PlusAchtergrond

Partij voor de Dieren denkt klaar te zijn voor het stadsbestuur: ‘Maar zijn andere partijen wel klaar voor ons?’

De Partij voor de Dieren groeit gestaag in Amsterdam en is de invloedrijkste oppositiepartij van de stad. Als eerste PvdD-fractie van Nederland wil lijsttrekker Johnas van Lammeren nu eindelijk een keer meebesturen.

Ruben Koops
Johnas van Lammeren, lijsttrekker voor de Partij van de Dieren in Amsterdam, wil na 16 maart graag meebesturen. Beeld Marc Driessen
Johnas van Lammeren, lijsttrekker voor de Partij van de Dieren in Amsterdam, wil na 16 maart graag meebesturen.Beeld Marc Driessen

Johnas van Lammeren (49) is een winnaar. Sinds hij in 2010 in de gemeenteraad werd gekozen als eerste Amsterdamse politicus voor de Partij voor de Dieren ooit, kreeg hij elke verkiezing daarna alleen maar meer stemmen. In 2018 werd hij uitgeroepen tot Beste Raadslid van Nederland, wat zijn van nature goed ontwikkelde zelfvertrouwen alleen maar heeft versterkt. “De vraag is niet of wij klaar zijn om mee te besturen, maar of de andere partijen klaar zijn voor ons,” laat hij weten.

De vierde overwinning lijkt in de maak. Als de peilingen het bij het juiste eind hebben zal de Partij voor de Dieren tijdens de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart opnieuw groeien. Of het genoeg stemmen zijn voor een extra, vierde raadszetel moet nog blijken. Maar dat de Amsterdamse afdeling onder leiding van Van Lammeren in een opwaartse trend zit, is duidelijk.

Hoogopgeleid en stedelijk, meer vrouwen dan mannen

Het succes van de partij in Amsterdam is overigens niet alleen toe te rekenen aan Van Lammeren, maar ook aan de rijk vertegenwoordigde doelgroep in de hoofdstad. Uit electoraal onderzoek van Matthijs Roodduijn, universitair hoofddocent politicologie aan de UvA, blijkt dat de Partij voor de Dieren vergeleken met andere partijen bovengemiddeld veel hoogopgeleide en stedelijke kiezers trekt. Opvallend is ook dat significant meer vrouwelijke dan mannelijke kiezers stemmen op de partij (bijna 70 procent is vrouw), vergeleken met andere partijen, schrijft Roodduijn op politiek weblog Stukroodvlees.nl. Bovendien is de Partij voor de Dieren qua standpunten vooral een alternatief voor kiezers van PvdA, GroenLinks en SP, partijen die reeds veel aanhangers hebben in stedelijk gebied. Als de partij het ergens goed moet doen, is het dus wel in Amsterdam.

Hoewel de Partij voor de Dieren sinds de introductie in Amsterdam altijd een oppositiepartij is geweest, kregen Van Lammeren en zijn fractie wel veel verandering voor elkaar. Zijn eerste grote wapenfeit was een verbod op het oplaten van heliumballonnen, later volgden vernieuwende regelgeving zoals het verbod op verspreiden van reclamedrukwerk zonder toestemming, de introductie van een festivalbelasting en een stadsbreed vuurwerkverbod. Dit is een veel betere score dan andere oppositiepartijen.

Volgens landelijk partijvoorzitter Ruud van der Velden was het een bewuste keuze van de Partij voor de Dieren om, sinds de oprichting in 2002, nog niet deel te nemen aan coalities. “Wij voerden expressieve politiek vanuit de oppositie. Wij lanceren ideeën, jagen het debat aan en creëren bewustwording voor nieuwe visies, die andere partijen vervolgens overnemen,” zegt Van der Velden. “Daar zijn we ongelofelijk succesvol in geweest. Kijk in Amsterdam maar naar het verbod op de verkoop van levende kreeften. Eerst werd Johnas weggelachen, nu is daar geen discussie meer over.”

Inmiddels doet de partij mee in 29 gemeenten, maar volgens Van der Velden is coalitievorming mogelijk op plekken waar een progressieve coalitie haalbaar is, zoals Utrecht, Amsterdam en Leiden. “Daar waar een progressieve coalitie een optie is zouden we mee kunnen doen om het gemeentebestuur fundamenteel andere keuzes te laten maken.”

Geen beloftes

Ook Van Lammeren kondigt aan in Amsterdam beschikbaar te zijn om mee te besturen. “Voor mij is het simpel, vanuit de coalitie zijn er meer bomen te redden dan vanuit de oppositie.” Dat dit betekent dat de Partij voor de Dieren, na 20 jaar lang compromisloze politiek, dan ook beleid van andere partijen moet verdedigen, heeft Van Lammeren ingecalculeerd. “Gaan we als coalitiepartij alle bomen redden? Ik betwijfel het. Kan ik garanderen dat we de Lutkemeerpolder beschermen tegen projectontwikkelaars? Ik kan het wel roepen, maar na 16 maart sneuvelt dit misschien op de onderhandelingstafel. Daarom beloof ik dat dus niet.”

Van Lammeren houdt zelfs de deur open voor samenwerking met de liberalen. “Ik zie het niet zo snel gebeuren, maar je moet de Amsterdamse VVD niet afrekenen op wat die partij landelijk allemaal doet.” Maar daar is partijvoorzitter Van der Velden nog wel huiverig voor. “Dat ligt niet voor de hand, omdat hun klimaatambities veel lager liggen. Op de inhoud kan het, mits zij onze ambities ten uitvoer willen brengen.”

Als de Partij voor de Dieren alleen wil meebesturen onder die voorwaarde, doemen diverse dossiers op waar Van Lammeren andere partijen op mee moet zien te krijgen. Een verbod op sportvisserij bijvoorbeeld, dat Van Lammeren al langer bepleit, of een einde aan de beheersjacht op de damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Als Van Lammeren wil dat andere partijen begrip tonen voor zijn verregaande standpunten op het gebied van dierenwelzijn, zijn warme persoonlijke relaties een vereiste tussen hem en leiders van andere progressieve partijen.

Genadeloze aanval op GroenLinks

Maar wie de debatten van de laatste weken heeft gevolgd ziet juist dat Van Lammeren en de andere kanshebbers voor de nieuwe coalitie elkaar vooral bestrijden. Van Lammeren valt GroenLinks genadeloos aan omdat die partij het tijdelijke gebruik van biomassa verdedigt totdat er duurzamere alternatieven voorhanden zijn. In een één-op-ééndebat in De Balie verweet Van Lammeren GroenLinkslijsttrekker Rutger Groot Wassink zelfs ‘misdadig beleid’ te hebben uitgerold inzake de keuze voor hoogtemperatuur-warmtenetten. Dit soort retoriek mag horen bij het campagne voeren, het zorgt er in ieder geval niet voor dat GroenLinks meer zin krijgt in een samenwerking met de Partij voor de Dieren na 16 maart.

Na afloop van de raadsverkiezingen van 2018 stelde Van Lammeren reeds voor het begin van de onderhandelingen harde eisen aan andere partijen die hoe dan ook ingewilligd moesten worden. Daardoor viel de partij bij voorbaat af als coalitiepartner. Dat zegt Van Lammeren nu niet te gaan doen, maar partijvoorzitter Van der Velden houdt een oogje in het zeil. “Op dier, natuur en milieu doen wij geen concessies.”

Slag om de Stopera

Op woensdag 16 maart kiest Amsterdam een nieuwe gemeenteraad. In de aanloop ernaartoe besteedt Het Parool dagelijks aandacht aan de politieke partijen, campagnes, peilingen en verhoudingen in de Stopera. Lees mee via parool.nl/verkiezingen

Meer over