PlusExclusief

Hoe de gemeente de binnenstad écht wil teruggeven aan Amsterdammers – die wel een beetje geduld moeten hebben

Het is nog altijd stil in de Oudebrugsteeg, waar de NV Zeedijk negen panden heeft gekocht. Beeld Jakob van Vliet
Het is nog altijd stil in de Oudebrugsteeg, waar de NV Zeedijk negen panden heeft gekocht.Beeld Jakob van Vliet

Ook nu er nauwelijks bezoekers zijn, gaat op de achtergrond de worsteling om de binnenstad minder toeristisch te maken gewoon door. Deel 1 van een serie: na raambordelen en coffeeshops wordt nu horecavastgoed van Tours & Tickets opgekocht om de balans in de binnenstad te veranderen.

Ruben Koops

Met de aankoop van 13 adressen verspreid over 9 panden in de Oudebrugsteeg, een straatje vanaf de Beurs van Berlage naar de Warmoesstraat, krijgt de NV Zeedijk een stuk binnenstad in handen dat exemplarisch is voor de problemen waar het centrum momenteel mee worstelt.

Lockdown of niet, Amsterdammers komen hier al heel lang nauwelijks meer. De steeg is minder dan 50 meter lang, maar zo goed als elke winkelpui of etalage is gericht op de duizenden toeristen die hier voor de pandemie dagelijks voorbijtrokken in de richting van de Wallen. De verdiepingen boven de snackbars, cafés en smartshops zijn meestal leeg of in gebruik als opslag, dus de toeristen konden zich hier praktisch ongehinderd amuseren tot diep in de nacht.

Het gebiedje in en rond de Oudebrugsteeg is een schoolvoorbeeld van de monocultuur die Amsterdam sinds een aantal jaar probeert te bestrijden. “We maken hiermee een vuist, dit is een heel duidelijk signaal dat wij in de binnenstad aanbod terug willen zien dat voor Amsterdammers ook aantrekkelijk is,” zegt burgemeester Femke Halsema.

Voordeur

Op deze locatie kwam de vastgoedportefeuille van Tours & Tickets beschikbaar, veelal horecapanden waar het bedrijf grote plannen mee had. Voor de NV Zeedijk was dit een erg aantrekkelijk aanbod. “Dit is de toegang tot de Wallen, de voordeur van het 1012-gebied,” zegt directeur Janny Alberts. “Als je de voordeur en de hal goed georganiseerd hebt, als bezoekers zien dat hier Amsterdammers wonen en werken, dan geeft dat een heel andere sfeer.”

Alberts erkent dat er in de straat nu een overkill is aan horeca en toeristenwinkels, maar wil daar eigenlijk niet te lang bij stil staan. Dat heeft ermee te maken dat zij de Oudebrugsteeg, ook als nieuwe eigenaar van de meeste panden, niet van de ene op de andere dag kan veranderen. Immers: koop breekt geen huur, is een bekend gezegde in de vastgoedwereld. Lopende huurcontracten dienen gerespecteerd te worden. “Ik wil niet zwartepieten naar de ondernemers die er nu zitten, want ik heb hen ook nodig om de omslag te maken in deze straat.”

Door een gebrek aan bewoners konden toeristen zich in de Oudebrugsteeg praktisch ongehinderd amuseren tot diep in de nacht. Beeld Jakob van Vliet
Door een gebrek aan bewoners konden toeristen zich in de Oudebrugsteeg praktisch ongehinderd amuseren tot diep in de nacht.Beeld Jakob van Vliet

Bovendien is het volgens Alberts een illusie om te denken dat de Oudebrugsteeg, of de binnenstad als geheel, door de aankoop door de NV Zeedijk zal veranderen in een keurig plattelandsstraatje, zegt ze. “Het blijft de binnenstad van Amsterdam, en Amsterdammers vinden een patatje na het uitgaan ook wel eens lekker. Het hoofddoel is om ervoor te zorgen dat ook inwoners van de stad hier weer willen zijn om te winkelen, te eten of zich te vermaken, en niet alleen toeristen.”

Graffiti weg, bewoners terug

Plannen om de horecavergunning op te geven van cafés die onderdeel uitmaken van de transactie, zoals de Heffer of de Deugniet, heeft Alberts dan ook niet. Maar ze wil hier wel andere ondernemers, mensen die persoonlijk achter de toog staan en niet bang zijn om rondhangende dealers van nepdrugs weg te jagen. Ook gaat de NV Zeedijk zo snel mogelijk alle graffiti laten weghalen en de verlichting verbeteren, belooft ze.

Prioriteit voor Alberts heeft de terugkeer van bewoners in de Oudebrugsteeg. Dat kan relatief eenvoudig, want de verdiepingen boven de panden staan hoofdzakelijk leeg. De NV Zeedijk ziet kansen om tussen de 15 en 20 woningen te ontwikkelen in de komende jaren.

Met de transactie is ruim 20 miljoen euro gemoeid, met financiële steun van de Rabobank en de gemeente Amsterdam. Alberts heeft al te horen gekregen dat de deal ook gezien kan worden als een beloning voor het moederbedrijf van Tours & Tickets, dat juist medeverantwoordelijk is voor de toeristische monocultuur in de stad. Die aantijging verwerpt zij. “Deze ondernemers hebben zich vaak onheus bejegend gevoeld, alsof de drukte alleen maar door hen is ontstaan,” zegt Alberts. “Toch kozen zij ervoor om de portefeuille aan ons als publieke partij over te dragen terwijl er in de markt genoeg belangstelling was. Toen wij panden kochten aan de Zeedijk was het ook niet goedkoop, maar kijk even wat we daar hebben opgebouwd.”

Compliment

Ook burgemeester Halsema vindt het goed uit te leggen dat Tours & Tickets nu een flinke zak geld krijgt. “Er is een marktconforme prijs betaald, maar deze ondernemers hadden de panden ook kunnen verkopen aan beleggers. Dat verdient eerder een compliment dan een schrobbering.”

Tourism Group-directeur Harold Kluit, waar Tours & Tickets onder valt, noemde 2021 vorige week op BNR ‘een heel slecht jaar’ voor zijn bedrijf. Toch is het gebrek aan toeristen volgens hem niet de reden dat Tours & Tickets nu afscheid neemt van de horecapanden. Het idee was ooit om toeristen naast een museumbezoek en een rondvaart ’s avonds ook te laten uitgaan in bedrijven van Tours & Tickets, maar dat is nu geen kernactiviteit meer. “Horeca is niet noodzakelijk om toeristen een prettige herinnering te geven aan hun reis naar Amsterdam,” zei Kluit in de uitzending. Volgens hem is de prijs van het vastgoed ‘nagenoeg niet’ beïnvloed door de pandemie.

Al 100 panden

De NV Zeedijk, een vastgoedbedrijf waarin de gemeente een grote aandeelhouder is, werd in de jaren tachtig opgericht om de door drugsverslaafden en criminaliteit verpeste Zeedijk op te knappen. De werkwijze is sindsdien onveranderd: financieel gesteund door banken en de gemeente koopt de NV panden om ze op te knappen en te verhuren aan bonafide huurders en ondernemers. De winsten die dit oplevert, worden geherinvesteerd in uitbreiding van de portefeuille. Op deze manier bemachtigde de NV in vier decennia tijd zo’n 100 panden in de Amsterdamse binnenstad.

Meer over