PlusExclusief

Emoties lopen op bij bezoek koningin Máxima en burgemeester Halsema aan Oekraïense vluchtelingen

Koningin Máxima gaf alle aandacht aan de Oekraïense vluchtelingen in de RAI.  Beeld ANP
Koningin Máxima gaf alle aandacht aan de Oekraïense vluchtelingen in de RAI.Beeld ANP

Koningin Máxima heeft woensdag samen met burgemeester Femke Halsema van Amsterdam een bezoek gebracht aan de opvang voor Oekraïense vluchtelingen in de RAI in Amsterdam. Ze spraken vooral veel vrouwen; hun mannen zijn achtergebleven om te vechten.

David Hielkema

Een jong echtpaar met een pasgeboren baby loopt wat verdwaald rond. Gezinnen, stelletjes en enkelingen zitten ook in de zaal. Paspoorten liggen op tafels, tassen ernaast. Er is een lopend buffet. Frisdrank, soep, broodjes, maar ook stroopwafels – die vinden gretig aftrek.

In het coördinatiecentrum in de RAI worden Oekraïners geregistreerd die net zijn aangekomen in Nederland. Hier worden ze doorverwezen naar opvanglocaties door heel Nederland waar ze kunnen overnachten. De Rode Kruis-medewerkers zijn druk op deze woensdagmiddag. Dagelijks arriveren tussen de twee- en driehonderd nieuwe oorlogsvluchtelingen. Burgemeester Femke Halsema en koningin Máxima bezoeken het centrum om te zien hoe het eraan toegaat.

De meeste mensen arriveren op Centraal Station, vertelt een vrijwilliger aan de koningin. Er gaan verhalen rond dat in Berlijn mensen actief worden doorverwezen naar Amsterdam, omdat ze de toestroom daar niet meer aankunnen.

Vechten tegen tranen

Máxima – in geel pak en blauwe jas – vraagt of ze mag aanschuiven aan een tafel waar twee vrouwen en twee kinderen zitten. Ze spreken geen Engels. Een tolk komt erbij staan. Een van de vrouwen vertelt dat ze uit het oosten van Oekraïne komt, oorlogsgebied. Ze zijn vier dagen op pad geweest, hebben met vijf verschillende treinen gereisd. Hun mannen zijn achtergebleven, vertaalt de tolk, die intussen tegen haar tranen vecht.

De vrouw, die de moeder van de twee kinderen blijkt te zijn, moet zelf ook huilen. Net zoals haar schoonzus. De koningin krijgt ook tranen in haar ogen. Ze slikt ze weg. Even is het stil aan de tafel. Dan vertelt de vrouw verder. Hun mannen zijn aan het vechten, vertelt ze. Achtergebleven om de strijd aan te gaan met de Russen.

Een van de kinderen, een 7-jarig meisje in een roze jumpsuit en een roze mutsje lacht bemoedigend naar haar moeder. De koningin vraagt of de soep lekker was. Nee, zegt het meisje. Iedereen aan het tafeltje moet lachen. De vrouwen danken Máxima dat ze hier mogen zijn. De koningin wenst ze rust toe, een veilige plek om te verblijven. Spasiba, bedankt, krijgt ze te horen.

Mensenhandel

Eerder deze middag zijn de koningin en burgemeester welkom geheten door Marieke van Schaik, algemeen directeur van het Nederlandse Rode Kruis. Ze hebben gesproken over burgerinitiatieven voor de Oekraïners, over zorgen om opvangplekken en over mensenhandel.

Halsema is positief over de grote groep vrijwilligers die naar Oekraïne afreist, maar hoort ook geluiden van mannen die daar vrouwen weghalen om ze uit te buiten. Het team van het Rode Kruis krijgt deze signalen ook. Het gaat in het gesprek verder over de afnemende bereidheid om vluchtelingen uit andere conflictgebieden op te vangen, terwijl de bereidheid om Oekraïners te helpen juist toeneemt. Geen goede ontwikkeling, is de tendens aan de tafel – Máxima knikt instemmend.

Inmiddels zijn 800 van de 2000 bedden in de regio Amsterdam gevuld. Daarvan zijn er 1400 in Amsterdam zelf – onder meer in het A&O Hostel in Zuidoost en het Savoy Hotel in De Pijp. Tot dusverre zijn in heel Nederland 22.000 plekken opgeleverd, maar dat moeten er 50.000 worden. Er is werk aan de winkel.

‘Gewoon’ huiswerk maken

Een ander probleem is de kwaliteit van de opvang. In Amsterdam zijn het hotels, andere gemeenten zetten veldbedden in sporthallen. Natuurlijk is Amsterdam dan aantrekkelijker. “Dat zingt rond in de gemeenschappen,” weet Halsema.

Tegen het einde van het bezoek vertelt een vrijwilliger van het Rode Kruis dat ze veel verloren gezichten ziet binnenkomen. Mensen die na dagen vol stress nog in de vluchtmodus zijn als ze arriveren, vaak tegelijkertijd uitgeput. De vrijwilliger ziet moeders die hun kinderen opdragen om ‘gewoon’ hun huiswerk te maken; sommige gevluchte Oekraïners zijn al bezig met solliciteren, omdat ze graag willen werken.

Hoe het moet met onderwijs is een grote zorg, zegt Halsema, want er is al een nijpend lerarentekort.

De opvang en crisis gaat er één van de lange adem zijn, vreest de koningin. Halsema bedankt Máxima voor haar komst. “Het is ontzettend fijn dat u even in de stad was. Het steunt ons, de vrijwilligers, maar ook de vluchtelingen die de koningin even zien.”

Meer over