PlusAchtergrond

Het laatste Cruyff Court is nog lang niet gelegd

Van Lelystad tot Lesbos: over de hele wereld spelen kinderen op een van de honderden Cruyff Courts. Het 25-jarig bestaan van de Cruyff Foundation werd dinsdag gevierd in Betondorp.

Patrick Meershoek
Met een voetbaltoernooi op het Cruyff Court in Betondorp wordt de start van het jubileumjaar van de Johan Cruyff Foundation luister bijgezet. Het is dit jaar 25 jaar geleden dat het eerste Cruyff Court werd opgericht, in Lelystad. Beeld Jean-Pierre Jans
Met een voetbaltoernooi op het Cruyff Court in Betondorp wordt de start van het jubileumjaar van de Johan Cruyff Foundation luister bijgezet. Het is dit jaar 25 jaar geleden dat het eerste Cruyff Court werd opgericht, in Lelystad.Beeld Jean-Pierre Jans

Natuurlijk wordt het 25-jarig bestaan van de Johan Cruyff Foundation gevierd op het Cruyff Court in Betondorp, op een dieptepass afstand van de Akkerstraat waar de wereldberoemde naamgever in 1947 ter wereld kwam. Susila Cruijff bewaart goede herinneringen aan de buurt én aan het plantsoen aan het Onderlangs waar in 2014 het naar haar vader vernoemde veldje werd geopend. “Toen we als kinderen bij mijn oma logeerden, werd hier ook gevoetbald,” vertelt ze lachend. “Ja, ik deed ook mee. Al moest ik doorgaans wel op de goal staan.”

Verschillende generaties

Tijdens de aftrap voor het jubileumjaar krijgt Cruijff gezelschap van een paar beroemde ambassadeurs van de Foundation. Frank Rijkaard is van de partij, maar ook balgoochelaar Soufiane Touzani. Helden van verschillende generaties: de aanwezige vaders en moeders willen met de eerste op de foto, de kinderen met de tweede. Touzani was in 2014 bij de opening van het Cruyff Court in Betondorp door Johan Cruijff en Eberhard van der Laan en staat in zijn welkomstwoord stil bij het feit dat beide mannen er niet meer zijn en allebei zeer worden gemist.

Dan is het tijd voor vragen. Een van de kinderen wil van Susila Cruijff weten hoe Johan als vader was. Susila: “Heel grappig. Hij was altijd vrolijk. Hij zong onder de douche. Als we geluk hadden, floot hij. Maar hij was ook heel streng. Als we op school geen goede cijfers haalden, hadden we een probleem. En regels waren regels. Als we om negen uur gingen eten, moest je ook om negen uur aan tafel zitten.”

Van de roem hadden de kinderen Cruijff geen last. “Hij was er niet mee bezig.”

Touzani valt haar bij. “Zo groot als hij was, heeft Johan Cruijff nooit bigi gedaan.”

Kunstgrasveldje

Het allereerste Cruyff Court kreeg een plek in de wijk Atol in Lelystad. Dat vloeide voort uit het afscheid van international Aron Winter in 2003, vertelt directeur Niels Meijer van de Cruyff Foundation. “Er was voor Aron een groot feest in het Concertgebouw georganiseerd. Daar was voor de gelegenheid ook een kunstgrasveldje neergelegd. Na afloop kwam de vraag op of we daar nog iets mee konden doen. Aron komt uit Lelystad en stelde voor daar een trapveldje te maken. Dat werd het eerste Cruyff Court.”

De Cruyff Courts trekken veel aandacht en daardoor wordt wel eens vergeten dat de eerste jaren van de Foundation in het teken stonden van kinderen met een beperking. Tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten woonde Cruyff naast een jongen met het downsyndroom. Meijer: “Het klikte tussen die twee. Johan ging met hem zwemmen en voetballen. Kinderen in de buurt zagen dat en wilden plots ook met Jon Jon spelen. Zo is het zaadje geplant. We zijn begonnen met sportdagen voor kinderen met een beperking. Later zijn daar de kinderen in achterstandswijken bij gekomen.”

Bijna twintig jaar na de opening van het eerste Cruyff Court staat de teller op 275 veldjes, verspreid over achterstandswijken in 22 landen. Van de townships in Zuid-Afrika tot de favela’s in Brazilië: er liggen speelveldjes waar kinderen met een bal in de weer zijn. Meijer: “Dat hoeft tegenwoordig niet per se voetbal te zijn. De aanleg van een Cruyff Court begint met uitgebreide gesprekken in de buurt. De accommodatie is multifunctioneel: als er meer behoefte is aan basketbal, atletiek of fitness kan dat ook. Belangrijk is dat het wordt gedragen door de buurt.”

Magie van de bal

Een bijzondere plek in de catalogus nemen de Cruyff Courts op Lesbos en Samos in, twee trapveldjes die in samenwerking met de hulporganisatie Movement on the Ground werden aangelegd in de vluchtelingenkampen op de Griekse eilanden. “Het interessante is dat we rond elk nieuw Cruyff Court dezelfde dynamiek zien. Die is op Lesbos precies dezelfde als in Amsterdam, Barcelona of Kaapstad. Zodra de bal rolt, gebeurt er iets met kinderen. Er zijn ook zelden of nooit problemen met vandalisme. De mensen beschouwen het veld als hun eigendom.”

Er komen nog veel meer Cruyff Courts bij, is het plan. “We zijn nu in gesprek met organisaties in China voor de aanleg van vijftig veldjes. Er wordt dit jaar uitgebreid in Engeland, Brazilië en Spanje. Ook in Nederland. Rotterdam staat op de planning en in Sassenheim komt een Cruyff Court voor kinderen met een beperking. Het is verder gebruik dat het talent van het jaar een Cruyff Court krijgt. Als gevolg van corona was dat de afgelopen jaren niet mogelijk, maar Matthijs de Ligt, Frenkie de Jong en Ryan Gravenberch mogen nog een plek aanwijzen.”

Verbroedering

Ook zonder de inbreng van de in 2016 overleden naamgever blijft de Cruyff Foundation vol gas geven. Meijer: “Er is veel belangstelling vanuit de voetbalwereld. Grootheden als Ronald Koeman en Pep Guardiola zijn nauw betrokken bij de organisatie. Namens de familie Cruijff heeft Susila het stokje overgenomen.”

“Ik ben van meet af aan betrokken geweest bij de Foundation,” vertelt ze over die opdracht. “Het werk heeft altijd veel indruk op mij gemaakt. Je komt op plekken waar mensen heel veel problemen hebben. Het voetballen verbroedert, maar het is ook een uitlaatklep.”

Verwijzend naar de nevenfunctie van Johan Cruijff als grossier in wijsheden: “Mijn vader zei: als je iets voor andere mensen kunt doen, dan moet je dat doen. Daar ben ik het helemaal mee eens.”

Uitgerekend die spreuk is dinsdagmiddag op een stoeptegel verankerd naast het Cruyff Court in Betondorp. Andere gevleugelde uitspraken worden in het jubileumjaar in Delfts blauw te koop aangeboden. De opbrengst gaat naar een heel goed doel: sportende en spelende kinderen in alle uithoeken van de wereld.

Meer over