Plus

Haarlemmermeer aast op deel van de Franse aandelen in Schiphol

Haarlemmermeer is geïnteresseerd in een deel van de aandelen in Schiphol die binnenkort beschikbaar komen. De luchthavengemeente wil zo meer invloed uitoefenen op de groeiplannen van het nog altijd in diepe crisis verkerende vliegveld.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het gaat om een deel van het belang van 8 procent dat de Franse vliegvelduitbater Aéroports de Paris (ADP) in Schiphol houdt. De Fransen willen daar van af.

“Door de financiële crisis zijn we niet in staat om alle aandelen te kopen,” zegt Schipholwethouder Jurgen Nobel bij monde van een woordvoerder. “Maar we vinden een minderheidsbelang erg interessant, zodat we ook als aandeelhouder aan tafel te zitten. Het blijft vreemd dat Schiphol op ons grondgebied ligt, maar dat het historisch zo gegroeid is dat de gemeenten Amsterdam en Rotterdam wel een aandeel hebben en de gemeente Haarlemmermeer niet.”

Nobel wil daarover in gesprek met het rijk, dat met bijna 70 procent meerderheidsaandeelhouder in de luchthaven is. “Het is de vraag of men daarvoor open staat aangezien de aandelen niet vrij verhandelbaar zijn.”

Samenwerkingsverband

Het gaat om een deel van het belang van 8 procent dat de Franse vliegvelduitbater Aéroports de Paris (ADP) in Schiphol houdt. De uitbater van onder meer de Parijse vliegvelden Orly en Charles de Gaulle kocht de aandelen in 2008, toen het een samenwerkingsverband, Hublink, met de Nederlandse luchthavenuitbater sloot. Schiphol op zijn beurt kocht toen 8 procent van de aandelen van ADP.

Door nauw samen te werken, zijn sindsdien miljoenen euro’s bespaard bij de gezamenlijke inkoop van luchthavengerei, zoals sneeuwschuivers en vliegtuigslurven. Daarnaast werden de twee internationaal actief op de grootste luchthaven van Seoel. En er werd flink bij elkaar in de keuken gekeken. Zo is in coronatijd nauw overlegd over gezondheidsmaatregelen.

Vanwege het verschil in omvang betaalde Schiphol destijds 530 miljoen euro voor het ADP-belang terwijl de Fransen 370 miljoen voor 8 procent Schiphol neerlegden. Die miljoenen kwamen niet terecht bij de bestaande aandeelhouders (de Nederlandse Staat en de gemeenten Amsterdam en Rotterdam) maar bij Schiphol zelf.

Om de eigen statuten – waarin staat dat alleen Nederlandse overheden aandeelhouder mogen zijn – te omzeilen, gaf Schiphol nieuwe, speciale aandelen aan ADP uit. Daardoor verwaterden de belangen van het rijk (van 74,8 naar 69,77 procent), Amsterdam (van 22,8 naar 20,03 procent) en Rotterdam van 2,4 naar 2,2 procent) zonder dat ze daarvoor werden gecompenseerd. Het kostte hen de tot 2019 ook een deel van de inkomsten uit het Schipholdividend, dat naar Frankrijk ging.

Goede deal

Afgelopen oktober werd de Nederlands/Franse samenwerking nog voor een jaar verlengd. Maar deze zomer overviel ADP Schiphol met de mededeling dat het huwelijk wordt ontbonden. “Wij wilden heel serieus kijken of we die samenwerking konden verlengen,” zegt Schipholtopman Dick Benschop. “Het was een goede deal voor ons. Maar we zijn er niet uitgekomen.”

De Fransen zijn volgens ingewijden ontevreden over de internationale prestaties van de Nederlanders. Waar ADP de afgelopen dertien jaar links en rechts in de wereld belangen in andere vliegvelden verwierf, bleef Schiphol nagenoeg stilstaan. Was ADP volgens de deal in 2008 op papier 30 procent meer waard dan Schiphol, inmiddels is dat bijna 55 procent.

Volgens Benschop vond ADP dat Schiphol de afgelopen jaren te veel financieel voordeel uit de samenwerking genoot. “De Franse kant wilde een nieuwe overeenkomst, inclusief een afrekening over het verleden. Dat was voor ons niet aantrekkelijk.”

Scheiding

De scheiding betekent ook dat de onderlinge belangen weer afgestoten worden. Dat is profijtelijk voor Schiphol: het belang in het beursgenoteerde ADP staat inmiddels voor 639 miljoen euro in de boeken. Andersom is het Schipholbelang in de Franse boekhouding 370 miljoen waard, het oorspronkelijke aankoopbedrag.

Een aandeel ADP kost op de beurs van Parijs nu 100,15 euro. Schiphol kocht ze destijds voor 67 euro per stuk. Alhoewel de beurswaarde van ADP vorig jaar vanwege corona 40 procent slonk, is het Schipholbelang nog altijd bijna 795 miljoen euro waard – 265 miljoen meer dan in 2008 werd betaald en ruim boven de boekwaarde.

Omdat in 2008 voor nieuwe aandelen werd gekozen, zullen de andere aandeelhouders, waaronder het rijk en Amsterdam, niets van de opbrengst zien. “Deze ontbinding betekent dat een aanzienlijk bedrag onze kant op komt,” zegt Benschop. “Dat versterkt onze balans en geeft ons nieuwe opties om in onze eigen luchthavens te steken of internationaal te investeren.”

Weinig voordelen

Schiphol weet nog niet wat het gaat doen met de eigen aandelen die het voor 370 miljoen van ADP moet terugkopen. Schiphol kan de stukken doorverkopen, maar het is onwaarschijnlijk dat in coronatijd een commerciële partij gevonden wordt die zo’n bedrag overheeft voor een luchtvaartbedrijf.

Voor de huidige overheidsaandeelhouders – die het eerste recht op koop hebben – valt weinig voordeel te halen uit een groter belang. Het rijk trekt als meerderheidsaandeelhouder al aan de touwtjes. Amsterdam, dat Schiphol als strategisch bezit ziet, heeft met ruim 20 procent al de maximale invloed als minderheidsaandeelhouder. Het kan daarmee nipt ingrijpende wijzigingen in de statuten van Schiphol blokkeren. 8 procent aandelen méér geeft niet meer inspraak.

Schiphol kan de Franse aandelen nadat ze zijn teruggekocht ook intrekken. In dat geval krijgen het rijk, Amsterdam en Rotterdam weer het belang terug dat ze vóór 2008 in Schiphol bezaten. En, als er ooit weer winst wordt gemaakt en dividend uitgekeerd, wat extra geld op de rekening.

Benschop vindt het ‘fijn dat er al interesse is’ voor de aandelen. Maar een besluit over wat er met het Franse belang zal gebeuren, is nog niet genomen. “Het proces start in december. We denken over de opties na en overleggen met de andere aandeelhouders. In dat stadium zijn we nog niet.”

Herstel gaat langzamer

Het herstel van het vliegverkeer op de luchthavens van Schiphol Groep gaat langzamer dan verwacht. In vergelijking met de eerste helft van coronajaar 2020 is het aantal reizigers nog eens 59 procent gedaald naar zes miljoen, waarvan vliegveld Schiphol zelf er 5,6 miljoen voor haar rekening nam.

Schiphol Groep verlaagt daarom zijn voorspelling voor het aantal passagiers in het hele jaar van maximaal 37 miljoen naar 28 miljoen. In 2019 verwerkten de luchthavens van de groep nog ruim 80 miljoen reizigers.

Schiphol heeft daardoor in de eerste helft van het jaar opnieuw een megaverlies geleden: 158 miljoen euro. Als de ontvangen NOW-salarissteun en aangepaste waarde van het vastgoed van de luchthaven buiten beschouwing wordt gelaten, dan is dat ruim 3 procent meer dan in de eerste helft van coronajaar 2020.

“We hebben jaarlijks 55 tot 60 miljoen passagiers nodig om quitte te spelen,” zegt financieel topman Robert Carsouw. “Het is redelijk te veronderstellen dat we in de tweede helft van het jaar en in heel 2021 verlies blijven maken.”

Door saneringen, waarbij 900 van de 3300 arbeidsplaatsen werden geschrapt, heeft Schiphol haar kosten met 20 procent verlaagd. Daarnaast zijn de investeringen, onder meer in nieuwbouw en renovaties in de eerste helft van het jaar met een derde teruggeschroefd. De kostenbesparingen worden de komende jaren doorgezet.

Eén van die investeringen, de bouw van de nieuwe A-pier zit in de problemen. “De voortgang van de bouw van pier A is niet zoals we wensen,” zegt topman Benschop. “Daarover voeren we lastige gesprekken met de bouwcombinatie. We kunnen niet zeggen wanneer hij wordt opgeleverd, of wat hij gaat kosten. Maar het duurt langer en kost meer.”

Meer over