PlusAchtergrond

Kunnen we ons vuil nog gewoon kwijt nu afvalverbrander AEB is verkocht?

De gemeente verkoopt vuilverbrander AEB aan het Chinees-Rotterdamse AVR. Daarmee komt de verwerking van 1,4 miljoen kilo huisvuil uit Amsterdam en bedrijfsafval voor 450 miljoen euro in andere handen. Wat zijn de consequenties voor de stad?

Ruben Koops en Bart van Zoelen
Het Amsterdamse AEB komt in handen van AVR, voorlopig zullen inwoners van de stad daar weinig van merken. Beeld ANP
Het Amsterdamse AEB komt in handen van AVR, voorlopig zullen inwoners van de stad daar weinig van merken.Beeld ANP

Wat merkt een doorsnee huishouden in Amsterdam van de verkoop van AEB?

Op de korte termijn weinig, zegt wethouder Victor Everhardt (Deelnemingen). Aan de inzameling van het huisvuil verandert sowieso niets. De vloot vuilniswagens, de ondergrondse vuilniscontainers en de zes recyclingpunten in de stad blijven in handen van de gemeente Amsterdam.

Ook financieel verandert er weinig, althans tot 2025. Tot dan loopt het contract dat Amsterdam heeft met AEB, waarin de verbrandingsprijzen per ton huisvuil zijn vastgelegd. Tegen die tijd wordt het afvalcontract opnieuw aanbesteed en zijn allerlei macro-economische factoren van invloed op de prijs die Amsterdam betaalt. In een economische crisis is er weinig afval en zijn de prijzen laag, tijdens hoogconjunctuur liggen de tarieven hoger. Tussen 2013 en 2019 betaalde Amsterdam veel minder dan de landelijke marktprijs, in 2020 lag het tarief juist boven het gemiddelde.

Overigens bestaat de jaarlijkse afvalstoffenheffing voor huishoudens maar voor 22 procent uit de verbrandingskosten, zo werd vorige week becijferd in het eindrapport van de enquêtecommissie die zich namens de gemeenteraad boog over AEB, dat in 2019 bijna ten onder ging. Het is dus niet aannemelijk dat deze heffing sterk stijgt vanwege de privatisering van AEB.

Wat betekent de verkoop voor de afvalscheiding en recycling?

Daar heeft Amsterdam in de toekomst minder regie over. Want de gemeente Amsterdam is voor het scheiden van afval sterk afhankelijk geworden van AEB. Op het terrein van de vuilverbranding worden met een reusachtige sorteermachine onder meer plastic, metaal, papier en drankkartons uit het afval gehaald. Vorig jaar besloot het stadsbestuur over te gaan op ‘nascheiding’ omdat de sorteermachines veel meer plastic uit het vuilnis halen, met een constante samenstelling, zodat het beter gerecycled kan worden. De aparte vuilniscontainers voor plastic op straat zullen verdwijnen.

Voor efficiënte afvalscheiding zou Amsterdam dus klant kunnen blijven bij het nieuwe AEB, al is dat nog geen uitgemaakte zaak. “Er is in Nederland meer nascheidingscapaciteit dan bij AEB alleen,” reageerde een woordvoerder vorig jaar. Maar het lijkt onlogisch én niet uit te leggen als Amsterdams afval naar andere steden wordt getransporteerd. Over de vele recyclingprojecten die AEB, mede op verzoek van de gemeente, is gestart, heeft de nieuwe eigenaar nog niets gezegd. AVR wil pas een interview geven als kartelwaakhond Autoriteit Consument en Markt toestemming heeft gegeven voor de verkoop van AEB.

AEB is van plan om CO2 uit de rook af te vangen, doet AVR dat ook?

Bij de gemeenteplannen om de uitstoot van broeikasgassen snel terug te dringen kijkt het stadsbestuur met speciale aandacht naar AEB. De afvalovens zijn goed voor zo’n 10 procent van de Amsterdamse CO2-uitstoot en strikt genomen nog veel meer, omdat een deel van de CO2 afkomstig is van organisch afval en daarom niet wordt meegeteld.

Als enige aandeelhouder drong Amsterdam er daarom sterk op aan om te investeren in het afvangen van CO2. De eerste aanbestedingen hiervoor zijn recent van start gegaan en ook de benodigde subsidie is aangevraagd. AVR heeft deze plannen omhelsd en noemt CO2-afvang een noodzakelijke voorwaarde voor een afvalverbrander.

Mooi meegenomen is dat AVR daar internationaal mee vooroploopt. Als eerste afvalbedrijf in de wereld vangt het in zijn afvalovens in het Gelderse Duiven al CO2 op. Het broeikasgas wordt verkocht aan tuinders die het gebruiken voor groeiversnelling van hun gewassen in de glastuinbouw. Zij hoeven hierdoor minder aardgas te stoken.

Wat betekent de verkoop van AEB voor de stadsverwarming?

De hitte uit de afvalovens wordt via een speciaal leidingennetwerk gebruikt voor de verwarming van woningen in Amsterdam. Ook de nieuwe eigenaar van AEB zal de warmte uit de ovens verkopen aan de stadsverwarming, een samenwerking tussen energiebedrijf Vattenfall en de gemeente. Het aandeel dat AEB had in het netwerk dat de warmte verspreidt in Noord en Nieuw-West werd eerder dit jaar al apart overgedragen aan de gemeente. AVR heeft beloofd dat AEB nog tot zeker 2049 warmte blijft leveren.

Volgend jaar wordt de warmteleiding richting de afvalovens van AEB zelfs dubbel zo groot gemaakt. Die extra capaciteit is nodig om in 2041 uit te komen op de doelstelling van 155.000 woningen. Momenteel zijn er aan deze kant van de stad 40.000 woningen aangesloten op stadsverwarming.

Wat betekent de verkoop voor de werkgelegenheid?

Bij de verkoop is uitdrukkelijk stilgestaan bij de gevolgen voor het personeel. Bij AEB werken ruim driehonderd mensen en tot de verzelfstandiging in 2014 waren ze in dienst bij de gemeente. Met de nieuwe koper is afgesproken dat er tot 2024 geen gedwongen ontslagen vallen en ook hun pensioenregeling kan hetzelfde blijven.

Stad houdt 60 miljoen over aan de verkoop van AEB

Vorige week werd bekend dat AVR de Amsterdamse afvalverbrander AEB overneemt. Het Rotterdamse AVR, dat Chinese eigenaren heeft, betaalt 450 miljoen euro voor AEB, dat de gemeente Amsterdam als enige aandeelhouder had. Na aftrek van alle schulden die AEB had uitstaan bij banken en de gemeente houdt de stad nog zo’n 60 miljoen over aan het afvalbedrijf dat in 2019 bijna onderuitging toen vier van de zes afvalovens abrupt moesten worden stilgelegd doordat achterstallig onderhoud gevaarlijke situaties opleverde voor het personeel. Vorige week verscheen ook het eindrapport van de enquêtecommissie die zich namens de gemeenteraad boog over de problemen bij AEB. Conclusie was dat financiële belangen de overhand kregen. Een heldere visie ontbrak: moest het afvalbedrijf vol inzetten op recycling of vooral winst maken?

Meer over