Benne Holwerda vertrekt als directeur van Veilig Thuis.

PlusExclusief

Directeur Veilig Thuis over doodgeschoten Famke (14): ‘Hadden sneller moeten handelen’

Benne Holwerda vertrekt als directeur van Veilig Thuis.Beeld Marc Driessen

Na zeven jaar leidinggeven aan Veilig Thuis neemt directeur Benne Holwerda op 1 februari afscheid. In zijn tijd kreeg hij te maken met heftige incidenten, waaronder de dood van de veertienjarige Famke Koeman uit Oost. ‘De impact van dergelijke gebeurtenissen is groot.’

Hanneloes Pen en David Hielkema

Dagelijks krijgt Veilig Thuis nieuwe meldingen over huiselijk geweld en kindermishandeling. De meeste zaken worden in de luwte afgehandeld, zegt scheidend directeur Benne Holwerda (56), die leiding gaf aan de organisatie van zo’n honderdvijftig mensen. Geregeld ziet hij dat heftige incidenten het nieuws halen. “We waren te laat met hulp, verschijnt er dan in de media of klinkt het in de maatschappij, maar niemand van ons stapt ’s ochtends het bed uit om er een potje van te maken. Iedereen werkt met de juiste intentie. Als het misgaat, dan heeft dat effect op iedereen in onze organisatie.”

De zaak van de veertienjarige Famke Koeman uit de Eerste Atjehstraat in de Indische Buurt, in december 2020, is zo’n zaak die in het rijtje van heftige calamiteiten onder Holwerda’s bewind thuishoort. Het meisje werd door haar vader doodgeschoten, waarna hij ook zichzelf om het leven bracht. Liefst elf instellingen waren bij de zaak betrokken, ook Veilig Thuis.

Corinne Dettmeijer, voormalig kinderrechter en Nationaal Rapporteur Mensenhandel, schreef een verwoestend rapport met de titel Onmacht over het ernstig tekortschieten van de elf instellingen in de bescherming van het meisje. Ze oordeelde dat de instellingen de signalen hebben gemist van de ernstige situatie waarin Famke zich bevond. Famkes vader kon zo de regie voeren en de hulpverlening op afstand houden, waardoor er zes maanden lang geen zicht was op het meisje.

Bent u geschrokken van het vernietigende rapport van mevrouw Dettmeijer?

“De grootste schok bij zulke calamiteiten is de gebeurtenis zelf. Hierbij past medeleven aan de betrokken familieleden van het meisje en de vader. De betrokken organisaties – de Raad voor de Kinderbescherming, Jeugdbescherming, Veilig Thuis en het Ouder Kind Team – hebben nadien goed met elkaar opgetrokken om hiervan te leren en herhaling te kunnen voorkomen. Daar ben ik tevreden over. De individuele organisaties deden het goed, stond in het rapport.”

In september ontving Veilig Thuis een melding dat Famke in hotels verbleef en werd mishandeld door oudere jongens. De kinderarts van het OLVG deed een zorgmelding bij Veilig Thuis. Veilig Thuis zag het niet als een acuut probleem, terwijl ze meteen, stelde Dettmeijer, een onderzoek bij de Raad voor de Kinderbescherming hadden moeten aanvragen in plaats van de zaak aan te dragen bij Jeugdbescherming, wat de zaak vertraagde. Uithuisplaatsing was eerder gerechtvaardigd, aldus het rapport. De stap naar gedwongen hulpverlening had moeten worden gezet.

Trekt u het boetekleed aan?

“We hebben een tijdlijn gemaakt vanaf het moment dat het incident gebeurde. Er had inderdaad meer snelheid in het handelen moeten zitten. We hadden eerder naar de Raad moeten gaan en een uithuisplaatsing moeten doen. Maar dat is met de kennis van achteraf.”

“Naar de Raad gaan, is overigens een ingrijpende maatregel, want je zegt ermee het ouderlijk gezag niet te vertrouwen. Je wilt voorzichtig zijn met het toepassen van die maatregel. Onze professionals werken met dit dilemma.”

In het rapport staat verder dat de instanties slecht samenwerken, waardoor veel tijd in de zaak van Famke verloren ging. Er bestaat weinig of geen vertrouwen in elkaars deskundigheid. Ook Veilig Thuis krijgt ervan langs: de organisatie had ‘onvoldoende oog voor het gedragspatroon van vader’.

Ligt u wakker van die harde conclusies?

“Als mens lig ik wakker van de calamiteit. Dit incident was ook ingrijpend voor mijn medewerkers. Als u vraagt: lig ik wakker van het rapport zelf, dan is mijn antwoord nee, maar ik trek het me wel aan. Het is een indringend rapport en we onderschrijven de conclusies. We hebben een verbeterbelofte ondertekend met de drie andere organisaties om de zorg te verbeteren, zoals het rapport had aanbevolen. De verbeterpunten betreffen meer onderlinge samenwerking, een betere aansluiting met de volwas­senen-GGZ en het vergroten van de expertise bij professionals over ouderverstoting. Dat laatste is gezien de complexe echtscheidingen in onze regio hard nodig.”

Wat doet u als directeur na dergelijke grote incidenten?

“Sinds 2016 gaan we enkele weken na een ernstige calamiteit met alle betrokken partijen bij elkaar zitten. We brengen de zaak in kaart en reflecteren daarop. Ik denk dan aan zaken als het familiedrama in de Eendrachtstraat in 2016, waarbij Thomas U. zijn zoontje, zijn moeder en zichzelf doodde. Ik denk aan een vader die zijn zevenjarige dochter in zijn woning in Halfweg in 2017 zo ernstig verwondde dat ze later overleed. En ik denk aan het gezinsdrama in de Stadionbuurt in 2018, waarbij de vijftigjarige Hossein S.B. zijn schoonmoeder, vrouw en vijfjarige dochter doodde. Tijdens zo’n learning together-bijeenkomst kijken we wat we ervan kunnen leren.”

Hoe staat het met het aantal meldingen bij Veilig Thuis in coronatijd?

“Er zijn niet meer meldingen en er is ook geen afname. Ik maak me daar wel zorgen over. IJlt het straks nog na? Want gezinnen zijn nu veel minder in beeld bij bijvoorbeeld huisartsen en zorgorganisaties. Wij zijn in coronatijd met een chatmogelijkheid begonnen en zagen dat meer jongeren zich melden in relatie tot huiselijk geweld.”

Een hulpverlener van Veilig Thuis heeft vanaf 2017 tientallen vrouwen ongepast benaderd en probeerde privéafspraken met hen te maken. Hoe kon dit gebeuren?

“Ik kan er niets over zeggen, de zaak wordt verder onderzocht. Dat zoiets bij Parkeerbeheer gebeurt, is al erg, maar bij een instelling als Veilig Thuis, die met kwetsbare vrouwen werkt die te maken hebben gekregen met huiselijk geweld, is het dubbel ernstig. Ik besloot daarom later te vertrekken bij Veilig Thuis dan ik oorspronkelijk van plan was, het was zo’n bom. Ik wilde de organisatie op dat moment niet in de steek laten.”

Is het rapport van mevrouw Dettmeijer een reden van uw vertrek?

“Nee. Ik ga na zeven jaar een sabbatical houden. Ik ga eerst uitrusten van deze klus. Het is prachtig werk. Je staat midden in de samenleving, maar het zijn ook dynamische jaren. De impact van afschuwelijke incidenten is groot, kijk maar naar The Voice.”

Meer over