PlusNieuws

NCTV volgde UvA-student vanwege artikel over Baudet – ‘In één woord bizar’

De NCTV monitorde tal van groepen en individuen, zoals de deelnemers aan de Women’s March Amsterdam in maart 2017. Beeld NurPhoto via Getty Images
De NCTV monitorde tal van groepen en individuen, zoals de deelnemers aan de Women’s March Amsterdam in maart 2017.Beeld NurPhoto via Getty Images

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) volgde van 2017 tot maart 2021 tientallen maatschappelijke organisaties en individuen – zonder wettelijke bevoegdheid. Ook een student van de UvA die een opinieartikel over Thierry Baudet schreef, blijkt uit analyse van openbaar gemaakte documenten.

Teun Dominicus

Ravi Ishwardat, student geschiedenis aan de UvA en, is even stil als hij hoort dat hij door de NCTV werd gemonitord. “In één woord bizar.” In maart 2019 schreef hij voor universiteitsblad Folia een opinieartikel waarin hij waarschuwde tegen ‘wetenschap ontkennende politici’ als Thierry Baudet. ‘Willen de universiteiten trouw blijven aan de waarden van de wetenschap, dan moeten ze zich tegen de inmenging van radicalen als Baudet verzetten,’ schreef Ishwardat.

Reden genoeg voor de NCTV om deze publicatie mee te nemen in zijn Weekbericht Internetmonitoring, de officiële benaming van de rapporten. “Het enige dat ik heb gedaan, is een artikel schrijven met als strekking een oproep tot debat over klimaatverandering ontkennende politici als Baudet. Sta ik daarom in de aandacht van een terrorismebestrijdingsorganisatie?” vraagt hij vol ongeloof.

Ishwardat is niet de enige die door de NCTV is gemonitord. Tientallen groepen en individuen – van milieuorganisaties, actievoerders tegen de gaswinning in Groningen, deelnemers aan de Women’s March Amsterdam, moskeeën en antiracismecomités tot rechtsextremistische clubs als Pegida – werden jarenlang in het geheim en in strijd met de wet online gevolgd door de NCTV. De rapportages werden door de dienst vertrouwelijk gedeeld met gemeenten, ministeries, politie en buitenlandse inlichtingendiensten.

‘Gevaar voor vrije samenleving’

Een en ander kwam aan het licht door documenten die door NRC waren opgevraagd op basis van de Wet Openbaarheid Bestuur. Eerder deze week berichtte NRC al over het illegaal volgen van politieke partijen, zoals Denk en de PVV, door de veiligheidsdienst.

Amnesty International veroordeelt het gedrag van de terrorismecoördinator. “De NCTV vormt een gevaar voor de vrije samenleving en het vrije maatschappelijke debat. De NCTV gedraagt zich als een geheime dienst, maar houdt zich niet aan de strenge regels die voor dat soort diensten gelden,” aldus Merel Koning van Amnesty.

Lotte Houwing van Bits of Freedom, dat opkomt voor digitale burgerrechten: “Hiermee gaat de NCTV zelfs verder dan de geheime dienst, die terecht terughoudend is bij het volgen van en rapporteren over gekozen politici. Dat de NCTV dat wel doet, is schaamteloos toondoof.”

Vreedzaam protest

De taakomschrijving van de NCTV is ‘identificatie en analyse van dreigingen en risico’s op het gebied van terrorisme en nationale veiligheid’. Waarom bericht de organisatie dan over de crowdfundactie van milieuorganisatie Greenpeace om de Hemwegcentrale in Amsterdam te kopen? ‘Via de website wijwillenhemweg.nl is te zien dat er met de actie al ruim 5 miljoen euro is opgehaald, maar eigenaar Nuon wil de Hemwegcentrale in Amsterdam nog niet verkopen,’ schrijft de veiligheidsdienst in april 2017 over de ludieke actie.

Directeur Andy Palmen van Greenpeace Nederland is hier, op zijn zachtst gezegd, niet over te spreken. “Het is bespottelijk dat wij worden bespioneerd door de NCTV. Waarom rapporteert de dienst vooraf over onze People’s Climate March op het Museumplein?” Palmen benadrukt dat demonstreren een grondrecht is en vindt het verwerpelijk dat de NCTV Greenpeace in het verdachtenbankje plaatst. “Soms voeren wij actie en moeten we ons bij de rechter verantwoorden. We krijgen dan vaak gelijk, want we doen dat veilig en vreedzaam.”

Gestopt met monitoring

De NCTV herkent zich niet in het geschetste beeld. “Wij monitoren enkel fenomenen en volgen geen groepen of individuen,” aldus een woordvoerder. “Als een bericht veel aandacht krijgt op internet, namen wij dat mogelijk mee in onze wekelijkse reportage, voor zover dit viel binnen een van de thema’s die van belang zijn voor de NCTV.”

Dat deze berichten gepost worden door individuen en organisaties, negeert de NCTV in zijn antwoord. De woordvoerder benadrukt dat de dienst op 1 maart 2021 is gestopt met de monitoring vanwege ‘het ontbreken van voldoende juridische grondslag.’

Ook ziet zij in deze verslagen geen inbreuk op mensenrechten zoals de vrijheid van meningsuiting en het recht op demonstratie. “Wij beperken niet in het uitoefenen van deze rechten, wij kijken slechts wat er speelt in de maatschappij.”

Daar is Lotte Houwing van Bits of Freedom het niet mee eens. “Als je je uitspreekt op social media of oproept voor een demonstratie en daar komen veel mensen op af, kom jij in het zoeklicht van de NCTV. Daar gaat een chilling effect van uit dat wij in een open en vrije samenleving niet moeten willen.”

Meer over