PlusExclusief

OLVG-baas Maurice van den Bosch: ‘Dreigen met code zwart is de makkelijke weg’

Maurice van den Bosch, bestuursvoorzitter OLVG Amsterdam. ‘In deze crisis moet je niet in een groef terechtkomen, maar alle kanten blijven zien.’ Beeld Hilde Harshagen
Maurice van den Bosch, bestuursvoorzitter OLVG Amsterdam. ‘In deze crisis moet je niet in een groef terechtkomen, maar alle kanten blijven zien.’Beeld Hilde Harshagen

Op sociale media mengt hij zich in het coronadebat en nu pioniert hij met een efficiënte covid-ic. OLVG-bestuursvoorzitter Maurice van den Bosch kijkt verder dan de muren van het ziekenhuis. ‘We vragen te veel van onze mensen.’

Malika Sevil

Voor een ziekenhuisdirecteur in crisistijd, met werkdagen die nooit stoppen, zit hij er monter bij – de oogst van drie keer per week rennen, gezond eten en geregeld een stevige avondwandeling om het volle hoofd leeg te krijgen. Zonder podcast en in de regen als het zo uitkomt. “Dat houdt me fit. Ik probeer mezelf op deze manier duurzaam in te zetten. Deze druk kan zo nog vijf jaar duren.”

Bestuursvoorzitter Maurice van den Bosch (47) zit in zijn werkkamer in OLVG Oost met uitzicht op de boomtoppen en de halsbandparkieten van het Oosterpark. Een man die zich bescheiden presenteert, maar aan grote plannen werkt.

Hoewel het uiterste van de ziekenhuizen wordt gevraagd, lijkt het OLVG altijd nog een stapje extra te zetten. Niet alleen vangt het in de pieken vaak de meeste covidpatiënten in de regio op, ook is het OLVG een voorloper met innovaties. Het bouwde een grote coronatent op de parkeerplaats van locatie West en initieerde al in maart 2020 de app Corona Check, voor mensen met coronaklachten.

Antennes afstellen

Van den Bosch, de whizzkid onder de bestuursvoorzitters, zoekt voortdurend vooruitgang in technologie. Het is dus niet verrassend dat uitgerekend hij nu opstaat om samen met Amsterdam UMC speciale ic’s op te zetten om te oefenen met geconcentreerde covidzorg – als eerste in Nederland.

Van den Bosch – van huis uit interventieradioloog, getrouwd, vader van twee tienerzonen – poogt zijn antennes tegelijkertijd goed af te stellen op de stemming in het ziekenhuis, want, zo zegt hij: zijn belangrijkste belang is dat van de zesduizend OLVG-medewerkers. Zonder hen geen patiëntenzorg.

null Beeld Dingena Mol
Beeld Dingena Mol

Maar de medewerkers zijn na vier golven – op- en afschalen – moe. Weer moesten ze zich herpakken voor nóg een covidpiek, en weer moest de reguliere zorg worden afgeschaald. Elke keer een nieuwe tegenvaller, dit keer in de vorm van de omikronvariant. “We vragen te veel van onze mensen, vind ik. Te veel en te lang op dezelfde manier. Als bestuurder ben je er verantwoordelijk voor om dat ook op te lossen. Vandaar dat ik ook wil werken aan een plan om de covidzorg te concentreren.”

Gevoelige snaar

Ook ongebruikelijk voor een bestuursvoorzitter die zijn eigen ziekenhuis moet beschermen: hij wijst vaak op de keerzijde van sommige maatregelen, zoals de mentale gevolgen van de lockdown voor jongeren. Dat kaart hij online aan. Bij voorkeur op Linkedin, want op Twitter verzuipt de nuance.

En ja, daarmee raakt hij in huis ook weleens een gevoelige snaar, zegt hij. “Dan krijg ik het dezelfde dag nog te horen.” Zo’n reactie komt dan niet via omwegen, via leidinggevenden of tussenkanalen, nee, hij vindt gewoon een mailtje met het ongenoegen direct in zijn inbox. Het OLVG is immers zo Amsterdams als de kasseien van de Westermarkt en daar hoort een mentaliteit bij: open, direct en niet per se erg onder de indruk van autoriteit. “Dat gaat er soms stevig aan toe, maar ik ben er juist trots op dat mensen de moeite nemen mij erop aan te spreken.”

Dat OLVG’ers recht voor hun raap kunnen zijn, bleek deze week maar weer eens toen meer dan honderd medewerkers op intranet hun beklag deden over het ‘karige’ kerstpakket. Ander voorbeeld: In november vond Van den Bosch een weerwoord in zijn mailbox nadat het OLVG stelling had genomen tegen een QR-code in de zorg, het 2G-beleid en daarmee ook een vaccinatieplicht.

Dat besluit neemt Van den Bosch niet alleen, en ook niet lichtzinnig. Zo’n precair thema wordt eerst uitgebreid met de medische staf en de verpleegkundige staf besproken. De uitkomst was een persbericht met het standpunt: ‘OLVG is voor vaccineren, maar tegen een vaccinatiebewijs voor onze zorgmedewerkers en onze bezoekers en patiënten. Vaccinatie is een recht, geen plicht’.

Van den Bosch: “Van een medewerker die in de covidzorg werkt, kreeg ik kort daarna een mailtje: ‘Ik ben het er fundamenteel mee oneens dat wij een verplichting niet steunen. Wat ben je aan het doen?’”

Wat doet dat met u?

“Daar schrok ik wel van, maar ik dacht ook: ik wil horen waarom iemand teleurgesteld is. Ik heb de betreffende medewerker de volgende ochtend om acht uur uitgenodigd. Iemand die elke dag met covidpatiënten werkt, ziet natuurlijk veel mensen die ongevaccineerd zijn, heel ziek worden en soms ook overlijden. Als je dat verhaal hoort, denk je: ja, en zo is het ook. Dezelfde middag heb ik nog een uurtje meegedraaid op de betreffende afdeling. Het is juist heel belangrijk dat je in deze crisis niet in een groef terechtkomt, maar alle kanten blijft zien.”

Een patiënt kan het ook een veiliger idee vinden om door een gevaccineerde zorgmedewerker te worden geholpen. Begrijpt u dat?

“Dat begrijp ik heel goed. Vaccineren beschermt tegen ziek worden en het helpt tegen overdracht van het virus. Gelukkig is meer dan 90 procent van onze medewerkers gevaccineerd. Maar ik zou het niet zwart-wit willen zien, want ook als je gevaccineerd bent, kun je het virus overdragen. Maar het belangrijkste verschil is: al het personeel werkt beschermd, met mond-neusmaskers en isolatiejassen.”

“Voor zover wij weten, hebben onze zorgmedewerkers geen patiënten besmet. Ook niet in de periode toen niemand gevaccineerd was. Ik roep altijd op: laat angst niet regeren, maar blijf kijken naar de data. U kunt veilig naar het ziekenhuis. Ik denk dat de kans dat mensen ziek worden door uitstel van diagnose en behandeling vele male groter is dan de kans dat ze een infectie oplopen in het ziekenhuis.”

Wat zou een vaccinatieplicht in de zorg betekenen?

“Een plicht en het op non-actief zetten van ongevaccineerde medewerkers kunnen we ons niet permitteren. We kunnen de mensen simpelweg niet missen. Daarbij zijn er medisch-ethische overwegingen om het niet te willen. Het past ook niet bij het karakter van het OLVG. Wij staan voor inclusiviteit en dat betekent dat wij individuele keuzes, voor zover wij daarover gaan, respecteren.”

Moet een ziekenhuisbestuur eigenlijk wel iets vinden van coronabeleid?

“Voor een ziekenhuisbestuurder is het ’t makkelijkst om te zeggen: ‘Ga allemaal maar op slot, want wij hebben het zwaar.’ Of om niet verder te kijken dan de eigen ziekenhuismuren en te waarschuwen voor code zwart. Maar de ziekenhuiszorg krijgt in toenemende mate een maatschappelijke rol, ook omdat de zorg zich steeds meer naar de buurten verplaatst: we hebben teams voor chronische zorg in de wijk, onze verpleegkundigen gaan op de fiets met de chemotherapie naar de patiënten thuis, en we monitoren copd-patiënten op afstand.”

“Ik zeg weleens: het ziekenhuis van de toekomst is een ziekenhuis zonder muren. Daarbij: maatschappelijke problemen hebben effect op de gezondheid van Amsterdammers en dus op de druk in de zorg. In de pandemie met alle maatregelen die genomen moeten worden, wringt dat extra. Enerzijds maak ik me grote zorgen over de belasting van het ziekenhuispersoneel, maar ik maak me ook zorgen over de impact van de crisis op jongeren die nu niet kunnen sporten en elkaar minder kunnen ontmoeten. Je ziet dat mentale klachten in die groepen enorm toenemen. Dus ja, ik vind dat je, mits je dat zorgvuldig doet, in die discussie mee moet.”

U noemt het ook wel koorddansen.

“Ik plaats feitelijke, neutrale berichten met data op sociale media. De oproep is: jongens, hebben we hem even scherp? Kijken we hier naar de juiste getallen? En wat vinden we ervan? Toch is er een risico dat het bericht uit zijn verband wordt getrokken. Goed voorbeeld is een post over de oversterfte. Vanuit CBS-data weten we dat er in de maand november 3500 meer sterfgevallen zijn. Vanuit een medisch perspectief moet je daarnaar willen kijken.”

“Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt had met zijn adviseurs vier mogelijke oorzaken op een rijtje gezet om die sterfte te verklaren. De belangrijkste is misschien nog wel: wat is het gevolg van uitgestelde zorg? Nu we zorg uitstellen is dat een belangrijke vraag. Maar wat gebeurde er? Omdat er ook een zinnetje in stond over eventuele bijwerkingen van vaccins, ging het verhaal meteen de hoek in van de mensen die twijfelen over het nut van vaccins. Dat was precies niet wat ik met het bericht wilde bereiken. Ik heb het verwijderd.”

Overweegt u wel eens uw bijdrage op sociale media te stoppen?

“Soms wel. Het debat is zo gepolariseerd dat de middenweg en de nuance steeds moeilijker kan worden gebracht. De bestuurlijke impact op het landelijke coronabeleid is ook heel bescheiden. Ik denk soms: misschien kan ik met die data beter alleen naar OMT-leden en VWS stappen. Maar in dat geval deel je de argumenten niet meer en dat is eigenlijk heel jammer. De maatschappij gaat zonder argumentatie alleen zien: slecht of goed. Terwijl nuance nu juist zo belangrijk is.”

Meer over