PlusAchtergrond

Is het einde in zicht voor flitsbezorgers in Amsterdam?

Nu de gemeente met hulp van de rechter darkstore na darkstore weet te sluiten en het economisch klimaat snel verandert, groeien voor flitsbezorgers de bomen niet meer tot in de hemel.

Jesper Roele
Zapp meldde woensdag dat het bedrijf de onzekerheid op de kapitaalmarkt ziet toenemen. Beeld Jakob van Vliet
Zapp meldde woensdag dat het bedrijf de onzekerheid op de kapitaalmarkt ziet toenemen.Beeld Jakob van Vliet

De rechter stelde de gemeente Amsterdam gis­teren in het gelijk: het distributiecentrum van Gorillas aan het Gerard Douplein in De Pijp moet dicht. En woensdag was er ook al slecht nieuws voor de branche: flitsbezorger Zapp gaat zich hoogstwaarschijnlijk terugtrekken uit Nederland vanwege de gedwongen sluiting van twee vestigingen in Amsterdam en ‘aanhoudende onzekerheid over de regelgeving’. Met nog slechts drie vestigingen in Amsterdam en een handjevol in Rotterdam wordt het voor het bedrijf steeds minder rendabel om de app en klantenservice in Nederland in de lucht te houden.

De stormachtige opmars van flitsbezorgers in de stad is ten einde. In Amsterdam mogen flitsbezorgers sinds januari al geen nieuwe vestigingen meer openen. Door een zogenoemd voorbereidingsbesluit kocht de stad tijd om beleid te maken en de groei van de darkstores in de stad aan banden te leggen. Inmiddels liggen de eerste contouren van dat beleid er en dat liegt er niet om. De gemeente wil alleen nog darkstores toestaan op industrieterreinen en niet meer in woonwijken of gemengde woon-werkgebieden. Daarmee wordt het voor flitsbezorgers praktisch onhaalbaar om boodschappen binnen tien minuten te bezorgen – industriegebieden liggen te ver buiten de stad om die belofte waar te kunnen maken. Ook wil de gemeente de bestaande darkstores langs de nieuwe meetlat leggen en, als ze niet in het plaatje passen, sluiten.

Dat heeft erin geresulteerd dat naast een vestiging van Zapp in West ook distributiecentra van Gorillas en Zapp in De Pijp moesten sluiten. Getir is eveneens door de gemeente gesommeerd om zijn vestiging in De Pijp te sluiten; daar is volgende maand een rechtszaak over. De flitsbezorger paste zijn winkel aan om meer op een normale supermarkt te lijken, maar of de rechter daardoor anders zal beslissen, is de vraag.

Sneller winst maken

Zapp meldde woensdag dat het bedrijf de onzekerheid op de kapitaalmarkt ziet toenemen: een recessie lijkt op handen en de rente stijgt. Een sector die door (lokale) overheden steeds verder aan banden wordt gelegd, is voor investeerders geen veilige belegging meer. Het aantrekken van groeikapitaal is daardoor lastig geworden en de bedrijven moeten veel sneller dan verwacht winstgevend worden.

In Nederland is Zapp slechts een kleine speler, maar bij de drie andere (grotere) flitsbezorgers die in Nederland en daarbuiten actief zijn – Gorillas, Getir en Flink – spelen vergelijkbare problemen. Gorillas ontsloeg op het hoofdkantoor driehonderd werknemers en trok zich terug uit Denemarken, België, Spanje en Italië. En Getir ontsloeg 14 procent van zijn personeel (ongeveer 4500 werknemers) in een poging om sneller zwarte cijfers te schrijven. Samen haalden de bedrijven enkele miljarden kapitaal op, maar daarvan is niet veel meer over.

Charmeoffensief

Intussen kwamen de flitsbezorgers met een charmeoffensief in de stad. Zo kwam er een gedragscode om de band te verbeteren met de buurten waar hun darkstores gevestigd zijn. Gorillas maakte bekend een lobbyist in dienst te hebben genomen en Getir en Flink kondigden aan de etalages vol te gaan hangen met werk van lokale kunstenaars. Ook hebben flitsbezorgers de belofte om binnen tien minuten boodschappen te bezorgen laten varen.

De gemeente lijkt ondanks al die veranderingen niet van plan de koers te wijzigen. Wel volgt er binnenkort nog een gesprek tussen wethouder Reinier van Dantzig (Ruimtelijke Ordening) en de flitsbezorgers, ‘om te kijken hoe hun activiteiten wel in bestemmingsplannen passen, zonder de leefbaarheid van straten en buurten aan te tasten’.

De komende tijd zal de gemeente proberen meer darkstores te sluiten die niet in het bestemmingsplan zouden passen. Ongetwijfeld zullen daar rechtszaken op volgen. Tot die tijd is het de vraag welke van de drie overgebleven flitsbezorgers in de stad de langste adem heeft, want dat er markt voor is, staat vast. Veel Amsterdammers maken inmiddels gebruik van de diensten.

Toch zal de flitsbezorger niet snel helemaal uit het straatbeeld verdwijnen, want de diensten zijn populair bij veel Amsterdammers. Albert Heijn kondigde al aan boodschappen te gaan flitsbezorgen met hulp van Thuisbezorgd en Deliveroo. Jumbo laat zijn boodschappen door Gorillas afleveren en ook Gall & Gall gaat binnen een uur drank thuisbezorgen. Deze winkels hebben als voordeel dat ze vaak al dicht bij hun klanten zitten.

Meer over