PlusAchtergrond

De plant is koning bij woonblok Stories in Buiksloterham

De groene gevel rukt op in de stad. Terwijl The Valley aan de Zuidas nog moet komen, staan er in Buiksloterham en de Haarlemmerweg al woongebouwen waarin beplanting en beton/hout een goed huwelijk zijn aangegaan.

Jaap Huisman
De bomen groeien ook op de hoogste verdieping van Stories bij de Johan van Hasseltkade in Noord. Beeld Eva Plevier
De bomen groeien ook op de hoogste verdieping van Stories bij de Johan van Hasseltkade in Noord.Beeld Eva Plevier

Het is een ongebruikelijke naam voor een woningblok: Stories. Hoe dat zo gekomen is? In het bouwteam stelde een van de deelnemers voor de verhalen van de bewoners en buurtgenoten met elkaar te verbinden. Dat moet uiteindelijk uitmonden in een verhalencafé op de begane grond, passend bij de tijd van spoken word. Bovendien valt zo verbondenheid te ontwikkelen in een jong stadsdeel, waar de gemeenschap van de grond af aan moet worden opgebouwd.

Ziedaar de achtergrond van het stralend witte gebouw dat sinds enkele maanden op de Johan van Hasseltkade, hoek Ridderspoorweg staat. Het hoort bij het Collectief Particulier Opdrachtgeverschap waarmee in Buiksloterham wordt geëxperimenteerd.

Er zit ook een ander verhaal achter dit gebouw, vertelt de architect Olaf Gipser. De CO2-uitstoot is uiterst beperkt dankzij het gebruik van veel hout, in het skelet, de verdiepingsvloeren en de plint die kruislings is gelamineerd. Stories valt op door de opengewerkte loggia’s en serres, een elegant raster van langwerpige en verticale inpandige wintertuinen. Ragfijne balustrades voorkomen dat het zicht van de bewoners wordt geblokkeerd. Dit is het enige deel dat in staal is uitgevoerd.

Binnenklimaat

Tot zover het uiterlijk vertoon. Want Gipser heeft namens de bewoners een ander doel willen bereiken: het koppelen van natuur aan cultuur. Twee jaar lang hebben kwekers allerlei planten tot groei en bloei gebracht om die uiteindelijk een plek te geven in de serres. De bewoners hebben een contract ondertekend waarin ze toestemden voor dit te zorgen. De gedachte hierachter is dat met name op de zonzijde aan de kade beplanting schaduw brengt en zo het binnenklimaat prettig kan houden. Gipser heeft in deze coronatijd nog een uiterst actuele filosofie: de mens brengt veel meer tijd binnenshuis door, mengt werk met privé en heeft behoefte aan natuur binnen handbereik.

Allemaal leuk en wel, maar bij het vallen van de herfst is van de struiken, heesters en boompjes weinig te merken terwijl de artists impressions beloofden dat ze in de verticale schachten zouden tronen, als schildwachten in hun huisjes. De architect kan zijn teleurstelling niet onderdrukken. Hij valt terug op de verklaring van de hovenier: planten die in potten wortelen, hebben uiteindelijk twee jaar of meer nodig om tot volle wasdom te komen. Dan is de hoop wel gevestigd op de bewoner die op de juiste momenten met een gieter komt aanrennen.

Zwembad

De groene gevel en dak vieren hoogtij in de Amsterdamse architectuur. Op het dak van complex Groenmarkt bij de Marnixstraat heeft het duinlandschap met pijnbomen gezelschap gekregen van een langwerpig zwembad waarin de bewoners kunnen poedelen. Dat is wel de meest extreme toepassing van groen in de architectuur, iets waar iedereen van profiteert. Het hemelwater wordt niet gedumpt in het riool, de temperatuur in de appartementen is beheersbaar. Niet de koude is in deze tijd het probleem, maar de zomerse hitte die brandt op het dak. Energie slurpende airco’s is wel het laatste wat we willen.

Dat is nog niet alles. In het complex De Voortuinen aan de rand van het Westerpark is de kopers letterlijk een voortuin beloofd, zelfs op de 14de etage. Die krijgen al bijna vorm op de balkons waardoor niets maar dan ook niets meer lijkt op het oude hoofdkantoor van de Rijkspostspaarbank en de latere ING die dit ooit was. Menno Kooistra van Elephant heeft het gebouw als het ware binnenstebuiten gekeerd, door liften en trappen naar de gevel te verplaatsen.

Het toppunt van een groene gevel moet nog komen: dat is The Valley van MVRDV aan de Zuidas, die landschapsarchitect Piet Oudolf optuigt met een waterval aan wuivende graspluimen en andere gewassen. Was vroeger de landschapsarchitect oneerbiedig gezegd de specialist die het ‘plaatje’ afmaakt, tegenwoordig heeft hij een gelijkwaardige positie met de architect en de constructeur.

Hergebruik

Terug naar Stories. Wat het tot een gebouw van deze tijd maakt is natuurlijk de duurzaamheid en de circulariteit. De kruislingse houtverbindingen waarmee de constructie is opgebouwd zijn geschikt voor hergebruik. De woon- en commerciële ruimtes zijn flexibel indeelbaar. Ruim bestaat naast beperkt. Wonen en werken gaan vloeiend in elkaar over. De beperking van de CO2-uitstoot was weliswaar het hoofddoel, maar mocht geen nadelen opleveren voor de leefbaarheid, het gemeenschapsstreven en niet te vergeten de esthetiek.

Het blijft niet bij Stories. Architect Gipser won in 2020 de Zuiderkerkprijs met New West, waarin de plant ook koning is. In het Overtoomse Veld werd vorig jaar KKL03 opgeleverd, waar de klimop welig tiert in de reusachtige vensters. Als groen ergens kan gedijen is het in de westelijke tuinsteden, maar gelukkig ook daarbuiten.

Meer over