PlusAchtergrond

Flitsbezorgers zorgen wereldwijd voor overlast, maar Amsterdam is de eerste die hard ingrijpt

Een flitsbezorger van Getir in New York City. Beeld Getty Images
Een flitsbezorger van Getir in New York City.Beeld Getty Images

Parijs, Berlijn, New York: in veel steden waar flitsbezorgers actief zijn, spelen dezelfde problemen. Maar Amsterdam loopt voorop in het terugdringen van de overlast van de boodschappendiensten.

Hannah Stöve

‘Je boodschappen binnen 15 minuten bezorgd’ Als het aan het New Yorkse gemeenteraadslid Christopher Marte ligt, wordt het in zijn stad verboden om die belofte te doen. Voor de altijd drukke inwoners is het dan misschien reuzehandig om snel hun tandpasta of muesli bezorgd te krijgen, volgens Marte levert het levensgevaarlijke situaties op.

Wie dacht dat in Amsterdam veel flitsbezorger rondrijden, moet eens het straatbeeld in New York bekijken, waar de grocery apps ook als paddenstoelen uit de grond zijn geschoten. Naast het bij ons eveneens bekende Gorillas en Getir rijden daar bezorgers rond van GoPuff, Jokr en FastAF. Er is zelfs al een aantal start-ups failliet gegaan of afgehaakt (Fridge No More, Buyk, 1520).

De stad kampt met een stijgend aantal ongelukken met elektrische fietsen. In 2020 waren zelfs twintig verkeersdoden te linken aan e-bikes. En of die nu te maken hebben met boodschappenbezorgers of niet, volgens Marte zijn bezorgers op hun elektrische fietsen en scooters zo gehaast dat ze verkeersregels overtreden en zichzelf en voetgangers in gevaar brengen. Het raadslid heeft daarom een voorstel ingediend dat boodschappendiensten verbiedt te adverteren met de bezorgtijd. “We vinden niet dat dat legaal zou moeten zijn,” vertelde hij aan de New York Post.

Rammelende wieltjes

Steden wereldwijd worstelen met de problematiek van flitsbezorgers. Over onveiligheid door de hoge werkdruk klaagde de Turkse vakbond van brommerkoeriers al eerder. Bezorgdienst Getir – Turks voor ‘breng’ – startte daar zes jaar geleden. Vooral het ratingsysteem zou koeriers onder druk zetten en aansporen tot hard rijden. In de Londense wijk Islington klagen bewoners over de rammelende wieltjes van de wagens waarmee de boodschappen naar een darkstore in hun buurt worden gereden. In Berlijn worden ze dusdanig gek van de luidruchtige vrachtwagens dat ze de politie bellen als het te gortig wordt.

Amsterdam kreeg regelmatig het verwijt te laat te zijn het terugdringen van de problematiek die nieuwe businessmodellen veroorzaken. Of het nu gaat om de luidruchtig vrijgezellen die bewoners teisterden vanuit hun Airbnb’s, Uberchauffeurs die roekeloos door de stad sjeesden of deelfietsen die overal en nergens neergeplempt werden – ineens waren ze er en moest de stad ermee dealen, terwijl toegespitste regelgeving ontbrak. Het duurde lang, in het geval van Airbnb zelfs jaren, voordat er genoeg maatregelen waren genomen om de overlast serieus terug te dringen.

Dat is met de flitsbezorgers wel anders. Dinsdag maakte het stadsbestuur bekend dat Amsterdam geen darkstores meer zal toestaan in woonwijken, wat de bezorgdiensten flink onder druk zet – vanaf een industrieterrein is het lastig snel bij de klant te komen. In januari kwam er al een verbod op nieuwe darkstores.

Oorlog tegen flitsbezorgers

Amsterdam is een van de eerste steden die zo’n paardenmiddel inzet om de overlast van flitsbezorgers te beteugelen. Lyon verbood eind vorig jaar al een nieuwe darkstore van Flink. De stad zat niet te wachten op vrachtverkeer en fietsen op de stoep en wilde lokale bedrijven een kans geven in het pand te trekken. “We willen geen pakhuizenstad, zonder etalages, waar iedereen thuis blijft,” zei wethouder Camille Augey.

Parijs is zelfs in ‘oorlog’ met flitsbezorgers, schrijft het Franse economieblad Capital. De stad probeert 45 van de 60 darkstores in de stad te sluiten. Wie niet meewerkt, wordt voor de rechtbank gesleept, want winkelpanden mogen niet zomaar zonder toestemming als magazijn worden gebruikt, betoogt de gemeente. Emmanuel Grégoire, eerste vervanger van burgemeester Anne Hidalgo, schreef bovendien een pittig opiniestuk waarin hij stelde zich zorgen te maken over de ‘bijeenkomsten van honderden bezorgers’ rond de spookpakhuizen, die ‘op alle uren van de dag en nacht’ overlast veroorzaken.

Ook in New York wordt sinds kort hard gewerkt om de wildgroei aan darkstores terug te dringen. Burgemeester Eric Adams wil dat elk magazijn dat in een winkelpand is getrokken mensen de mogelijkheid geeft om ter plekke hun boodschappen te doen – zonder eerst een app te downloaden. Bedrijven die dat niet doen, moeten vertrekken naar de randen van de stad.

Meer over