PlusExclusief

Hoe de ooit geliefde Ajacied Bryan Roy ontspoorde tot een geharnaste complotdenker

null Beeld Hollandse Hoogte / Pim Ras
Beeld Hollandse Hoogte / Pim Ras

Oud-Ajacied en voormalig international Bryan Roy is door de politierechter veroordeeld tot een werkstraf en voorwaardelijke celstraf wegens het bedreigen van Mark Rutte. In een periode waarin Roy allerlei complottheorieën bezigde, kondigde hij in april een ‘headshot’ voor de premier aan. Hoe ontspoorde de Ajacied zo?

Bas Soetenhorst

Een nieuw leven opbouwen na zijn carrière als topvoetballer, dat viel Bryan Roy niet mee. Hij worstelde met het vinden van een nieuwe identiteit. “Je moet de verslaving aan aandacht zien te overwinnen,” vertelde hij in 2018 aan sportnieuwssite The42. “Dat is me gelukt, hoewel het een aantal jaren heeft geduurd.”

Is zijn missie echt geslaagd? Donderdag 30 september moest de 51-jarige ex-Ajacied voor de ­politierechter verschijnen, op verdenking van het bedreigen van premier Rutte. Op zijn twitteraccount @BryanRoyAjax verkondigde hij in april dat Rutte een ‘headshot’ zou krijgen. De oud-Ajacied werd veroordeeld tot een werkstraf en een voorwaardelijke celstraf.

Complotdenker

Kort na het begin van de coronacrisis ontpopte hij zich op sociale media als geharnast complotdenker, die dagelijks ideeën van Nederlandse en buitenlandse geestverwanten verspreidt, daarin aangemoedigd door duizenden volgers.

Roy meent dat mainstream media zwaar corrupt zijn, net als 99,9 procent van alle politici. Hij noemt het onzin dat VVD en D66 de grootste partijen in Nederland zijn, is groot fan van ­Donald Trump, zette minister van Volks­gezondheid Hugo de Jonge neer als nazi, uitte zich in dreigende taal tegen een journalist en riep burgers op zich niet langer ‘in de maling’ te laten nemen door media en regering. ‘Hoeveel alarmbellen moeten er nu nog afgaan om ­wakker te worden?!!?!?! WAKKER WORDEEEEEEEE!!’

Voor dit artikel benaderde Het Parool bekenden van Roy, van wie de meesten niet met naam en toenaam genoemd willen worden. ‘Ik wil me hier op geen enkele manier mee bemoeien noch mee associëren,’ appt een van hen. “Het is een tragedie,” zegt een ander. “Op zich is het zo’n aardige jongen.” Roy zelf wilde niet meewerken.

Contact met Ajax heeft hij niet meer. Bij zijn oud-werkgever bestaan zorgen, maar er worden geen pogingen ondernomen hem weer bij de club te betrekken. In het verleden gebeurde dat bijvoorbeeld wel met Wim Suurbier, vermaard verdediger in de jaren zeventig, toen die na zijn carrière met persoonlijke problemen kampte.

Wel zijn er oud-elftalgenoten van Roy die een oogje in het zeil houden. Richard Witschge geldt als een goede vriend. “Er is nog enig ­contact,” zegt Ronald de Boer. “Hij is een jongen van ons, hij zat in ons team met mijn broer, ­Marciano Vink, Richard Witschge – de patat­generatie.”

Roy is bij uitstek een kind van de club. Hij ­debuteerde in 1987 als 17-jarige linksbuiten ­onder Johan Cruijff en gold als een sensatie, voor wie je naar het stadion ging. Met z’n ­bravoure en passeeracties drong hij door tot Oranje en droeg hij bij aan de mondiale naam en faam van de jeugdopleiding van Ajax.

Schitteren en schutteren

Kort na winst van de Uefa Cup in 1992 dankte coach Louis van Gaal hem af wegens vermeend gebrek aan rendement. Hij kon ‘schitteren en schutteren’, schreef Het Parool bij zijn afscheid. Roy knokte zich terug in Italië, bij het nietige Foggia, dat hoogtijdagen beleefde met hem in de voorhoede. Er volgden successen bij Nottingham Forest en daarna een mindere periode bij Hertha BSC in Berlijn.

Na zijn voetballoopbaan keerde Roy terug naar Amsterdam, waar hij is geboren en getogen. Een zakelijk avontuur met voetbalpoppetjes (3D-stars) mondde uit in een faillissement en in 2008 scheidde hij van oud-actrice en documentairemaker Nada van Nie.

In 2006 was hij kortstondig jeugdtrainer bij Ajax. Een nieuwe kans volgde in 2010, via zaakwaarnemer Mino Raiola, voor wie Roys overgang van Ajax naar Foggia geldt als zijn eerste buitenlandse transfer. Hij was even coach van Jong Ajax, maar ook nu leek het geen lang leven te zijn beschoren. “Zijn kracht ligt in een-op-een spelers beter maken, niet bij het runnen van een ploeg,” zegt een toenmalig Ajaxmedewerker.

Toen zijn leermeester Cruijff in 2011 de macht greep bij Ajax, behoorde Roy tot de intimi die de koers bepaalden. Hij gold als oogappel van Cruijff en zijn vrouw.

null Beeld VI Images
Beeld VI Images

Harde kern

Er gaan hardnekkige geruchten over een dubieuze rol van Roy bij dreigementen vanuit de ­zogenoemde harde kern van Ajaxsupporters aan het adres van directieleden en mede­werkers die tegengas gaven aan het kamp-Cruijff. In zijn boek De coup van Cruijff ­beschrijft Menno de Galan hoe toenmalig directeur Martin Sturkenboom Roy op het matje riep, omdat instanties rond de club hem aanwezen als een van de regisseurs van het opruien van supportersgroepen. De nietszeggende reactie dat hij zich niet herkende in de beschuldiging, maakte de verdenking niet minder, maar bij ­gebrek aan bewijs kon Roy aanblijven.

Als deelnemer aan het Amsterdamse uitgaansleven nam Roy het met de discipline niet altijd even nauw, vertellen ingewijden. “Je hebt ­natuurlijk een voorbeeldfunctie als trainer, dus dat viel niet goed,” zegt een oud-collega.

Daardoor had hij al minder krediet toen hij in 2014 stage liep bij Bayern München, toen gecoacht door een andere Cruijffadept: Pep Guardiola. Roy keerde terug op trainingscomplex De Toekomst met verhalen over algoritmes waarmee hij het voetbalsysteem van Cruijff had ontcijferd. “Daar liep hij eindeloos mee te leuren,” aldus een betrokkene. Op de club nam niemand het serieus.

Het droeg bij aan een verwijdering tussen hem en leidinggevenden, onder wie hoofd jeugd­opleidingen Wim Jonk. Ook tussen voor- en ­tegenstanders van Cruijff werd de sfeer steeds grimmiger en in augustus 2015 meldde Roy zich ziek. Aan het einde van dat jaar nam hij afscheid van Ajax, in het kielzog van Jonk en andere ­medestanders van Cruijff.

Een paar maanden later overleed Cruijff, aan wie Roy zegt alles te danken te hebben: “Ik was broodmager, hè,” zei hij in het AD in 2018. “Andere trainers zouden mij hebben afgeschreven. Te licht. Johan stond voor het échte voetbal. Aan hem heb ik zo’n beetje alles te danken, maar met mij vele andere voetballers. Eigenlijk denk ik nog elke dag aan Johan.”

Grootse plannen

Vandaag de dag afficheert Roy zich als ondernemer. Wat hij precies doet, is onduidelijk, al zijn grootse plannen nooit ver weg. Begin 2017 vertelde hij bij de NOS over de opzet van een luxueus trainingscomplex in Andalusië. Het project lijkt een stille dood te zijn gestorven. ­Architect Roberto Meyer, die er destijds bij was betrokken, zegt er al lange tijd niets van te ­hebben vernomen.

In 2018 dook ook een filmpje op waarin Harry Vermeegen Ajax-Feyenoord voorbeschouwde bij Roy thuis, die een uiterst geagiteerde indruk maakte. Het versterkte de zorgen in zijn omgeving.

Financieel zit hij er niet echt warmpjes bij, zegt een ingewijde. Dit voorjaar zei Roy tegen het tijdschrift Elf Voetbal dat hij een contract kon tekenen bij een Oost-Europese club, om daar een jeugdopleiding op te zetten. Ook was sprake van bemiddeling bij een Russische kunstdeal, maar de laatste maanden is er weinig meer van vernomen. De coronacrisis zou de zaken hebben vertraagd.

Bryan Roy en Louis van Gaal in 2019 Beeld Hollandse Hoogte / Novum RegioFoto
Bryan Roy en Louis van Gaal in 2019Beeld Hollandse Hoogte / Novum RegioFoto

Biografie

Vorig jaar had een boek over en van hemzelf moeten verschijnen, met Hajo de Boer als ­auteur. Een paar maanden voor publicatie trok uitgever Marieke Derksen de stekker eruit. Niet vanwege het manuscript, maar vanwege het vooruitzicht bij media-optredens te worden ­geconfronteerd en geassocieerd met Roys ­complottheorieën.

Reclamemaker Hajo de Boer, die eerder een boek schreef over de belevenissen van zijn zoon in de Ajaxjeugd, wilde vervolgens de biografie in eigen beheer uitgeven. Nu was het Roy die dwarslag, aldus De Boer. “Hij vreesde dat het een zakendeal zou doen afketsen en wilde met publicatie wachten totdat die rond was.”

Het zou gaan om een mogelijke sponsordeal van een grote Engelse club. Via een vriend zou Roy betrokken zijn geraakt en partijen met ­elkaar in contact hebben gebracht. Hajo de Boer zegt Roy vorig jaar in Belgrado te hebben vergezeld bij een ontmoeting tussen de club en de mogelijke sponsor. “Bryan rekende zich al rijk, zoals wel vaker. Maar de deal is nog altijd niet rond en op een gegeven moment had ik er ­genoeg van. Ik was al 2,5 jaar bezig en wilde ­verder. De biografie is nu dus van de baan.”

Een andere ingewijde bevestigt contacten tussen beide partijen, maar ontkent Roys rol. “Dat is een verzinsel.”

Covidontkenners

Ronald de Boer ziet het allemaal met lede ogen aan. “Het doet pijn om te zien dat het niet zo goed met hem gaat, dat gaat mij aan het hart.” Roys interesse in complotten verklaart zijn oud-teamgenoot uit een stelsel van factoren: ­beroepsmatige teleurstellingen, zijn scheiding, verkeerde vrienden. “Dat maakt hem kwetsbaar.”

Bij het online platform Café Weltschmerz – ­podium voor covidontkenners – vertelde Roy onlangs dat de kiem voor zijn ideeën is gelegd door zanger Robbie Williams, die in 2014 op ­Facebook adviseerde de filmtrilogie Zeitgeist te bekijken. Die omvat complotten over 11 september 2001, het christendom en de bankensector. Daarmee ging voor hem een compleet nieuwe wereld open.

Rechtszaak

Op Twitter deed Roy destijds de berichten over de ­naderende rechtszaak af als onzin. ‘Ik hoef ­helemaal niet voor te komen. Is een leugen.’ Op donderdag 30 september werd de oud-voetballer door de politierechter veroordeeld tot een werkstraf van 80 uur en een voorwaardelijke celstraf van 4 weken wegens het bedreigen van premier Rutte. Roy ontbrak op de zitting.

Met medewerking van Dick Sintenie

null Beeld
Meer over