Nieuws

Omstreden standbeeld met ‘Hitlergroet’ bij Olympisch Stadion weggehaald

Het standbeeld met opgeheven rechterhand is voor de ingang van het Olympisch Stadion weggehaald en heeft een plek in het stadion gekregen. Uit historisch onderzoek bleek anderhalf jaar geleden dat de groet te herleiden is naar een fascistische traditie.

Jesper Roele
null Beeld ANP
Beeld ANP

Bezoekers van het stadion, toevallige passanten of buurtbewoners, bij allen gaf het standbeeld de afgelopen jaren steeds vaker een ongemakkelijk gevoel. De groet die het standbeeld uitbracht, werd door velen geassocieerd met de Hitlergroet. Al werd altijd betwist dat de groet die het standbeeld bracht, daar ook daadwerkelijk mee te maken had.

Het kunstwerk dateert namelijk uit 1928, nog enkele jaren voordat de nazi's in Duitsland aan de macht kwamen. Altijd werd gedacht dat de groet die het standbeeld brengt, de Romeinse groet is die op de Spelen van 1924 in Parijs door baron de Coubertin, grondlegger van de Olympische Spelen, werd geïntroduceerd als de olympische groet.

Beeldhouwer Gerarda Rueb

Voor de Spelen van 1928, die in Amsterdam werden gehouden, maakte de Nederlandse beeldhouwer Gerarda Rueb het standbeeld om baron Van Tuyll van Serooskerken, de eerste voorzitter van het Nederlands Olympisch Comité, te eren. Van dat verhaal ging het Olympisch Stadion ook jaren uit.

Maar na nieuw onderzoek, dat anderhalf jaar geleden werd afgerond, bleek de groet wel degelijk te maken te hebben met een fascistische traditie. Bewijs dat de Romeinen elkaar zo begroetten ontbreekt namelijk tot op de dag van vandaag. Wel kwam naar voren dat de groet begin vorige eeuw is ontstaan in Italië, gebaseerd op het schilderij De eed van de Horatii van de Franse kunstenaar Jaques-Louis David. De schilder verzon een groep Romeinse soldaten die trouw zweren met een gestrekte rechterarm.

Toen Benito Mussolini in 1922 aan de macht kwam in Italië, werd het gebaar geadopteerd door fascisten en werd het ook door de nazi's overgenomen. Na de Tweede Wereldoorlog werd dan ook besloten om de olympische groet in de ban te doen.

Heftig

Een woordvoerder van het Olympisch Stadion noemde de conclusie van de onderzoekers anderhalf jaar geleden al ‘heftig’, omdat er altijd gedacht werd dat het om de olympische groet ging die het standbeeld maakte. “Het beeld van Gerarda Rueb is nooit met slechte bedoelingen gemaakt en geplaatst, maar nu we de historische context beter begrijpen, willen we actie ondernemen,” zei de woordvoerder. “Dit soort gebaren past niet bij de idealen waar wij voor staan, dus hebben we ervoor gekozen het standbeeld van ons plein af te halen.”

Het standbeeld krijgt nu een plekje in het stadion met een bordje erbij met context.