PlusNieuws

Lelijk, hoognodig? Protest tegen openbare wc op Noordermarkt

Zonde van de openbare ruimte of juist handig vanwege de behoefte aan meer wc’s? Buurtbewoners van de Noordermarkt protesteren tegen de komst van een openbaar toiletgebouw. ‘Dit zet je toch niet midden op een historisch plein?’

Olaf Heyblom
In de buurt van het Leidseplein staat eenzelfde soort toiletgebouw. Beeld Sophie Saddington
In de buurt van het Leidseplein staat eenzelfde soort toiletgebouw.Beeld Sophie Saddington

Al ruim twee jaar moet de Noordermarkt het doen zonder openbare plasgelegenheid. Voor vrouwen was dit al veel langer zo, voor mannen stond er eerder nog een donkergroene Amsterdamse plaskrul. De bedoeling was dat er een wc kwam, toegankelijk voor mannen, vrouwen en mensen met een beperking. Over het voorgenomen toiletgebouw werden de bewoners twee weken geleden door de gemeente op een bijeenkomst geïnformeerd.

Met het zelfreinigende toilet, net als dat op het Leidseplein, wil de gemeente Amsterdam aan de behoefte voldoen aan meer openbare toiletten in het centrum en met name in de buurt van de Noordermarkt, zo meldt een woordvoerder. Ook de Toiletalliantie, een initiatief van de Maag Lever Darm Stichting, pleit voor meer openbare wc’s in Amsterdam. ‘Sommige mensen blijven thuis uit angst geen toilet te vinden,’ stelt de stichting.

Vrouwvriendelijk

Met name voor vrouwen is het armoe troef als de nood hoog is. Zij zijn vaak aangewezen op vriendelijke horeca-eigenaren die hen naar de wc laten gaan. In 2017 vocht een vrouw een boete aan voor wildplassen in de buurt van het Leidseplein, omdat ze geen mogelijkheid zag om als vrouw een openbaar toilet te gebruiken. Ze verloor de rechtszaak, maar de gemeente luisterde naar haar wens: meer vrouwvriendelijke toiletten. Een van die voorgenomen openbare wc’s stuit nu echter op verzet van de buurt.

“Laat het duidelijk zijn: het is super dat de gemeente de daadkracht toont om meer vrouwentoiletten te realiseren,” vindt buurtbewoner Mireille Pallandt. “Maar dat zet je toch niet midden op een historisch plein? Er ligt een begraafplaats onder het plein, er is een speelplaats in de buurt en er staat een kerk.” De buurtbewoner ziet graag een andere oplossing. “Zet bijvoorbeeld dertig dixies neer op piekmomenten en een permanent toilet dat voor iedereen toegankelijk is op een plek buiten het zicht. Misschien zijn er al bestaande gebouwen waar ruimte is voor een openbaar toegankelijk toilet?”

Toeristen

De buurt is een petitie gestart onder de naam ‘Red de Noordermarkt’, die woensdagmiddag al meer dan vijfhonderd keer was ondertekend. De initiatiefnemers vrezen dat de intieme en kindvriendelijke sfeer zal verdwijnen, dat het groepen toeristen aantrekt en dat het een favoriete plek wordt van drugsgebruikers en dealers. “Het trekt lieden aan die je niet wilt hebben,” zegt ondertekenaar en buurtbewoner Nathalie Pennings. “De Noordermarkt straalt als enige plek nog een beetje een dorpsgevoel uit. Zeker in het centrum is het een van de weinige onaangetaste plekken. Zo’n wc is qua uitzicht totaal niet esthetisch.”

De petitie wijst op eerdere uitspraken van Femke Halsema, die de stad wil teruggeven aan haar bewoners, met name in de binnenstad. De burgemeester wil blowende en zuipende toeristen weren, maar dit toilet werkt volgens buurtbewoners juist averechts.

De gemeente erkent dat de Noordermarkt een ‘lastige plek is’ voor een openbaar toilet. “En we gaan niet zomaar over tot uitvoering. We blijven in gesprek met de buurt.” De bestuurder van stadsdeel Centrum, Micha Mos, gaat mede naar aanleiding van de petitie binnenkort in gesprek met de initiatiefnemer van de petitie. Het voornemen is om het toilet overdag gratis te maken en van 21.00 tot 06.00 uur betaald.

Steeds meer gemeenten bezig met openbare toiletten

Openbare toiletten staan in steeds meer gemeenten op de agenda, meldt de Toiletalliantie. Een op de drie gemeenteraden heeft de afgelopen vijf jaar aandacht besteed aan het onderwerp. Het verst gevorderd zijn veertien gemeenteraden die al beleid hebben vastgesteld en veelal ook geld hebben vrijgemaakt. Daaronder vallen onder meer Amsterdam, Utrecht, Roosendaal, Purmerend, Weert en de Noordoostpolder.

De organisaties achter de Toiletalliantie pleiten voor een ‘toiletnorm’: in stadscentra en winkelgebieden zou om de 500 meter een openbaar toilet te vinden moeten zijn. Dan kunnen ook mensen die bijvoorbeeld door een medische aandoening vaak naar het toilet moeten, of hun nood niet lang kunnen ophouden, zorgeloos op stap.

Tip Het Parool via WhatsApp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Luister onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad: