PlusNieuws

Ondanks alle ingrepen komt Amsterdam inmiddels 563 fulltime docenten tekort – en het worden er nog meer

Het lerarentekort in Amsterdam is met bijna een kwart toegenomen sinds februari dit jaar. De stad komt 563 fulltime docenten tekort, waardoor de kwaliteit van het onderwijs nog verder afneemt.

Raounak Khaddari en David Hielkema
In februari 2021 kampte Amsterdam met een lerarentekort van 12,5 procent, inmiddels is dat 15,3 procent. Beeld RAMON VAN FLYMEN/ANP
In februari 2021 kampte Amsterdam met een lerarentekort van 12,5 procent, inmiddels is dat 15,3 procent.Beeld RAMON VAN FLYMEN/ANP

Met kunst- en vliegwerk knopen Amsterdamse scholen hun bezettingen aan elkaar: waar de ene leerkracht uitvalt, springt een onderwijsassistent in. Soms worden door een tekort aan leraren klassen noodgedwongen samengevoegd of geeft de adjunct tussen de directietaken door les.

Vandaag gepubliceerde cijfers van de gemeente, op basis van een meting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), bevestigen hoe groot het probleem is. In februari 2021 kampte de stad met een tekort van 12,5 procent, inmiddels is dat 15,3 procent. Dat komt neer op 563 fulltime docenten die de stad te weinig heeft; een stijging van liefst 22,4 procent.

Met name in Nieuw-West, Zuidoost en Noord

Het gaat met name om verborgen vacatures; 482 banen worden nu ingevuld door onderwijsondersteunend personeel of zijinstromers, terwijl kinderen eigenlijk een volwaardige docent verdienen, zegt wethouder Marjolein Moorman (Onderwijs), die de cijfers met ‘zwaar gemoed’ bekendmaakt. “Het leraarschap is een vak. Het betekent dat je met klassenassistenten, hoe goed zij ook hun best doen, inboet aan kwaliteit.”

Het zijn met name de basisscholen Nieuw-West, Zuidoost en Noord die hard worden geraakt, waardoor de kwaliteit van het onderwijs in deze buurten nog verder wordt aangetast en de ongelijkheid toeneemt.

Moorman noemt verschillende oorzaken waardoor het tekort is toegenomen. Op de gehele arbeidsmarkt is behoefte aan personeel, de uitstroom van gepensioneerde docenten is groter dan de instroom van pabo-studenten en zijinstromers en het woningtekort heeft effect op docenten net zoals de stijgende huizenprijzen.

Buurgemeenten kapen leraren weg

Maar bovenal is er kritiek op het steunpakket waar het rijk dit jaar mee kwam om achterstanden door corona aan te pakken. Gemiddeld krijgt elke middelbare school 1,3 miljoen euro, terwijl basisscholen zo’n 180.000 euro ontvangen. De scholen mogen zelf bepalen hoe zij dat geld besteden. Moorman waarschuwde meteen al dat dit grotere ongelijkheden veroorzaakt. Het lerarentekort in Amsterdam neemt ook toe, doordat scholen uit buurgemeenten nu de financiën hebben om leerkrachten weg te kapen. Moorman: “Dat zie je nu dus ook gebeuren.”

In de cijfers valt ook het effect van het steunfonds in Amsterdam te zien. Veel scholen kiezen ervoor meer vacatures open te zetten voor docenten die leerlingen in kleinere groepjes extra begeleiding geven, bijvoorbeeld om bijles te geven. In Amsterdam heeft zeker 97 fte aan docenten hier de afgelopen periode voor gekozen, terwijl zij ook bevoegd zijn om voor een normale basisklas te staan.

De Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman. Beeld ANP
De Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman.Beeld ANP

Volgens de prognose van OCW ziet het er niet naar uit dat het tekort de komende jaren terugloopt. Waar het onderwijs in Amsterdam nu met een tekort van 15,3 procent kampt, is de verwachting dat scholen in 2025 één op de vijf banen niet kunnen vervullen – het tekort zal stijgen naar 20,9 procent.

Veranderingen in het regeerakkoord

Dat is extra pijnlijk omdat de gemeente de afgelopen jaren juist veel instrumenten heeft ingezet met als doel het tekort in 2025 terug te dringen tot 5 procent. Bijvoorbeeld door zijinstromers, pabostudenten en vakdocenten voor kunst en cultuur, muziek en lichamelijke opvoeding op te leiden, toelages aan docenten in kansarme wijken te bieden, parkeervergunningen te verstrekken en een voorrangsregeling aan leraren bieden voor huurwoningen.

Alle goede bedoelingen ten spijt? Moorman zegt van niet en wijst onder meer op de 388 docenten die uit andere vakgebieden het onderwijs zijn ingestroomd. “Als we niet op alle randvoorwaarden hadden ingezet, was het tekort groter geworden. Maar over de basisvoorwaarden gaan we niet.”

Met het nieuwe regeerakkoord, dat morgen wordt gepresenteerd, lijkt voor de onderwijswereld hier ook structureel iets te veranderen. Uitgelekt is dat leraren in het basisonderwijs evenveel gaan verdienen als collega’s in het voortgezet onderwijs. Bovendien lijkt het erop dat het steunfonds voor onderwijs niet eenmalig was, maar structureel wordt. Moorman: “De analyse over de loonkloof hadden we al veel eerder kunnen maken. Niet voor niets zie je dat het tekort op basisscholen veel groter is. Ik ben echt blij als dit in het regeerakkoord staat.”

In andere grote steden is een vergelijkbare stijging van het lerarentekort te zien. In Almere is met 16,2 procent het tekort het grootst, gevolgd door Den Haag (16 procent) Rotterdam (13,2 procent) en Utrecht (7,3 procent). Landelijk ligt het tekort op 8,5 procent.

Meer over