PlusReportage

Een lange dag uit het leven van een Amsterdamse huisarts: ‘De kwaliteit van de zorg lijdt onder de drukte’

Daphne Tabak in haar praktijk: ‘Op veel plekken hapert het, waardoor het bij de huisarts vastloopt.’ Beeld Jakob van Vliet
Daphne Tabak in haar praktijk: ‘Op veel plekken hapert het, waardoor het bij de huisarts vastloopt.’Beeld Jakob van Vliet

Vrijdag demonstreren huisartsen in Den Haag tegen de hoge werkdruk. Het Parool liep een dag mee met huisarts Daphne Tabak in Amsterdam-Oost. ‘Hoe kun je poortwachter van de zorg zijn als de poorten zijn gesloten?’

Jop van Kempen

“Hey lieffie,” zegt een bewoonster van de Kastanjehof tegen huisarts Daphne Tabak (35). “Dag mevrouw,” zegt Tabak met een brede glimlach als ze met haar dokterstas onder de arm binnenstapt bij de instelling voor dementerende ouderen en mensen met een verstandelijke beperking in Oost.

Tabak zag vanochtend om acht uur al de eerste patiënt in haar praktijk in de Tweede Oosterparkstraat. Na twintig patiënten in de ochtend en een lunchpauze van ongeveer tien minuten – boterhammen met kaas en hagelslag, water – is het tijd voor een ronde in de Kastanjehof. De instelling van Cordaan ligt op loopafstand van de praktijk, die in totaal 2100 patiënten heeft. Tabak geniet zichtbaar van het uitje en het menselijk contact.

In een korte bijeenkomst met de begeleiders van Cordaan wordt Tabak bijgepraat over het lichamelijke wel en wee van de bewoners. Daarna gaat ze de kamers langs. De klachten zijn divers: van voetschimmel en steunkousen tot serieuze problemen met de ontlasting en een vergrote testikel (‘zo groot als een mango’). Bij die laatste twee gevallen schakelt Tabak meteen door naar het ziekenhuis; OLVG Oost in dit geval.

Poorten gesloten

De huisarts is een soort duizenddingendoekje, legt Tabak uit. Of het nu gaat om complexe medische problemen of verkapte eenzaamheid, de huisarts moet overal een mouw aan passen. De hulpmiddelen zijn altijd van mindere kwaliteit dan in het ziekenhuis; de huisarts heeft geen eigen MRI-scanner en ook geen eigen laboratorium. De voornaamste taak is acute en ernstige klachten onderscheiden van relatief milde problemen.

Als het op andere plekken in de zorgketen als een zonnetje zou lopen en de huisvestings- en schuldenproblematiek niet zou bestaan, kwamen huisartsen misschien wel uit met een consult van gemiddeld tien minuten. “Maar dat is helaas niet het geval,” zegt Tabak. “Op veel plekken zijn er wachtlijsten en hapert het, waardoor het bij de huisarts vastloopt. De huisarts wordt wel de poortwachter van de zorg genoemd. Maar hoe kun je poortwachter zijn als de poorten zijn gesloten?”

Geestelijke gezondheidszorg

Vooral de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg zijn volgens Tabak een ramp. Ze zorgen ervoor dat de huisarts verantwoordelijk wordt voor patiënten die eigenlijk een psychiatrische behandeling nodig hebben.

Deze week maakte Tabak opnieuw een schrijnend voorbeeld mee. Een jonge vrouw die in het verleden al psychotisch was geweest, kon bij geen enkele psychiatrische instelling in Amsterdam en omstreken terecht. Tabak liet de vrouw de afgelopen maanden daarom geregeld op haar spreekuur komen, maar ze maakte deze week zo’n verwarde indruk (‘ze praatte over de kleuren die ze overal zag’) dat Tabak de psychiatrische crisisdienst inschakelde voor een spoedbeoordeling. Om acuut gevaar af te wenden besloot de crisisdienst tot een gedwongen opname.

“Als die patiënt een goede behandelplek had gekregen, was een gedwongen opname misschien niet nodig geweest. Dat kun je niet met zekerheid zeggen, maar het staat wel vast dat ze zorg miste van een psychiater.” Niet onbelangrijk: een psychose levert schade op aan het brein.

Bloeduitslag na vijven

Ook na haar bezoek aan de Kastanjehof en het daaropvolgende middagspreekuur met vier patiënten is Tabak opnieuw in de weer met een psychiatrische patiënt. Na vijven belt het laboratorium haar met een bloeduitslag die vanwege mogelijke hartproblemen onmiddellijke actie vereist – te veel kalium in het bloed, waarschijnlijk door een combinatie van braken en een bijwerking van medicatie. Tabak springt op de fiets en stuurt de patiënt met spoed naar het ziekenhuis.

Het telefoontje van het laboratorium geeft nog meer reden tot spoedzorg. De bloedwaarden van een andere patiënt wijzen mogelijk op een longembolie of trombosebeen. Tabak regelt voor de dag erop nog een spoedecho in het ziekenhuis. Uit voorzorg schrijft ze ook onmiddellijk medicatie voor.

Hard werken in combinatie met veel verantwoordelijkheid is geen probleem, zegt Tabak. Bovendien krijgt ze uitstekende hulp van basisarts Siham Bakhlakh en doktersassistent Ineke Dirkx. Maar werkdagen van 10-12 uur, dat is eigenlijk van de zotte, al zijn de inkomsten als praktijkhouder prima – naar schatting ruim 90.000 euro bruto per jaar. Tabak werkt vier dagen per week; één dag besteedt ze aan een bestuursfunctie bij de Landelijke Huisartsen Vereniging.

Zorgkwaliteit

“Ik zou willen zeggen dat de kwaliteit van de zorg niet lijdt onder de drukte, maar dat is helaas wel het geval,” zegt Tabak. “Soms heb ik zo weinig tijd dat ik een patiënt met huidproblemen die heel graag naar de dermatoloog wil, uit gemak maar doorverwijs. Terwijl ik diegene met een klein beetje overtuiging waarschijnlijk goed zou kunnen helpen met een zelf voorgeschreven zalfje. En het wrange is: zo’n doorverwijzing naar een specialist maakt de zorg duurder, terwijl de drukte mede het gevolg is van regels die juist in het leven zijn geroepen om het goedkoper te houden.”

Actiepunten demonstratie

Huisartsen demonstreren vrijdag op het Malieveld in Den Haag voor een verruiming van de standaard consulttijd van 10 naar 15 minuten. Ook willen ze minder tijd kwijt zijn aan administratieve lasten die zorgverzekeraars van hen verlangen. Andere actiepunten zijn onder meer: minder lange wachttijden elders in de zorg en bij gemeenten, een betere samenwerking met ambulances en de spoedeisende hulpafdelingen in ziekenhuizen en voldoende betaalbare ruimte voor een huisartsenpraktijk.

De actie wordt mede georganiseerd door de Landelijke Huisartsen Vereniging. Daphne Tabak is voorzitter van de LHV in de regio Amsterdam/Almere. Ongeveer zestig procent van de huisartsen in Amsterdam doet mee, schat Tabak. Haar praktijk is vrijdagmiddag gesloten, maar wel bereikbaar voor spoedgevallen.

Een woordvoerder van Amsterdams grootste zorgverzekeraar Zilveren Kruis zegt dat er in de stad al initiatieven lopen om de druk op huisartsen te verminderen. Zo werkt Zilveren Kruis samen met de gemeente aan preventieve zorg en het voorkomen van schuldenproblematiek. Ook denkt de zorgverzekeraar mee om de belasting van de huisartsenpost te verminderen. “Alle tips van huisartsen of assistenten over zorgregistratie die wij kunnen verminderen, blijven welkom,” aldus een voorlichter. “We zullen het met elkaar moeten oplossen.”

Luister ook eens naar onze podcast Amsterdam wereldstad

Meer over