PlusUpdate

Gaat het i-criterium er komen? Debat raad en Halsema uitgesteld tot na de zomer

null Beeld Dingena Mol
Beeld Dingena Mol

Het debat over de plannen van de burgemeester voor een coffeeshopverbod voor toeristen is verplaatst tot na de zomer. In een besloten sessie eerder op donderdagavond probeerde de burgemeester de raad wel nog eens te doordringen van de ernst van de situatie.

Tim Wagemakers en David Hielkema

In eerste instantie zou het debat plaatsvinden in de raadscommissie op donderdagavond. Maar om 23.00 uur maakte CDA-raadslid Diederik Boomsma, in aanwezigheid van onder meer Joachim Helms van de Bond voor Cannabis Detaillisten op de publieke tribune, een punt van orde. Hij stelde dat er te weinig tijd over was om het debat nog fatsoenlijk te voeren. Een meerderheid van de raad was het met hem eens, waardoor het debat wordt doorgeschoven tot na de zomer.

Eerder op donderdagavond vond er nog wel een besloten sessie plaats, waarin burgemeester Halsema de raad met geheime informatie vanuit de politie nog eens probeerde te doordringen van de ernst van de situatie. Verschillende raadsleden zeiden dat de informatie die zij tot zich kregen ‘heftig’ was. Naar verluidt kregen zij meer inzicht in hoe criminele organisaties zich hebben geïntegreerd in het Amsterdamse coffeeshopcircuit.

Het is allemaal het vervolg op de nog net geen oorlogsverklaring van burgemeester Halsema vorige week aan de coffeeshops: Amsterdamse coffeeshops zijn vaak onderdeel van criminele netwerken en worden gebruikt voor witwassen, als criminele ontmoetingsplaatsen en als dekmantels voor drugshandel.

Halsema maakt niet bekend om welke coffeeshops het gaat, maar noemt een coffeeshopverbod voor toeristen (bekend als het ingezetenencriterium of i-criterium) wel een onvermijdelijke ingreep. Door wiet en hasj alleen te verkopen voor lokaal gebruik moet de cannabismarkt verkleind worden, waardoor die hopelijk voor zware criminelen minder aantrekkelijk wordt om in te investeren.

De progressieve partijen zijn sinds de aankondiging van haar plannen vorig jaar geen voorstander en dat lijkt sindsdien niet veranderd te zijn. GroenLinksraadslid Imane Nadif zegt dat er geen nieuwe informatie naar boven is gekomen die iets verandert aan het standpunt. “We zijn niet alleen principieel tegen, maar ook praktisch: er is geen capaciteit om te handhaven tegen de straathandel die ontstaat.”

Ook de PvdA lijkt niet om. Raadslid Fatihya Abdi heeft veel vragen voor de burgemeester. “We gaan de discussie aan, maar zijn kritisch. Wat doet het met onze schaarse handhaving? Komen hierdoor meer kwetsbare jongeren in de criminaliteit?” Ze vreest dat buitenwijken eronder zullen lijden als daar handhaving wordt weggehaald.

De andere progressieve partijen – SP, Partij voor de Dieren, Bij1 en Volt – sluiten zich daarbij aan. Vanuit de conservatieve en liberale partijen is wel steun voor de plannen van Halsema. VVD-raadslid Daan Wijnants noemt het een ‘belangrijk wapen in het arsenaal’. “Het is een middel waarvan de driehoek en sommige experts zeggen dat het werkt tegen zware criminaliteit. Laten we het in ieder geval voor een jaar of drie proberen. De nood is hoog.”

Rotte appels

Uit eerder onderzoek bleek dat slechts 66 van de huidige 166 coffeeshops nodig zijn om aan de lokale vraag te voldoen. Hierdoor staat de toekomst van ruim honderd coffeeshops op het spel, ook als zij niet met zware criminaliteit verweven zijn. Volgens Sheher Khan van Denk moet het vooral duidelijk worden om welke coffeeshops het gaat. Khan: “We weten niet hoeveel en welke coffeeshops verweven zijn met harde criminaliteit. Dat maakt uit, want dan kan je beoordelen hoe groot de impact van het i-criterium daadwerkelijk is. Ik zou hier een onderzoek naar willen laten uitvoeren, zodat je gerichte maatregelen kunt inzetten.”

Een logisch effect van de invoering van het i-criterium is, zo op het eerste oog, dat coffeeshops door het wegvallen van inkomsten van de verkoop aan toeristen failliet gaan. Voor ondernemerspartij VVD is dat inderdaad ingewikkeld, zegt Wijnants. “We beseffen dat het consequenties heeft voor ondernemers, maar soms moet je breder kijken. Dit is een primair voorbeeld waarbij dat nodig is. En we moeten nog maar zien of ze zullen verdwijnen. In andere gemeenten is dat ook niet altijd gebeurd.”

Rob Hofland van D66 is juist bang voor een omgekeerd effect: de ‘rotte appels’ tussen de coffeeshops blijven bestaan. “De coffeeshops waar wordt witgewassen hebben namelijk geen klanten nodig.” De partij, die zich al sinds het begin van de discussie hevig verzet tegen de plannen van Halsema, wil juist dat de focus alleen komt te liggen op coffeeshops die verweven zijn met zware criminaliteit.

Wapenstok en pepperspray

Toch zijn al deze bezwaren ook voor CDA en JA21 geen reden om het ingezetenencriterium niet door te zetten. Desnoods maar zonder meerderheid in de raad, stelt Annabel Nanninga. Ze geeft nog een opdracht extra mee, met het oog op het tekort aan agenten: “Als je het i-criterium invoert, moet je boa’s ook goed uitrusten om hun werk te doen. Wapenstok en pepperspray bijvoorbeeld. Ik wil echt garanties dat er gehandhaafd kan worden.”

De stadsdelen West, Nieuw-West en Noord hebben inmiddels ook negatief geadviseerd over de plannen van de burgemeester. Daarmee stevent Halsema af op een nieuwe confrontatie met de Amsterdamse volksvertegenwoordiging. Nadif van GroenLinks zegt er geen ‘hard debat’ van te willen maken. “Ik heb het idee dat de raad echt samen met Halsema wil zoeken naar oplossingen die wel werken.” Raadslid Diederik Boomsma (CDA): “Als er partijen zijn die dit niet willen: wat is het alternatief? Je kunt niet niks doen, je kunt wel eindeloos blijven praten, maar we moeten ingrijpen.”

Dat zal ook de lijn van Halsema na de zomer zijn. Als de meerderheid van de raad tegen is, zal ze de bal naar de raad schieten om dan zelf met werkbare voorstellen te komen. Het is daarmee de vraag of het debat niet verder polariseert tussen de raad en de burgemeester.

Meer over