PlusAchtergrond

Nieuw museum in oude rechtbank Zuidas? Dat is nog maar de vraag

Amsterdamse politieke partijen zijn kritisch over het voorstel voor een nieuw museum aan de Zuidas. Daarmee is het nog alles behalve zeker of in het voormalige rechtbankgebouw aan de Parnassusweg een museum voor hedendaagse kunst zal verrijzen.

David Hielkema
Het voormalige rechtbankgebouw aan de Parnassusweg. Beeld Nina Schollaardt
Het voormalige rechtbankgebouw aan de Parnassusweg.Beeld Nina Schollaardt

Het werd gepresenteerd als ‘een cadeautje’ voor de stad. In het oude rechtbankgebouw op de Zuidas wil stichting Hartwig Art Foundation een museum met hedendaagse kunst realiseren. Het plan is dat de gemeente het gebouw opkoopt en het vervolgens verhuurt aan de stichting. Die investeert op haar beurt in het gebouw en maakt huur over naar het stadsbestuur.

Wethouders Touria Meliani (Cultuur) en Victor Everhardt (Financiën) zijn al sinds 2019 bezig met het particuliere initiatief van Beatrix Ruf en miljar­dair en filantroop Rob Defares. De wethouders zijn enthousiast over de plannen en vroegen eind augustus aan de raad om dit cadeau dan ook met ‘dankbaarheid te ontvangen’.

Maar van dankbaarheid was woensdagmiddag tijdens de commissievergadering niet al te veel sprake. Politieke partijen van links tot rechts zijn kritisch. Zo leeft de vraag of de stichting wel een marktconforme huur gaat betalen op een A-locatie als de Zuidas. Een andere kwestie is het enorme huisvestingsprobleem waarmee Amsterdam kampt: is er ook gekeken of er woningen in het voormalige rechtbankgebouw kunnen worden gerealiseerd? Bovendien: waarom is de raad pas deze maand geïnformeerd over de plannen, terwijl de onderhandelingen al sinds 2019 lopen?

‘Vertrouwelijk’

De wethouders verzekerden de raad dat het de gemeente ‘niets gaat kosten’. Volgens Meliani konden de plannen wegens de ‘vertrouwelijke gesprekken’ niet eerder gedeeld worden. De wethouder zei ook dat er gekeken is naar andere maatschappelijke initiatieven, maar dat er ‘geen partijen zijn gevonden die dit kunnen faciliteren’.

Niet iedereen nam daar genoegen mee. Raadslid Jennifer Bloemberg-Issa (Partij voor de Dieren) wees de wethouder erop dat de stichting uit zichzelf naar de gemeente is gekomen en dat andere private partijen hier geen weet van hadden. Bloemberg-Issa: “Hierdoor heeft niet iedereen dezelfde kansen gehad.” Raadslid Nienke van Renssen (GroenLinks) vroeg de wethouder om een ‘prijsvraag’ uit te schrijven voor de bestemming van het pand.

Volgens wethouder Everhardt kan dat niet meer. De gemeente heeft tot 1 december het eerste recht om het voormalig rechtbankgebouw op te kopen van het Rijksvastgoedbedrijf. De gemeente kan dit doen voor een lager bedrag dan wanneer het op de vrije markt terechtkomt. Kijken of nieuwe partijen bijvoorbeeld de huur kunnen betalen, maar ook de verbouwing, is niet realistisch. “Ik constateer dat deze partij echt inzet op de lange termijn.” Juist daarom zegt de wethouder ook vertrouwen te hebben in Beatrix Ruf en Rob Defares. Mocht het financieel voor de stichting niet haalbaar zijn, dan heeft de gemeente het pand in bezit en kan het verkocht worden.

Mooie samenwerking

De Amsterdamse Kunstraad is eerder door het college om advies gevraagd over de plannen. Zij zijn ervan overtuigd dat het initiatief ‘van grote toegevoegde waarde kan zijn voor de stad Amsterdam en haar infrastructuur’. De Kunstraad ziet de beoogde langjarige ­samenwerking tussen de Hartwig Art Foun­dation en de stad Amsterdam als een mooi ­voorbeeld van samenwerking tussen de overheid en particuliere begunstigers. De Hartwig Art Foundation wacht het besluit van de gemeenteraad af, alvorens verder inhoudelijk te reageren.

Dit besluit volgt volgende week na de inhoudelijke behandeling tijdens de raad. Wethouder Everhardt heeft beloofd om raadsleden eerst nog te voorzien van meer financiële informatie. Het blijft de vraag of de leden daar genoegen mee nemen. Bloemberg-Issa (Partij van de Dieren) wil dat de stemming wordt uitgesteld. En ook GroenLinks, de grootste partij in Amsterdam, is nog niet overtuigd van dit ‘cadeautje’. Raadslid Van Renssen: “De raad moet meer informatie hebben om tot een beslissing te komen.”

Meer over