PlusAchtergrond

Dineren in het Rijksmuseum: waarom de Europese banktop deze week in Amsterdam vergadert

null Beeld ANP
Beeld ANP

Eventjes is Amsterdam het middelpunt van de bancaire wereld. Woensdag en donderdag vergaderen de presidenten van de centrale banken van de negentien eurolanden in de hoofdstad. Tot ingrijpende economische maatregelen komt het waarschijnlijk nog niet.

Herman Stil

Wie vergadert er en waarom?

Het zeskoppige bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) en de negentien presidenten van de centrale banken in de eurolanden, onder wie Klaas Knot van De Nederlandsche Bank, vergaderen normaal eens in de zes weken met elkaar over zaken als het monetair beleid, de inflatie, de economische situatie en het betalingsverkeer.

Meestal is de uitkomst vooral voer voor economen. Maar in tijden van crisis, als de eurokoers onder druk staat of de economie een steuntje nodig heeft, raken zulke besluiten ons allemaal.

Zo staat in Amsterdam opnieuw de voortwoekerende inflatie boven aan de agenda. De ECB streeft ernaar de gemiddelde prijsstijgingen van producten en diensten op de middellange termijn op 2 procent per jaar te houden. Maar dat doel is mijlenver verwijderd van het huidige inflatiepercentage van 8,1 procent dat, vanwege de exploderende energieprijzen door de oorlog in Oekraïne, over mei in de eurozone werd bereikt.

De ECB kan de prijsstijgingen deels beïnvloeden door zijn rentepercentages — nu 0,5 procent negatief — te verhogen. Daardoor wordt het minder gunstig voor consumenten en bedrijven om geld uit te geven (omdat dit bij de bank meer oplevert) of geld te lenen.

Ook kunnen de ECB en de centrale banken waardepapier — zoals staats- of bedrijfsobligaties — uit de markt kopen. Dat gebeurt sinds eind vorig jaar om de coronacrisis te dempen. Maar de ECB heeft al laten doorschemeren dat daar deze zomer een einde aan komt.

Hoe belangrijk is deze bijeenkomst?

De roergangers van de euro-economie schermen al maanden met een renteverhoging. Maar zo’n rentestap wordt niet verwacht zolang dat corona-inkoopprogramma nog loopt. De ECB wil niet al te veel ingrijpende maatregelen op elkaar stapelen. Een renteverhoging leidt immers ook tot gedoe in beleggerskringen en zal de beurskoersen laten stuiteren.

Analisten verwachten een rentestap pas bij de volgende bestuursvergadering op 21 juli. En dan nog met mate: naar -0,25 procent. Maar er zijn ook ECB-vorsers die uitgaan van een terugkeer naar 0 procent. Zo’n stap is best historisch; de vorige renteverhoging dateert van juli 2011.

Omdat zo’n Europese renteverhoging duidelijk in het vat zit, lopen inmiddels de rentepercentages bij banken voor bijvoorbeeld leningen en hypotheken al op. Of dat allemaal betekent dat spaarders met meer dan een ton snel weer af zijn van de negatieve spaarrente — waardoor ze nu nog geld aan de bank moeten betalen - is afwachten.

Waarom Amsterdam?

Normaliter wordt in ECB-hoofdstad Frankfurt vergaderd. Maar eens in het jaar gaan de bankpresidenten er op uit naar een van de lidstaten. In 2020 was Nederland aan de beurt, maar viel het uitje in het water door corona. Net als vorig jaar.

Voorafgaand aan de vergadering dineren de bankpresidenten woensdagavond in het Rijksmuseum. Daarbij schuiven ook koning Willem-Alexander, koningin Máxima en minister-president Mark Rutte aan. Tijdens het diner houden DNB-president Klaas Knot en ECB-preses Christine Lagarde een toespraak en voeren ook premier Rutte en museumdirecteur Taco Dibbits het woord.

Knot kan die gelegenheid te baat nemen om nog eens te pleiten voor een renteverhoging, die hij al langer voorstaat omdat de inflatie in Nederland (volgens de Europese rekenwijze 10,2 procent in mei) sterker is opgelopen dan in veel andere eurolanden.

Donderdag vergaderen ECB-bestuurders en bankpresidenten dan vanaf 9.00 uur in de oude raadzaal van het voormalige stadhuis aan de Oudezijds Voorburgwal, al sinds jaar en dag vijfsterrenhotel The Grand.

De traditionele persconferentie na afloop staat donderdagmiddag half drie gepland in Hermitage, even verderop aan de Amstel. Niet als hart onder de riem voor het museum omdat het onlangs vanwege de oorlog in Oekraïne de banden met de Russische naamgever verbrak. Maar blijkbaar is de viering van het 200-jarig bestaan van DNB in 2014 in Hermitage goed bevallen.

Wat merkt de stad hier allemaal van?

Amsterdammers moeten rekening houden met tijdelijke afzettingen en verkeersomleidingen in de buurt van The Grand, Hermitage, Rijksmuseum en mogelijk ook elders. De aanwezigen, naast ECB-bestuurders en de bankpresidenten ook tientallen medewerkers, zijn verdeeld over luxehotels in de binnenstad.

Vanwege de veiligheid wordt niet verteld wie waar overnacht. Dat geldt ook voor de locatie (en inhoud) van een ‘sociaal evenement’ na afloop van de bijeenkomst donderdag.

Meer over