Nieuws

Halsema doet aangifte van doodsbedreigingen door Ajaxfans

Burgemeester Femke Halsema doet aangifte van de doodsbedreigingen die zij kreeg nadat de gemeente bekend had gemaakt dat Ajax niet in de stad gehuldigd kon worden. ‘Ik kan best tegen een stootje, maar de inhoud van deze berichten was zo ernstig dat aangifte noodzakelijk was.’

David Hielkema en Tim Wagemakers
Na wat vuurwerk op het Leidseplein startte op 11 mei een mars van het Leidseplein via het huis van Femke Halsema naar de Arena. Beeld Het Parool
Na wat vuurwerk op het Leidseplein startte op 11 mei een mars van het Leidseplein via het huis van Femke Halsema naar de Arena.Beeld Het Parool

‘Halsema sterf lekker een pijnlijke dood’ en ‘Ik hoop dat Halsema er snel aan gaat’. Zomaar een paar openbare bedreigingen op sociale media. Ze maken deel uit van de golf aan haatberichten gericht tegen de burgemeester van Amsterdam, nadat de gemeente had besloten dat Ajax vanwege een tekort aan beveiligers na het winnen van de landstitel niet in de stad kon worden gehuldigd.

Halsema koos ervoor de bedreigen niet in stilte te ondergaan. Op Instagram richtte ze zich tot teleurgestelde Ajaxsupporters: ‘Sinds wij dit ­bericht naar buiten hebben gebracht, ben ik persoonlijk bedolven onder bedreigingen en gescheld. Daar reageer ik zelden op. Nu wil ik wel dringend vragen, hou je in!’

Het had weinig effect. Op de dag van de hul­diging moesten politieagenten en de Mobiele Eenheid de Herengracht afzetten omdat ongeveer zeshonderd man Halsema’s huis probeerde te bereiken. Daarmee was haar gezin ook doelwit geworden van de heftige bedreigingen. Het leverde een gespannen dag op in de ambtswoning, waarbij de politie de situatie nauwlettend in de gaten hield. Halsema zegt dat het haar woedend maakt wegens de invasie in haar privésfeer.

De berichten die de burgemeester kreeg, waren niet alleen aan haar gericht, maar ook aan mensen in haar directe omgeving. “Ik kan best tegen een stootje,” zegt Halsema nu. “En ik heb ook begrip voor de teleurstelling van de supporters; die voelden wij immers ook. Maar de inhoud van deze berichten was zo ernstig dat aangifte noodzakelijk was.”

Halsema wil vanwege het onderzoek niet zeggen hoeveel aangiftes ze heeft gedaan of hoeveel haatberichten ze heeft ontvangen. Een blik online leert dat het er al snel duizenden zijn. Vaak is het echter de vraag of vervolging van de afzender mogelijk is (zie kader).

Moeilijke relatie met fans

Halsema heeft al sinds het begin van deze eeuw regelmatig te maken heeft met hatelijke berichten. Als partijleider van GroenLinks was ze geregeld doelwit en in haar burgemeesterschap sinds 2018 heeft ze ook harde kritiek te verwerken gekregen.

De relatie tussen haar en de harde kern van Ajax is al sinds het begin van haar aantreden een gevoelige. Halsema krijgt van een grote groep veel kritiek die voortkomt uit seksisme en haar politieke achtergrond.

Een jaar na haar aanstelling in 2018 volgde een eerste echte confrontatie met de supporters, toen een zogenoemde entrada uit de hand liep. Bij een entrada komen fans vóór een Champions Leaguewedstrijd feestend bij elkaar. Supporters worden zo warm gemaakt voor de wedstrijd, maar het levert ook wel eens gevaarlijke situaties op.

In 2019 werd het feest verboden toen Juventus naar Amsterdam kwam. Desondanks verzamelde een grote groep zich voor het stadion. De politie probeerde daar de menigte met een waterkanon uiteen te drijven. Onder meer vaders met kinderen werden geraakt. Achteraf concludeerde een onderzoeksteam dat de inzet van een waterkanon de chaos had vergroot.

Halsema, die eindverantwoordelijk was, maar die dag op werkbezoek was in New York, werd door de supporters als kop-van-jut aangewezen. Hoewel ze een dag later al zei dat het waterkanon een onbedoelde provocatie was geweest, was bij veel fans toen al kwaad bloed gezet. Ook toen moest de ambtswoning worden beveiligd tegen de fanatieke Ajaxaanhang, die een paar dagen later voor de ambtswoning nog een entrada wilde organiseren.

Geen Amsterdammers

Ondanks de gespannen situatie met de fans besloot Halsema datzelfde jaar de huldiging voor het eerst sinds 2011 weer naar het Museumplein te halen. De huldiging verliep verrassend goed, al noemde Halsema de persoonlijke aanvallen wel een van de dieptepunten van haar burgemeesterschap.

In tv-programma College Tour vertelde ze dat ze vooral geïntimideerd was geweest door de heftigheid waarmee ze werd uitgescholden. “Het was alsof ik in de abyss keek, de onderwereld. Zo’n enorme massa mannen die allemaal ‘hoer’ riepen, dat heb ik schokkend gevonden.”

Veel van de supporters die voor problemen zorgen, komen niet uit Amsterdam. Toen een huldiging in 2007 volledig uit de hand liep op het Leidseplein was het voor een groot deel de ‘provincie’ die hier huis hield. Van de 51 gearresteerde relschoppers kwamen er 27 van buiten de stad. De bedreigingen die Halsema over zich heen krijgt, komen vanuit het hele land, al kan een woordvoerder niet bevestigen of de meerderheid van buiten Amsterdam komt.

Halsema kan in de gemeenteraad op grote politieke steun rekenen. Vrijwel alle partijen zijn het erover eens dat het gedrag van sommige Ajaxsupporters de spuigaten uitloopt. Ook Ajaxdirecteur Edwin van der Sar neemt afstand van het gedrag van deze fans en noemt de reacties onbegrijpelijk.

Het is overigens niet de eerste keer dat Halsema aangifte doet als burgemeester, maar meestal ging dat om individuele gevallen. In 2010 deed ze dat als GroenLinksfractieleider ook al eens. Een PVV-sympathisant die haar had bedreigd, werd toen veroordeeld tot 17 dagen cel en 80 uur werkstraf.

Heeft aangifte doen zin?

In het verleden deden onder meer Geert Wilders, Sylvana Simons en Sigrid Kaag aangifte van online intimidatie en bedreiging. Dat leidde niet altijd tot veroordelingen, bijvoorbeeld omdat de identiteit van de bedreiger moeilijk was te achterhalen. Bij Wilders komen de bedreigingen bijvoorbeeld vaak uit het buitenland. Daarnaast is niet alles wat als een bedreiging overkomt ook juridisch strafbaar. Denk aan een zin als ‘ik weet waar je woont’.

Tegelijkertijd zijn in andere zaken, bijvoorbeeld bij de aangiften van Simons, wel degelijk mensen gestraft. En onlangs werden vijf personen veroordeeld voor taakstraffen na bedreigingen tegen onder meer premier Mark Rutte. Zo kreeg een inwoner van Voorburg 30 uur werkstraf nadat hij op Facebook had gezet dat de premier ‘moest worden afgeschoten’.

Meer over