PlusNieuws

Geen cum laude meer voor studenten geneeskunde aan de VU: ‘Zo leiden we betere artsen op’

Het is een historisch pronkstuk voor geneeskundestudenten: een diploma cum laude. De Vrije Universiteit schaft het systeem met cijferscores echter af. Die ingreep moet leiden tot minder gestreste studenten en betere dokters.

Jop van Kempen
Tijdens hun coschappen zijn studenten zó gefocust op het halen van een 8 of hoger dat het leerproces eronder lijdt, stelt Hester Daelmans, hoofd van de VU-masteropleiding geneeskunde. Beeld Tammy van Nerum
Tijdens hun coschappen zijn studenten zó gefocust op het halen van een 8 of hoger dat het leerproces eronder lijdt, stelt Hester Daelmans, hoofd van de VU-masteropleiding geneeskunde.Beeld Tammy van Nerum

Het is een primeur in Nederland. De waardering cum laude – minimaal een 8 gemiddeld als rapportcijfer, en geen enkel cijfer onder de 7 – bestaat al sinds het begin van de geneeskundeopleiding in 1950, maar vanaf september is dat voor studenten van de Vrije Universiteit verleden tijd. Zodra ze in de masterfase coschappen lopen in het ziekenhuis, verdwijnt het systeem dat medische capaciteiten uitdrukt in rapportcijfers. In plaats daarvan komt de kwalificatie ‘voldaan’ of ‘niet voldaan’.

De Vrije Universiteit denkt daarmee betere basisartsen af te leveren, zegt Hester Daelmans, hoofd van de VU-masteropleiding geneeskunde. Tijdens hun coschappen zijn studenten zó gefocust op het halen van een 8 of hoger dat het leerproces eronder lijdt, stelt ze.

Burnoutklachten

Daelmans: “Studenten willen aan de beoordelaars te zeer laten zien wat ze goed kunnen en hebben te weinig oog voor zaken die ze nog níet goed kunnen. De arts van de toekomst wordt beter als hij zich bekwaamt in een groot lerend vermogen en in samenwerken met veel andere zorgprofessionals. Met een verandering van het onderwijssysteem leiden we betere en meer toekomstbestendige artsen op, verwachten wij. Het draait niet meer om de eenling die wil excelleren, maar om iemand die in teamverband wil leren en samenwerken.”

De verandering van het waarderingssysteem maakt studenten naar verwachting ook minder gestrest. In de race om een schaarse opleidingsplek voor een medisch specialisme als cardiologie, psychiatrie of orthopedie is een cum laude diploma een gewild wapenfeit. Ongeveer een derde van de Nederlandse geneeskundestudenten lijdt onder burnoutklachten, die soms zelfs leiden tot het opgeven van de studie.

De VU-studenten zijn gepolst en de meerderheid vond de afschaffing van het cijfersysteem een goed idee. “Ik heb niet vernomen dat studenten die een cum laude diploma nastreven de Vrije Universiteit willen verlaten,” aldus Daelmans.

Enige in Nederland

De Vrije Universiteit is de enige Nederlandse opleider van geneeskundestudenten die afscheid neemt van de rapportcijfers. “Dat is dapper,” zegt Olle ten Cate, hoogleraar medische onderwijskunde van de Universiteit Utrecht. “Want zolang de Vrije Universiteit daarin de enige is, kun je stellen dat je uitmuntende studenten een kans ontneemt om dat te tonen.”

Toch vindt Ten Cate de wijziging een goed idee. Beoordelen hoe goed studenten als coassistent werken op een schaal van 1-10 is lastig. “We zien dat een persoonlijke beoordeling aan het einde van een coschap heel vaak rond de 7,9 ligt. De verschillen zijn vaak niet betrouwbaar en te klein om echt onderscheid tussen studenten te kunnen maken. De samenhang tussen het cijfer en de kwaliteit van de student is vaak niet te verdedigen.”

Cum laude wel bij tentamens

Bij schriftelijke kennistoetsen ligt dat anders, zegt Ten Cate. “Het onderscheidende vermogen van tentamencijfers op een schaal van 1-10 is veel groter. Dan werkt cum laude wel.”

Daelmans onderschrijft dat. In de bachelorfase van de VU-opleiding – waar de medische kennis wordt aangeleerd en getoetst – blijft het systeem met rapportcijfers en cum laude dan ook ‘gewoon’ bestaan.

In Nederland staat de VU alleen, maar vanuit internationaal perspectief niet. Steeds meer Amerikaanse opleidingen geven geen cijfers meer voor coschappen en sinds kort wordt ook de uitslag van de Amerikaanse medische licentie alleen nog maar weergegeven als ‘gehaald’ of ‘niet gehaald’.

“Aangezien dit regime nog maar kort bestaat, is er geen wetenschappelijk bewijs dat het tot betere artsen leidt,” zegt Ten Cate. “Maar ik acht het wel aannemelijk. Er zijn wel al tekenen dat de concurrentiestress onder studenten vermindert.”

Met kop en schouders

De Universiteit van Amsterdam houdt het opleidingssysteem met cum laude diploma’s in stand. Daarbij worden vaardigheden als ‘zelfstandig functioneren’ en de klinische stage niet uitgedrukt in een rapportcijfer, maar in categorieën als ‘presteert boven verwachting’, ‘volgens verwachting’ of ‘onder verwachting’. De waardering van de wetenschappelijke stage bestaat wel uit een rapportcijfer.

“Als een student op alle vlakken met kop en schouders boven de rest uitsteekt, willen wij dat blijven belonen,” zegt Saskia Peerdeman, neurochirurg en vice-decaan onderwijs van de UvA. “Dat werkt motiverend.”

Dat leidt ertoe dat er binnen Amsterdam UMC – het fusieziekenhuis van het AMC en de VUmc – twee opleidingsvisies worden gehanteerd: die van de VU en de UvA. “Beide universiteiten kunnen hun eigen profiel behouden,” zegt Peerdeman. “Dat zie ik als meerwaarde.”

Meer over