PlusNieuws

Meer slechte gebitten bij Amsterdamse kinderen: ‘Bepalen thuis vaak zelf of ze poetsen’

Foto van een kindergebit. Beeld Universal Images Group/Getty
Foto van een kindergebit.Beeld Universal Images Group/Getty

De tandartsen van de Jeugdtandverzorging Amsterdam signaleren meer gaatjes, meer ontstoken tandvlees en meer slijtage van de gebitten bij Amsterdamse kinderen. Mogelijk is in coronatijd de klad gekomen in preventie, zoals het dagelijks twee keer poetsen.

Malika Sevil

Voor harde cijfers is het nog te vroeg, maar de signalen die de mobiele tandartsen Angelica Setiaman en Lilian Brands vanuit de tandartsstoel krijgen, beloven weinig goeds. Wat volgens Setiaman echt opvalt is het grote aantal kinderen met tanderosie.

Aanstichters van tanderosie zijn onder andere frisdranken en pakjes sap. “En dan maakt het ook nog uit hoe je dat drinkt,” zegt Setiaman. “Voor het gebit zou je beter dat glas cola in een keer, hop, naar achteren kunnen gieten. Want dan heb je één zuurmoment in je mond. Door het speeksel neutraliseert dat weer.”

Bij gamen gebeurt volgens Setiaman precies het tegenovergestelde. “Het spel maakt het kind haastig, dus het neemt telkens een klein slokje, waardoor de zuurgraad in de mond relatief lang laag blijft, soms wel uren. Gamen geeft stress, dus dan gaan de kinderen er ook nog een beetje bij knarsen. Dat is dubbelop slecht: het zuurmoment én het knarsen. Het tandglazuur wordt dan zacht en slijt eerder af.”

Dat is slecht nieuws, want tandglazuur groeit nooit meer terug. “Wij zien dan afgevlakte knobbels op de kiezen, putjes en blootliggend tandbeen, waardoor de tanden er korter en geler uitzien. En dat constateren we dus al bij basisschoolleerlingen.”

Circus

Setiaman en Brands zijn twee van de 29 tandartsen van de Jeugdtandverzorging Amsterdam (JTVA), die op 150 basisscholen en in vier vaste praktijken elk jaar 26.000 kinderen zien en waar nodig behandelen. Het is een soort rondreizend circus, waarbij telkens voor een paar weken een tandartspraktijk in een school wordt opgebouwd.

Iedere leerling is welkom, zolang zijn of haar ouders maar toestemming hebben gegeven. Net als bij een ‘gewone’ tandarts worden de kosten voor de tandzorg bij kinderen tot achttien jaar vergoed vanuit de basisverzekering.

De JTVA-tandartsen gaan dus echt naar de kinderen toe. De hoop is dat het het tandartsbezoek bij deze kinderen zal aanmoedigen. Volgens cijfers van Vektis, een kennisinstituut voor de Nederlandse zorgsector, is 29 procent van de Amsterdamse kinderen in 2020 niet naar de tandarts gegaan, wat neerkomt op ongeveer 30.000 kinderen. Dat zijn er meer dan een jaar eerder, toen een kwart niet ging. Het landelijk gemiddelde van kinderen dat in 2020 de tandarts links liet liggen, bedraagt 23 procent.

Verstoord ritme

Dat minder kinderen de afgelopen twee jaar naar de tandarts zijn geweest is mede een gevolg van de coronamaatregelen. Zo was de tandarts tijdens de eerste lockdown dicht. Toch heeft Brands sterk de indruk dat het tandartsbezoek niet het enige is waar de klad in is gekomen.

“Ik heb het idee dat in veel huishoudens het ritme verstoord is geraakt,” zegt Brands. “Ik hoor het ook terug in de gesprekken die we met de kinderen voeren: Ze pakken meer de eigen regie – met snaaien, gamen en naar bed gaan. Dat doen ze niet meer als hun moeder zegt dat het bedtijd is. Als de ouders zelf al onder de wol liggen, is er niemand meer die kan controleren of er wel goed wordt gepoetst. Het duurt even voordat je hiervan in de mond de gevolgen ziet. Die uiten zich in ontstoken tandvlees, meer gaatjes en ook tanderosie. Vaker dan voorheen, denk ik: ‘Joh, dit kind was altijd oké en nu heeft hij gaatjes’.”

De tandartsen zien ook veel kinderen met overgewicht. Het bevestigt de al langer levende vrees dat kinderen tijdens de lockdowns meer zijn gaan snoepen terwijl ze juist minder gelegenheid hadden om te sporten. De tandarts heeft dus ook op dat terrein een signaleringsfunctie, zegt Brands. “Wij zien die kinderen elk half jaar en daardoor constateren we soms eerder dan de huisarts of de Ouder- en Kindteams dat er hulp nodig is. In zo’n geval verwijzen we zo’n kind naar de juiste plek.”

Niet verrassend

Brands snapt dat het voor ouders een heel zware tijd was om hun werk, de zorg én het onderwijs voor de kinderen met elkaar te combineren. Ze kijkt in die zin niet van de ontwikkelingen op. “Ik sprak een leerkracht die een rondje langs de kinderen uit haar klas fietste om wat spullen af te leveren. Ze vertelde dat kinderen met een lolly in de mond de deur opendeden. Als ze vaak lolly’s eten, is dat natuurlijk funest voor het gebit.”

De tandartsen van JTVA willen de mondzorg voor kinderen graag urgent houden. Voor nu én voor later, want een gezond gebit is van belang voor je algehele gezondheid. Tandvleesontsteking leidt bijvoorbeeld tot een groter risico op hart- en vaatziekten.

Mede daarom dringen ze erop aan in de scholen ruimte vrij te houden voor een zorgfunctie, zodat het mobiele team in school een tijdelijke praktijk kan opbouwen. Brands: “In de nieuwbouw voor scholen neemt het aantal vierkante meters per kind juist af. Voor de laagdrempeligheid is het echt van belang dat we in het schoolgebouw kunnen werken.”

Verantwoordelijkheid

Bijna alle schoolbesturen zien de urgentie, zegt Brands. “Maar ik heb ook weleens tegenover een directeur van een school gezeten die zei: ‘Tandartsbezoek vind ik echt een verantwoordelijkheid van de ouders’. Dat is misschien ook wel zo, maar je ziet ook dat het op heel veel fronten niet goed gaat in een aantal gezinnen. Onwetendheid speelt vaak een rol en het is niet in alle culturen gewoon om preventief naar de tandarts te gaan. Dan vind ik het een maatschappelijke verantwoordelijkheid álle kinderen deze zorg aan aan te bieden.”