PlusReportage

Duizenden demonstranten in Amsterdam: ‘Wonen zou een grondrecht moeten zijn, geen beleggingsobject’

Duizenden mensen trokken zondag naar Amsterdam voor het Woonprotest. Wat de demonstranten steekt: dat wonen in Nederland in plaats van een grondrecht een beleggingsobject lijkt te zijn geworden. ‘Voor rijken betekent het onderwerp wonen geld verdienen, voor anderen betekent het alleen maar stress.’

Demonstranten protesteren tegen de problemen op de woningmarkt en eisen hervormingen tijdens het Woonprotest in het Westerpark. Beeld ANP
Demonstranten protesteren tegen de problemen op de woningmarkt en eisen hervormingen tijdens het Woonprotest in het Westerpark.Beeld ANP

Alsof het carnaval is. Hagar Bogers en drie vriendinnen hebben verkleedkleren aangetrokken voor ze naar het Woonprotest in het Amsterdamse Westerpark togen. Het tafereel is ludiek: een boerin (Bogers) die een koe (een van haar vriendinnen) leegmelkt, en een vrouwelijke variant van prins Bernhard junior die een arme moeder met babypop haar laatste centen aftroggelt (dat zijn dan weer de twee andere vriendinnen).

Hun vrolijke optreden trekt veel bekijks, maar de boodschap is ondertussen bloedserieus. Ook Bogers (‘bijna 28') voelt zich slachtoffer van de wooncrisis. De Arnhemse is single. “Voor een sociale huurwoning kom ik niet meer in aanmerking. Gelukkig verdien ik nog net genoeg voor een huurwoning in de vrije sector. Ik betaal 800 euro. Maar daarmee ben ik een groot deel van mijn inkomen kwijt aan mijn woonlasten. En kopen kan ik als single gewoon echt niet. Ik kan 150 tot 160.000 euro hypotheek krijgen. Maar daarvoor kun je gewoon niks krijgen.”

Bogers zit dus vast, stelt ze sipjes vast. In het Westerpark is ze daarmee bepaald niet de enige.

Neem Mirjam Bergervoet. Zij woont in Leiden in een verouderde sociale huurwoning, maar zou graag weer in Amsterdam gaan wonen. “Ik zoek iets voor een huurprijs van 750 á 800 euro. Voor een nieuwe sociale huurwoning kom ik met mijn inkomen niet meer in aanmerking, maar voor 800 euro kun je in Amsterdam gewoon niks krijgen. En kopen gaat al helemaal niet. Ik ben ingeschreven bij zo’n woningaanbieder, per maand komen er misschien een á twee opties in mijn prijsklasse langs, in heel Amsterdam. En dan zijn er honderden mensen geïnteresseerd.”

Zorgen over de toekomst

Richelle woont met twee jonge dochters in Capelle aan den IJssel in een sociale huurwoning met twee slaapkamers. “Mijn meiden slapen dus samen op een kamer. Nu gaat dat nog. Maar straks niet meer. Nu val ik nog net binnen de inkomensgrens voor een sociale huurwoning, maar over een paar jaar waarschijnlijk niet meer. Wat moet ik dan? Voor een vrije huurwoning of een koophuis verdien ik echt niet genoeg. Ik maak me gewoon zorgen om de toekomst.”

Kevin Peeters uit Deventer dan. Hij studeert sociologie in Amsterdam. Deventer - Amsterdam, het is niet bepaald op een steenworp afstand van elkaar. Toch woont Peeters nog thuis bij zijn ouders. “De woningmarkt is daar zeker de oorzaak van. Als ik al een kamer zou kunnen vinden in Amsterdam, betaal ik zo 650 euro. Dat kan ik gewoon niet betalen. Dus woon ik thuis. Jammer, want als student is het natuurlijk veel leuker om te wonen waar je studeert.”

Naast Peeters staat Erik van Brink, ook uit Deventer. Beiden zijn ze actief voor de lokale partij Deventer-Sociaal. Van Brink heeft in de koekstad een huurwoning in de vrije sector, en staat daarom een groot gedeelte van zijn maandelijkse inkomen af aan zijn huurbaas. “Ik zou wel een sociale huurwoning willen, maar die is gewoon niet te krijgen. In de gemeenteraad doet onze partij echt haar best om er iets aan te doen, maar het is lastig. Veel regelgeving wordt bovendien niet lokaal gemaakt, maar in Den Haag.”

Rijken profiteren

Het steekt de aanwezigen in het Westerpark - en niet zo’n beetje ook - dat wonen in Nederland de laatste decennia iets lijkt te zijn geworden waar de rijken van profiteren, en waar de minderbedeelden krom voor moeten liggen. Op de vele honderden protestborden wordt gewezen naar de vermeende schuldigen en profiteurs: De VVD, in het bijzonder premier Rutte, en de huisjesmelkers, in het bijzonder prins Bernhard junior, die in Amsterdam vele tientallen panden bezit en verhuurt.

“Wonen zou een grondrecht moeten zijn,” zegt de Amsterdamse Marieke Valstar. “Het lijkt wel of we dat de laatste jaren steeds meer vergeten zijn. Terwijl ik denk: als je het woningprobleem oplost, los je meteen heel veel andere sociale problemen deels op. Dus het zou een heel goede investering zijn. Maar dan moet de politieke wil er wel zijn.”

Voor premier Rutte en zijn kabinetten lijkt het hele woningvraagstuk de laatste elf jaar echter geen prioriteit te zijn geweest, zegt de Arnhemse Hagar Bogers. “Rutte heeft er niets aan gedaan, en dat gaat hij ook niet doen als hij weer premier wordt.”

Dat idee heeft ook Genevieve. Zij woont in de buurt van het Amsterdamse Westerpark en ziet om zich heen hoe huizen en appartementen voor steeds gekkere prijzen worden verkocht en verhuurd. “Mensen verdienen er bakken met geld aan. Voor anderen betekent het alleen maar stress. Mijn dochter heeft over een paar jaar een eigen woning nodig, maar ik zou niet weten hoe ze die moet gaan betalen. Zo zou het niet moeten zijn. En Rutte lijkt het niet te interesseren. Ik snap niet waarom zoveel mensen nog op hem stemmen.”

Verdienen aan de woningmarkt

Een van de Nederlanders die financieel kon profiteren van de woningmarkt is Fabienne uit het Zuid-Hollandse Rijswijk. Zij verkocht een aantal jaren geleden haar woning in Amsterdam gunstig, en heeft daarom nu een relatief luxe leven met lage woonlasten. “Om me heen zie ik ook veel mensen die nergens last van hebben. Die hebben tonnen op de bank om een huis te kopen, of hebben een tweede huis dat ze verhuren, zodat ze per saldo helemaal geen woonlasten hebben. In dat soort kringen is de woningmarkt dus ook een belangrijk gespreksonderwerp, maar dan vooral de vraag hoe je eraan kunt verdienen. In mijn ogen is dat niet goed, het zorgt alleen maar voor meer tweedeling. En daar maak ik me zorgen over. Daarom ben ik hierheen gekomen.”

Wat moet er gebeuren? De lijst met wensen onder de duizenden aanwezigen - het publiek is overwegend jong en politiek gezien links georiënteerd - is lang. Meer betaalbare woningen natuurlijk, strengere regels voor de vrije huursector en het wegstrepen van de verhuurdersheffing, de belasting die woningcorporaties betalen waardoor ze minder geld overhouden om te investeren in hun bestand van sociale huurwoningen. De centrale wens: dat wonen weer een basisvoorziening wordt voor elke Nederlander, en niet een manier voor de rijken om hun zakken nog verder te vullen. Uit duizenden kelen klinkt het in Amsterdam: ‘Mensen boven markt.’

Meer over