PlusUitleg

Griep kan hard toeslaan in de winter, zorg vreest nog meer druk

Nu de 1,5 metermaatregel verdwijnt, is er vrees vanuit de zorg voor een griepgolf in de winter. ‘Omdat we al anderhalf jaar niet meer zijn blootgesteld aan griepvirussen, zijn we vatbaarder.’

Het aantal coronapatiënten op de ic zal naar verwachting door de versoepelingen deze winter oplopen tot 250, schat het OMT in. Een flinke griepgolf kunnen ziekenhuizen er niet bij hebben.  Beeld ANP
Het aantal coronapatiënten op de ic zal naar verwachting door de versoepelingen deze winter oplopen tot 250, schat het OMT in. Een flinke griepgolf kunnen ziekenhuizen er niet bij hebben.Beeld ANP

Is een griepgolf deze winter te verwachten?

We hebben al anderhalf jaar nauwelijks griep gehad, waardoor onze afweer tegen griep in slaap is gesukkeld. “Als je besmet bent met het griepvirus, dan krijgt je afweer tegen dat virus een opkikkertje. Nu we dit opkikkertje al een tijd niet hebben gehad, zijn we bevattelijker voor griep dan andere jaren,” zegt Ted van Essen, voormalig huisarts en voorzitter van de Nederlandse Influenza Stichting.

Dat zou de komende winter kunnen leiden tot veel mensen met griep, waarvan een deel in het ziekenhuis belandt met bijvoorbeeld een longontsteking of hartfalen. Begin 2018 hadden de ziekenhuizen hun handen vol aan grieppatiënten. Het RIVM schat dat er die winter circa 9500 mensen aan griep zijn overleden. Waarom de griep dat jaar zo hard kon toeslaan, is ook voor de deskundigen een raadsel, zegt Van Essen.

Makkelijker te verklaren is het waarom de griep vorige winter uitbleef. Die kreeg geen kans omdat we ons aan tal van maatregelen hebben gehouden – zoals vaak handen wassen, afstand houden, thuisblijven bij ziekte – allemaal gewoontes die goed werken tegen alle luchtwegvirussen, dus ook tegen de griep. Nu de maatregelen verdwijnen, kan het virus straks hard toeslaan.

Is dit een garantie voor een flinke golf?

Nee, zeggen deskundigen. Met griep weet je het nooit. Bovendien moet Van Essen nog zien dat mensen meteen alle preventieve maatregelen overboord gooien. “Er zijn zat mensen die zeggen: ‘Die drie zoenen ga ik niet meer doen’. Mensen zullen ook veel vaker thuisblijven bij klachten. Dat is ook een hele goede regel tegen de verspreiding van influenza.” Volgens Jaap Maas, bedrijfsarts van de arbodienst van Amsterdam UMC en lid van de commissie die daar de griepcampagne vormgeeft, gaan we een paar spannende maanden in.

Waarom vrezen de ziekenhuizen een griepgolf?

Omdat het de zorg nog verder onder druk zet. Het OMT benadrukte deze week in zijn advies wederom dat veel zorgverleners overbelast of ziek thuis zitten. Op de ic is 7 procent van de medewerkers uitgevallen. Het aantal coronapatiënten op de ic zal naar verwachting door de versoepelingen deze winter oplopen tot 250, schat het OMT in. Een flinke griepgolf kunnen ziekenhuizen er niet bij hebben. Ter illustratie: op de ic zijn evenveel bedden voor grieppatiënten ingecalculeerd, namelijk 200, als voor coronapatiënten.

Hoe bereiden de ziekenhuizen zich voor?

Hoe de ziekenhuizen elkaar komende winter kunnen helpen, bespreken ze met onder meer het Roaz (het Regionaal Overleg Acute Zorg). Amsterdam UMC is deze week begonnen met de voorbereiding van de griepcampagne. Eind oktober, begin november moeten zorgmedewerkers die dat willen hun griepprik krijgen. De opkomst is doorgaans voor het hele Amsterdam UMC zo’n 30 à 35 procent; bij de zorgverleners die aan het bed staan is die hoger. “Daar gaat bij onze campagne meer aandacht naar uit, want we streven naar een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad,” zegt Maas. Hij hoopt dit jaar op een hogere opkomst. “De pandemie zorgt toch voor meer bewustzijn over virussen en wat vaccins kunnen betekenen.”

Een opleving van het RS-virus zorgde in juni onverwacht voor veel opnames van kinderen in de ziekenhuizen. Kan de griep ook in een ander seizoen opduiken?

Griep houdt van kou en een lage luchtvochtigheid die de winter typeren. “Als we dan bij elkaar gaan zitten, in een slecht geventileerde, verwarmde ruimte dan kan het virus zich goed verspreiden via de kleine druppeltjes – aerosolen – die we de lucht in spuwen door praten en ademen,” zegt immunoloog Huub Savelkoul. Door de kou zijn onze slijmvliezen een beetje minder goed doorbloed, omdat ze de warmte niet willen afgeven aan de koude omgeving. “Dat betekent ook dat de entreepoorten voor virussen slechter beveiligd zijn dan in de zomer.” Eigenlijk zegt de naam alles, zegt Savelkoul: “Griep heet influenza. Dat komt van het Italiaanse influenza di freddo. Dat betekent gevoelig voor kou.”

Het goede nieuws is dat we ons eerst kunnen blootstellen aan verkoudheidsvirussen, die traditiegetrouw in de herfst rondgaan. “Een infectie met een verkoudheidsvirus stimuleert de afweer en beschermt je een aantal weken tegen griep. Dus als die griepgolf komt, verwacht ik hem toch echt pas aan het einde van het jaar.”

Meer over