PlusNieuws

Deze drie Amsterdamse gebouwen maken kans op de titel Beste Gebouw van het Jaar

Van de tien gebouwen die genomineerd zijn voor de architectuurprijs Beste Gebouw van het Jaar 2022 staan er drie in Amsterdam. Waarin blinken de genomineerden uit? En: welk ander Amsterdamse bouwwerk had eigenlijk ook een plek in de top 10 verdiend?

Verena Verhoeven
De Rechtbank van Amsterdam, van architecten Vincent Panhuysen, Kees Kaan en Dikkie Scipio (KAAN Architecten). Beeld ANP
De Rechtbank van Amsterdam, van architecten Vincent Panhuysen, Kees Kaan en Dikkie Scipio (KAAN Architecten).Beeld ANP

Bij de verkiezing van Het Beste Gebouw zijn de Amsterdamse kanshebbers dit jaar appartementencomplex Spaarndammerhart (Spaarndammerbuurt), Rechtbank Amsterdam (Zuidas) en woontoren Stories (Buiksloterham). Ze nemen het op tegen onder andere drie in het oog springende bouwwerken in Rotterdam, waaronder het Depot Boijmans Van Beuningen. Gebouwen in Eindhoven, ’s Hertogenbosch, Laren en het Limburgse Molenhoek maken de nominatielijst van Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus (BNA) af.

In de top is – vanzelfsprekend – geen lelijk gebouw te vinden, maar om de prijs mee naar huis te nemen, moet het meer in z’n mars hebben: het gaat immers om het beste en niet het mooiste gebouw. Zo wordt er onder andere naar maatschappelijke waarde gekeken. Wat maakt de Amsterdamse genomineerden zo bijzonder?

Het Spaarndammerhart

“Dat dit genomineerd is, verbaast me niks,” zegt journalist Jaap Huisman, die voor onder andere Het Parool over architectuur schrijft. “Het is met veel zorg en liefde gemaakt en past volledig in de Spaarndammerbuurt. De baksteen is mooi en er is een fantastische binnentuin. Het is sociale woningbouw op z’n best. Al zit er ook duurdere huur, maar die twee prijsklassen zijn op een slimme manier met elkaar vervlochten.”

Het Spaarndammerhart is al gewend aan wat lof. Het project won in 2021 de Zuiderkerkprijs, de belangrijkste huisvestingsprijs van de gemeente Amsterdam en is genomineerd voor de Gouden A.A.P, de voornaamste architectuurprijs van Amsterdam, die in mei wordt uitgereikt. De jury van de Zuiderkerkprijs roemde de manier waarop de ontwerpers de tradities van de Amsterdamse School naar de huidige tijd hebben vertaald.

Het Spaarndammerhart van architecten Mike Korth, Marcel Lok en Gus Tielens (korthielens). Beeld Lin Woldendorp
Het Spaarndammerhart van architecten Mike Korth, Marcel Lok en Gus Tielens (korthielens).Beeld Lin Woldendorp

Rechtbank Amsterdam

De nominatie voor de Amsterdamse rechtbank (foto bovenin) verrast Huisman meer. “Het is een overweldigend marmeren geval. Daar moet je van houden.” Toch begrijpt hij wel waar de nominatie vandaan komt. “Een rechtbank moet neutraal én op een bepaalde manier dominant zijn. Dat is gelukt. Daarbij speelt kunst een belangrijke rol in en rond het gebouw, wat de neutraliteit een beetje opheft. Die combinatie is verzorgd gedaan. Maar ja, je moet dus wel van marmer houden.”

Stories

“Een elegant, wit gebouw met mooie veranda’s; heel mediterraan,” beschrijft Huisman de woontoren in Buiksloterham. “Het is een modern ontwerp, waarbij begroeiing is geïntegreerd in de architectuur. Verder is het bijzonder dat het gebouw voor een groot deel uit hout bestaat.” De naam is niet zomaar op de woontoren geplakt. “Mensen moeten er een verhaal aan verbinden, is het idee. Zo zijn bewoners erg betrokken bij de totstandkoming en komt er onderin het gebouw een ontmoetingsruimte waar storytelling plaats gaat vinden.”

Woontoren Stories van architect Olaf Gipser (Olaf Gipser architects). Beeld Eva Plevier
Woontoren Stories van architect Olaf Gipser (Olaf Gipser architects).Beeld Eva Plevier

Beste Gebouw van het Jaar

Dat er drie gebouwen in Amsterdam genomineerd zijn, past volgens Femke Gerritsma van Arcam, het centrum voor architectuur in Amsterdam, in een trend. “De Amsterdamse architectuur is ontzettend hot,” reageert ze. “Het is opvallend hoe goed we het de laatste jaren doen. Ook bij onder andere de verkiezingen voor Kantoorgebouw van het Jaar en Architect van het Jaar werden Amsterdamse projecten geprezen.” Arcamdirecteur Indira van ’t Klooster noemt onder andere de hoeveelheid bouwlocaties en een ‘stevige vernieuwing’ bij gevestigde bureaus als oorzaken voor het succes. “Er is een jonge nieuwe garde die creatief en innovatief aan de weg timmert.”

Aan Amsterdamse nominaties dus geen gebrek, maar toch mist architectuurjournalist Huisman er een. “Het verbaast me dat Valley op de Zuidas, van Winy Maas, er niet bij staat. Dat is echt een gezichtsbepalend woongebouw dat afwijkt van de doorsnee Zuidasbouwwerken.” De journalist denkt dat het Spaarndammerhart dit jaar het meeste kans maakt op de titel. “Daar zie je de lange voorbereidingstijd aan af. Dat kan een belangrijke pijler zijn.”

Maar er kan ook zomaar een verrassing uit de hoge hoed komen. Vorig jaar koos de jury tegen Huismans verwachting in voor het Van der Valkhotel aan de Zuidas. “Het is knap gebouwd, maar als ik er langsrijd, denk ik telkens weer: hmm, niet heel bijzonder. Als buitenstaander kijk je er toch anders naar dan iemand uit de beroepsgroep.”

Het zal om die reden zijn dat BNA in samenwerking met de Volkskrant ook een publieksprijs uitreikt. Tot en met 28 april kan gestemd worden op de tien genomineerden. Op 12 mei worden de winnaars bekendgemaakt.