PlusReportage

In flarden hakken en uitpluizen: in Wormerveer wordt van jouw oude broeken nieuw textiel gemaakt

In de farbriek in Wormerveer worden oude kledingstukken tot repen gehakt. Ook wordt er nog een machine ontwikkeld die knopen, ritsen en labels uit de textielflarden wegblaast. Beeld Daphne Lucker
In de farbriek in Wormerveer worden oude kledingstukken tot repen gehakt. Ook wordt er nog een machine ontwikkeld die knopen, ritsen en labels uit de textielflarden wegblaast.Beeld Daphne Lucker

Op termijn komt het katoen voor de kleding van Amsterdammers misschien wel uit de regio zelf. In Wormerveer knipt een jong bedrijf alvast machinaal oude vodden aan flarden waarna daar nieuwe kleren van worden gemaakt.

Bart van Zoelen

Met een stampend geluid snijdt een gloednieuwe machine in Wormerveer oude kleren aan stukken. Een ‘guillotinemes’ hakt de lompen eerst maar eens in repen. Haaks daarop doet een tweede mes het hakwerk nog eens dunnetjes over. Wat net nog rode truitjes en broeken waren uit een kledingcontainer van het Leger des Heils of een gemeente, komen in katoenflarden van 3 tot 4 centimeter weer naar buiten.

De messen zijn ‘levensgevaarlijk’, zegt Mitchel Bon. Na anderhalf jaar ontwikkelen is het jonge bedrijf Textiles2Textiles bijna klaar met de ontwikkeling van zijn nieuwe machine. In België wordt de laatste hand gelegd aan de installatie die uit de brij van textielflarden automatisch de knopen, ritsen en labels wegblaast.

Want daar is het Textiles2Textiles om te doen: voordat het textiel kan worden hergebruikt, moet 10 tot 15 procent aan ‘oneffenheden’ eruit. De merklabeltjes zijn meestal van een ander materiaal en op den duur komen waarschijnlijk ook de stiknaden aan de beurt. Het zit allemaal lelijk in de weg als vodden uit elkaar getrokken worden tot textielvezels die opnieuw worden geweven tot garen, waarvan nieuwe kleding kan worden gemaakt.

Monnikenwerk

Dat gebeurt nu al bij het Amsterdamse Brightloops dat voor het eigen duurzame kledingmerk Loop.a life lompen afneemt in Wormerveer. Ter plekke knippen vrijwilligers de ritsen en knopen uit de kleren, wijst Bon. “Een rotklus, want in het ene kledingstuk zit het labeltje daar, en in het andere zit het daar. Zie daar maar eens mensen voor te krijgen. Het is monnikenwerk.”

Bon heeft dan al een rondleiding gegeven door het uitgestrekte pakhuis van het aangrenzende familiebedrijf Wieland, één van de drie aandeelhouders in Textiles2Textiles met IT-bedrijf Retail Experts en de gemeente Zaanstad. Hier ligt momenteel 300 ton oude kleding opgeslagen – ongeveer een miljoen kledingstukken. Ongeveer de helft wordt verkocht en opnieuw gedragen in Oost-Europa, West-Afrika, India en Pakistan.

Wel ziet Wieland de markt voor gedragen kleding elk jaar minder aantrekkelijk worden. Probleem is vooral de kwaliteit bij winkelketens vol ‘fast fashion’. “Kleding die zo snel mogelijk wordt afgedankt zodat je weer nieuwe kleding koopt,” aldus Bon. “Dat het een enorme afvalstroom oplevert, maakt ze niet zoveel uit.”

Kwetsbaar punt

Voor het snel groeiende deel uit de kledingcontainers dat niet meer ‘herdraagbaar’ is, zet Textiles2Textiles in op recycling tot nieuw textiel. Eerder ontwikkelde Wieland daarvoor de Fibersort, een machine die per uur 900 kilo oude vodden kan sorteren naar kleur en materiaal. De nieuwe machine komt daar straks achteraan – voor de ritsen, knopen en labels, maar ook omdat Textiles2Textiles precies in kaart brengt welke vezels voorhanden zijn.

De afzet van de flarden is nog wel een kwetsbaar punt. Zoals bij veel duurzame innovaties is het dilemma dat de vraag niet op gang komt zolang het aanbod er nog niet is, en andersom. Amsterdamse spijkerbroekfabrikanten hebben de afzetmarkt vorig jaar al wel een vliegende start gegeven met de afspraak drie miljoen jeans te maken die voor tenminste 20 procent bestaan uit hergebruikt textiel.

In het pakhuis ligt momenteel 300 ton oude kleding opgeslagen – ongeveer een miljoen kledingstukken.  Beeld Daphne Lucker
In het pakhuis ligt momenteel 300 ton oude kleding opgeslagen – ongeveer een miljoen kledingstukken.Beeld Daphne Lucker

Toch verwacht Textiles2Textiles dat er nog wel een paar jaar overheen gaan voordat hergebruikte textielvezels in zwang raken. “Ik schat dat het nog twee jaar duurt voordat de markt dit oppakt,” zegt Peter Rijken, één van de directeuren. Gunstig is dat grondstoffen momenteel duur zijn. Textielfabrieken in Turkije hebben daarom al belangstelling voor de flarden. Daar staan momenteel de meeste machines die afgedankt textiel ‘vervezelen’ tot bestanddelen voor nieuwe stoffen. “Wol en katoen zijn we zo kwijt.”

Exportbeperkingen

Anders ligt het bij stoffen als polycotton en elastaan, die lastiger terug te brengen zijn tot zuivere grondstoffen. Maar op de lange termijn zit het met de afzet van uit elkaar getrokken lompen wel goed, verwacht Rijken. De overheid legt steeds strengere normen op aan de kledingindustrie om meer gerecyclede textielvezels te gebruiken. En grondstoffen blijven schaars, verwacht Rijken verder. Wereldwijd zal de landbouw steeds minder gesubsidieerd worden en er komen exportbeperkingen op afval waardoor restpartijen met textiel minder makkelijk verbrand of gedumpt kunnen worden in een ver buitenland.

Rijken hoopt daarom de technologie achter de machines van Textiles2Textiles over de hele wereld te verkopen. Ook Bon is optimistisch. Bij innovatie hoort nu eenmaal dat het gaat met vallen en opstaan. “Met de Fibersort zijn we ook veertien jaar bezig geweest.”

 Textielfabrieken in Turkije hebben al veel belangstelling voor de flarden.  Beeld Daphen Lucker
Textielfabrieken in Turkije hebben al veel belangstelling voor de flarden.Beeld Daphen Lucker

Ongebruikelijke stap

De gemeente Zaanstad steekt vier ton in Textiles2Textiles. Voor 200.000 euro wordt de gemeente zelfs voor een derde aandeelhouder in het bedrijf dat de recycling van oude kleding wil verduurzamen.

Wethouder Annette Baerveldt verdedigt die ongebruikelijke stap door het publieke belang dat gemoeid is met de verwerking van textielafval. “Het is ons een gruwel dat kleding op de afvalberg terechtkomt en wordt verbrand,” zegt Baerveldt. Bij de afweging om te investeren in de nieuwe technologie speelde ook een rol dat het gaat om een bedrijf uit de eigen gemeente, wat mogelijk extra werkgelegenheid oplevert. Omdat het voor twee ton gaat om een achtergestelde lening zijn er wel risico’s mee gemoeid.

Mogelijk dat op den duur meer Amsterdamse modemerken het voorbeeld volgen van de spijkerbroekfabrikanten en meer gerecyclede vezels van afgedankte kleren gaan gebruiken. “Dat zou natuurlijk het mooiste zijn, als we de cirkel rond krijgen binnen de regio. Het heen en weer slepen van spullen en grondstoffen over de hele wereld heeft ook zo zijn nadelen, dat heeft corona ons wel geleerd.”

Meer over