PlusReportage

Gevluchte Oekraïners vieren Pasen in Amsterdam: ‘Ik moet proberen elders een leven op te bouwen’

Zo’n duizend Oekraïners vierden zondag het orthodoxe Pasen in een Amsterdamse evenementenhal nabij Sloterdijk. Het deed een beetje denken aan thuis. ‘Toen ik de blauw-gele kleur van de Oekraïense vlag terugzag in de discolichten, kon ik mijn tranen niet bedwingen.’

Jop van Kempen
De opkomst van de paasviering is hoger dan verwacht. Kinderen maken tekeningen van het voormalige leven in Oekraïne. Hun ouders halen herinneringen op.  Beeld Jakob van Vliet
De opkomst van de paasviering is hoger dan verwacht. Kinderen maken tekeningen van het voormalige leven in Oekraïne. Hun ouders halen herinneringen op.Beeld Jakob van Vliet

Enkele uren voordat een Oekraïense priester op een verhoging klimt om het paasbrood te zegenen stonden op diezelfde verhoging mensen te dansen. In plaats van religieuze liederen klonken er technobeats. “Dat technofeest ging tot vijf uur ’s ochtends door,” zegt Boudewijn Grootendorst van evenementencentrum Lofi. “Een paar uur later begon de bijeenkomst voor de gevluchte Oekraïners.”

Het is er druk. Organisator Carole Arnold Bik denkt dat er zo’n duizend mensen zijn. Aanvankelijk was het idee om een bijeenkomst te organiseren voor enkele honderden gevluchte Oekraïners die in Amsterdam verblijven, maar er zijn ook Oekraïners die elders in Nederland terecht zijn gekomen. “De opkomst is hoger dan verwacht,” zegt Arnold Bik.

Dat doet Irina Harchenko (44) goed. Ook zij is betrokken bij de organisatie. Zelf vluchtte ze half februari uit Soemy, een stad in het noordoosten van Oekraïne op zestig kilometer van de Russische grens. Haar vader is er nog; hij weigert te vertrekken en heeft het geluk dat het relatief rustig is rondom Soemy. Haar moeder is gevlucht naar Tsjechië, haar nichtjes naar Turkije en haar zus verblijft eveneens in Nederland.

Hockey

Harchenko is in Amsterdam terechtgekomen via haar contacten in de hockeywereld. Ze is verbonden aan de Oekraïense hockeybond en verblijft nu in huis bij Johan Wakkie, voormalig directeur van de Koninklijke Nederlandse Hockey Bond. Ook Wakkie hielp bij de organisatie van de Oekraïense paasviering (zie kader).

Pasen is een belangrijke feestdag in Oekraïne, legt Harchenko uit. Het is vergelijkbaar met Kerstmis in Nederland. Omdat de Nederlands-christelijke kalender niet synchroon loopt met de orthodox-christelijke kalender, valt de Oekraïense herdenking van de herrijzenis van Jezus een week later.

Harchenko werkte in Oekraïne als persoonlijke coach. Ze hielp mensen bij het bereiken van doelstellingen door mentale blokkades te slechten die ze mede zelf hadden opgeworpen. Ook bestierde ze een hostel in Soemy. Ze zou thuis vrienden en familie hebben bezocht als de Russen niet waren binnengevallen. Waarschijnlijk had ze ook gasten in het hostel gehad. Maar nu is ze vluchteling.

Levensgevaarlijk

Dat valt haar soms zwaar. Als ze haar aandacht kan richten op de praktische zaken die horen bij de organisatie van een paasviering is er geen ruimte voor verdriet, maar op andere momenten steekt dat wel de kop op. “Toen ik vanochtend alleen in de geïmproviseerde kerk was en de blauw-gele kleur van de Oekraïense vlag terugzag in de discolichten, kon ik mijn tranen niet bedwingen,” zegt Harchenko. “Ik ben mijn thuis kwijt, mijn vrienden, mijn familie, mijn gewone leven.” Die bittere constatering valt haar opnieuw zwaar.

Harchenko is niet de enige bij de viering die thuis mist. Kinderen maken tekeningen van het voormalige leven in Oekraïne. Hun ouders halen herinneringen op.

“Ik weet niet of ik ooit kan terugkeren naar Soemy,” zegt Harchenko. “Op korte termijn ga ik zeker niet terug, omdat het levensgevaarlijk is. Wie weet later. Maar misschien komt er een nucleaire aanval en kan ik nooit meer terug. In de tussentijd moet ik proberen elders een leven op te bouwen. Nu is dat leven in Amsterdam. Ik ben iedereen dankbaar die mij hier helpt.”

Samenwerking

De Oekraïense paasviering is van de grond gekomen door samenwerking tussen diverse organisaties en individuen. Organisator Carole Arnold Bik is eigenaar van het Amsterdamse kinderdagverblijf Kiekeboe, waar ze ook Oekraïense kinderen opvangt. Toen ze hoorde hoe belangrijk het Oekraïens-orthodoxe paasfeest is, nam ze het initiatief voor de bijeenkomst. Boudewijn Grootendorst, wiens dochter naar Kiekeboe gaat, bood zijn evenementencentrum Lofi aan als locatie. Ook kwam er hulp van bevriende leden van de Rotary Club, een vereniging van (vaak) zakenmensen die zich inzet voor het verbeteren van welzijn van anderen. De voedselbank – waaraan Johan Wakkie is verbonden – deed ook mee. De gemeente Amsterdam stelde bussen ter beschikking.

Meer over