PlusReportage

Lachgas is niet om te lachen, leren deze moeders uit Nieuw-West: ‘We moeten echt alert zijn’

Over je schaamte heen stappen en praten met je kinderen: in Nieuw-West kwamen moeders uit een cultuur waar wegkijken de norm is bij elkaar om te leren over lachgas.

Raounak Khaddari
null Beeld Eva Plevier
Beeld Eva Plevier

Ze weten dat zwijgen of wegkijken geen problemen oplost. Ze weten ook dat ze, als ze over hun eigen schaamte stappen, zich niets aantrekken van het oordeel van hun omgeving en actief handelen, schade voor kunnen zijn.

“Voorkomen, voorkomen, voorkomen”, klinkt het dan ook op maandagochtend in de Jeugdbuurtkamer in Amsterdam Nieuw-West, waar elf moeders zich hebben verzameld. Ze zitten om de lange houten eettafel, eten broodjes en drinken koffie terwijl ze met elkaar praten in het Nederlands, Marokkaans-Arabisch en Turks door elkaar. Iedereen verstaat elkaar.

Driss Kaamouchi, preventiespecialist bij verslavingscentrum Jellinek, begint als iedereen er is met een kort voorstelrondje. Alle vrouwen vertellen hoe ze heten en hoeveel kinderen ze hebben. De een heeft er zes, de ander vier of één.

Kinderen die naar de basisschool gaan of al studeren. Sommige hebben kinderen die zijn getrouwd, drie moeders zijn al oma. Er zijn alleenstaande moeders, getrouwde moeders en moeders met co-ouderschap.

Doofpot

Ze verschillen van mening, zal later op de ochtend blijken, maar ze zijn het er allemaal over eens dat de tijd van zwijgen, wegkijken en voor de buitenwereld doen alsof alles goed gaat voorbij is. Ze willen leren hoe ze met hun kinderen het gesprek kunnen aangaan over problemen die in hun culturen tot voor kort in de doofpot werden gestopt.

“Je moet praten met je kind als ze met een condoom thuiskomt,” zegt een moeder. “Eigenlijk ben je dan al een stap te laat. Ook met lachgas. Ik wil mijn dochter op de gevaren wijzen voor ze ermee in aanraking komt.”

Een andere keer wordt er voorlichting gegeven over seks, over social media en gamen. Nu gaat het over lachgas, een middel dat lang onderschat werd, ‘niet om te lachen’ en legaal is.

De voorlichtingsochtend over lachgas is een initiatief van Jellinek en Fatimzahra Baba, oprichter van de organisaties Saaam en Besma, die kwetsbare vrouwen helpen, en het stadsdeel. Moeders, vaders, zonen en dochters zijn op elk een andere dag en ander tijdslot uitgenodigd op dezelfde plek.

Het valt op dat in het stadsdeel veel lachgas wordt gebruikt. Baba benadrukt dat het niet alleen jongens zijn in snelle auto’s of die gezien worden als hangjongeren. “Ook meisjes, ook de braafste, gebruiken het. Omdat ze erbij willen horen, omdat ze denken dat het leuk is, omdat ze hun gevoelens willen verdoven.

Halal roes

Lachgas geeft een halal roes die een gevoel van bijna-bewustzijnsverlies opwekt dat te vergelijken is met dronkenschap en eveneens niet zonder gevolgen is.

Een tekort aan B12, brandwonden, verslaving, een dwarslaesie: Kaamouchi somt tijdens zijn presentatie moeiteloos de gevolgen op terwijl hij switcht van Nederlands naar Marokkaans en terug om specifieke termen te vertalen.

Een van de vrouwen wijst andere moeders erop dat de slagroompatronen waar jongeren in het begin het gas uit haalden alweer achterhaald zijn. Tegenwoordig zijn de lachgastanks de way to go.

“Ze hebben ze sneller binnen dan een pizza en met een demper erbij hoor je er niets van,” zegt de moeder. “Ze kunnen het gebruiken terwijl je thuis bent, we moeten echt alert zijn.” Kaamouchi knikt en haalt er een foto bij van hoe een tank en demper eruitzien

Niet het lot bepaalt

Weer een andere vrouw zegt iets wat Baba noopt tot rustig ingrijpen: “Het is mektoub.” Wat betekent dat alles door het lot bepaald is. Daar zijn de meeste aanwezigen het niet mee eens. De moeders zijn juist naar de voorlichtingsochtend gekomen omdat ze zich niet bij de situatie willen neerleggen. Ze zijn betrokken, strijdvaardig en vastberaden, ze willen niet dat hun kinderen het slachtoffer worden van een passieve zwijgcultuur die al veel te lang duurt.

De moeders, waarvan er ook meerderen vrijwilligerswerk doen als buurtmoeder, willen ellende voor zijn. Dat begint bij kennis opdoen, weten ze. “Nu kan ik mijn zoon uitleggen waarom lachgas niet goed is.”

De vrouwen willen direct doorpakken en andere ouders in Nieuw-West waarschuwen voor de gevaren. Ter plekke wordt een campagne bedacht. Er moeten posters komen in de wijk, met de lachgastanks erop zodat andere ouders weten wat gevaarlijk is en waar ze kunnen aankloppen voor hulp. Het duurt niet lang voor ze een slogan hebben bedacht: ‘Wij samen, wij maken het verschil.’

Meer over