PlusNieuws

Expert: rapport over drama met 14-jarige Famke Koeman is ‘eenzijdig’

Het drama van de Amsterdamse familie Koeman, met de dood van de 14-jarige Famke tot gevolg, leverde een verwoestend rapport op. Maar aan dat rapport zelf mankeert volgens expert Levi van Dam ook nog wel het een en ander. ‘We blijven hangen in de vraag: waar heeft de jeugdhulp gefaald?’

Herdenkingsplek voor de omgekomen Famke Koeman. Beeld Joris Van Gennip
Herdenkingsplek voor de omgekomen Famke Koeman.Beeld Joris Van Gennip

De rol van de omgeving had veel meer meegenomen moeten worden in het onderzoek, zegt Levi van Dam, orthopedagoog bij jeugdhulporganisatie Levvel en onderzoeker bij de Universiteit van Amsterdam. “Want daar kunnen we als maatschappij iets van leren.”

De 14-jarige Famke had een vriendenkring, een rapgroep, die bestond uit allemaal oudere jongens. Deze jongens gebruikten het huis van Famkes vader als jeugdhonk, iets wat buren moet zijn opgevallen. Daarnaast werd Famke door haar vader, die kampte met een alcoholverslaving, soms tot laat in de avond meegenomen naar een café. Daar attendeerde de barvrouw hem erop dat hij, gezien het late tijdstip, beter met zijn dochter naar huis kon gaan.

“De omgeving is vaak vroeg op de hoogte van een ernstige situatie. Juist de omgeving wordt in het algemeen al te weinig geraadpleegd door hulpverleners. Dat is jammer, want zo gaat er bij de hulpverlening tijd verloren,” zegt Van Dam die ook als hulpverlener werkzaam was in gezinnen met complexe, psychiatrische problemen.

Signalen over loverboys

De 14-jarige Famke Koeman spijbelde, kwam niet meer opdagen op school, ging met criminele jongeren om en er waren serieuze signalen over loverboys. Haar vader, die aan zware depressies en ernstige wanen leed, isoleerde haar van haar moeder en andere volwassenen. Famkes moeder deed een dringend beroep op hulporganisaties maar moest toezien hoe Famke elk contact weigerde. Op 28 december vorig jaar werd ze door haar vader doodgeschoten, waarna hij ook zichzelf ombracht.

Op verzoek van burgemeester Halsema en wethouder Kukenheim (Jeugd en Zorg) analyseerde Corinne Dettmeijer, voormalig kinderrechter en Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld, voor haar rapport Onmacht negentien maanden van hulpverlening, door elf instellingen tussen mei 2019 en 28 december 2020, om uit te zoeken hoe het tot dit tragische einde kon komen.

Levi van Dam, onderzoeker bij de UvA en orthopedagoog bij jeugdhulporganisatie Levvel. Beeld Privé
Levi van Dam, onderzoeker bij de UvA en orthopedagoog bij jeugdhulporganisatie Levvel.Beeld Privé

Van Dam vindt het heel belangrijk dat van een vreselijk dramatische gebeurtenis als die met Famke Koeman een gedegen analyse plaatsvindt. Hij roemt de openheid van de betrokken partijen. Maar hij vindt de analyse van Dettmeijer ook een ‘eenzijdig’ rapport dat slechts gaat over het protocollaire handelen van de elf instanties. “We blijven hangen in de vraag: waar heeft de jeugdhulp gefaald? Door de analyse alleen te richten op het werk van de instellingen wordt de indruk gewekt dat jeugdhulp ongelukken kan voorkomen.”

Dit soort complexe situaties vraagt volgens Van Dam ook om een maatschappelijke analyse: hoe hebben de familieleden, buren en vrienden de complexe situatie van Famke ervaren? “De omgeving krijgt veelal als eerste signalen binnen.”

Plaatje niet compleet

Het plaatje is volgens Van Dam nu niet compleet. “Het is een foto, maar geen video. Onveiligheid kun je niet alleen neerleggen bij de instanties, daarin heeft ook de maatschappij een rol. Zowel ouders als hulpverleners kunnen er wat van leren als de rol van de omgeving zou zijn meegenomen in het onderzoek. Dat zou ook helpen betere hulpverlening te organiseren.”

De moeder van Famke geloofde in het principe ‘it takes a village to raise a child’. Van Dam: “Daar ben ik het honderd procent mee eens. We hebben een collectieve, maatschappelijke verantwoordelijkheid. Niet alleen de instellingen moeten een kind helpen groot te brengen, maar de hele maatschappij. Veel mensen durven echter niets meer te zeggen als het ergens aan schort.”

Graag zou hij burgemeester en verantwoordelijk wethouder willen adviseren om alsnog een uitgebreide analyse te doen en de illusie ontnemen dat dit soort calamiteiten enkel en alleen voorkomen kan worden door professionals. “Het is leerzaam om te zien hoe dit zo fout kan gaan. Want willen we dit soort drama’s voorkomen dan moeten we hiervan leren.”

Meer over