PlusReportage

De oudste op de bank en het kantoor naar zolder: de familie Peterson uit Nieuw-West vangt een Oekraïense familie op

Laura Peterson reageerde op een oproep van een Oekraïense familie en vangt die nu thuis op. Van links naar rechts: Nikita (16), moeder Yevgeniya (42), Laura (48), Ethan (23, zoon van Laura), Hannah (18, dochter van Laura) en Kyra (6).  Beeld Dingena Mol
Laura Peterson reageerde op een oproep van een Oekraïense familie en vangt die nu thuis op. Van links naar rechts: Nikita (16), moeder Yevgeniya (42), Laura (48), Ethan (23, zoon van Laura), Hannah (18, dochter van Laura) en Kyra (6).Beeld Dingena Mol

Bij het Amsterdamse gezin Peterson uit Nieuw-West worden sinds donderdag drie Oekraïense vluchtelingen opgevangen: de 42-jarige Yevgeniya en haar twee kinderen uit Kiev. ‘Waar twee eten, kunnen ook tien eten.’

Hanneloes Pen

Laura Peterson (48) hoefde niet lang na te denken toen ze op online platform shelter4ua de oproep zag van een Oekraïense moeder en haar twee kinderen. ‘My name is Yevgeniya. I’m from Ukraine. Me and 2 children, 6 year girl and 16 year boy, want to find a shelter until end of war.

Bij het bericht staat een selfie die is genomen in de auto waarmee het gezin vanuit Kiev is gevlucht. Ze hebben hun best gedaan er ondanks hun angsten zo goed mogelijk – Yevgenia kijkt met een lach in de camera – uit te zien.

‘You are welcome’

Peterson reageerde meteen op de oproep: ‘You are welcome.’ Er volgde direct antwoord: een emoticon met een lach en twee dikke tranen.

Peterson zit in haar huiskamer in haar rijtjeswoning in Slotermeer. De televisie staat aan. Zoon Ethan (23) volgt het nieuws in Oekraïne op de voet. “Rusland heeft nucleaire wapens. Daar ben ik het meest bang voor,” zegt hij.

Het nieuws houdt het hele gezin bezig. “Deze oorlog bezorgt me kippenvel. Ik voel de pijn van al die mensen in de vluchtelingenstroom. Ik moest helpen,” zegt moeder Laura. Ze volgt de berichten nauwgezet op shelter4ua en in Facebookgroepen waarin Nederlanders gevraagd wordt hulp te bieden aan Oekraïense vluchtelingen.

In een van die groepen, ‘Oekraïne vluchtelingen NL’, staan tal van vragen van Oekraïense gezinnen om een opvangadres. Zo deed een echtpaar met een kindje van twee een oproep voor een gastgezin in Nederland of Polen: ‘We zijn netjes, degelijk en vriendelijk. We houden van kinderen en dieren. We zullen je dankbaar zijn voor je hulp.’ Het bericht is afgesloten met hun foto en twee hartjes in geel en blauw.

Denken in oplossingen

Veel Nederlanders stellen op hun beurt op verschillende sites hun huis open voor een gastgezin. Ook hotels in de stad bieden onderdak aan, waaronder het Savoy Hotel in De Pijp en het O&A Hostel in Zuidoost. Sportzalen in de stad worden inmiddels in gereedheid gebracht om noodopvang te verzorgen en twee schepen aan de Javakade zijn ingericht om de vluchtelingen te herbergen. In de RAI is een aanmeldcentrum waar Oekraïners zich kunnen registreren voor opvang en hulp.

Wat betreft opvang bij particulieren thuis komen de meeste Oekraïense gezinnen vooralsnog in het oosten of zuiden van het land terecht, zegt een van de organisatoren die gezinnen bij elkaar brengt. De doorgaans kleine woningen in Amsterdam lenen zich daar minder goed voor, zegt ze.

Maar het gezin Peterson denkt in oplossingen. Halsoverkop is donderdag het huis heringericht. De slaapkamer van dochter Hannah (18) is leeggeruimd en wordt de nieuwe kamer voor het Oekraïense gezin. Hannah is verhuisd naar de slaapkamer van haar broer Ethan (23), die op zijn beurt voorlopig op de bank in de huiskamer slaapt. Het kantoor van Laura, die als freelancer werkt voor incassobureaus, zal een dezer dagen verhuizen naar de zolderetage. Ethan kan dan in het kantoortje op een nog aan te schaffen eenpersoonsbed slapen.

“Klagen doen we daar niet over. Zij hebben helemaal niets,” zegt Hannah.

Privacy

“Wij verliezen misschien een beetje onze privacy, maar hun leven is in één dag veranderd,” zegt de Amerikaans/Spaanse Peterson. Zelf vertrok ze vijftien jaar geleden uit Spanje met haar twee kinderen naar Nederland om hier een baan te zoeken. Inmiddels is ze met een Nederlandse man getrouwd.

Over de extra kosten voor eten en drinken en andere zaken maakt ze zich niet druk. “Waar twee eten, kunnen ook tien eten.”

Donderdagmiddag is de familie Peterson er klaar voor. De linzen staan in de week voor een stoof met chorizo, wortels, aardappels, uien, kip en bacon. Even na vijf uur rijdt een auto met een Oekraïens nummerbord de straat in en stapt het drietal met twee kleine koffers de woning binnen. Meer konden ze in de snelheid van hun vlucht niet meenemen.

Yevgeniya (42) ziet er aangeslagen uit, de gezichten van de kinderen zijn uitdrukkingsloos. “De kinderen maken zich zorgen en zijn bang geweest,” vertelt ze in tranen. Ze pakt haar telefoon en laat een foto zien van een Oekraïense tank op de snelweg. “Mijn dochter moest huilen.”

Bij de eerste bom

Het gezin is direct vertrokken toen de situatie slecht beloofde te worden. “Bij de eerste bom in Kiev heb ik mijn kinderen wakker gemaakt en kleren gepakt. Ik zei: ‘We gaan op reis.’ Ik sprak niet over de oorlog. We zijn in de auto gesprongen en naar de grens gereden,” zegt Yevgeniya.

“We hebben vier dagen en nachten in een lange rij in de auto doorgebracht voordat we de grens konden passeren,” zegt Yevigeniya. Ze vertelt zo uitgeput te zijn geweest dat haar oudste zoon soms achter het stuur heeft plaatsgenomen. “Anders verlies je je plek in de rij.”

Laura en Ethan ruimen de kamer van Hannah op voor de gasten.  Beeld Dingena Mol
Laura en Ethan ruimen de kamer van Hannah op voor de gasten.Beeld Dingena Mol

De enorme hulp na het passeren van de grens overviel haar. “Iedereen wil je helpen. Terwijl ze ons helemaal niet kennen. Het is een ongelooflijk gevoel en niet te beschrijven. Ik moet erom huilen.”

Ze kregen eerst onderdak in Krakau met negen andere Oekraïners. Daarna reisden ze verder naar een tante in het Duitse Lübeck. Maar daar wilde Yevgeniya na enkele dagen weer weg, naar Amsterdam, omdat ze hoopt in Nederland snel een baan te vinden. “Ik denk dat ik hier met mijn Engels sneller aan het werk kan.”

Yevgeniya, die gescheiden is, werkte als sales- en marketingmanager voor Epicentr, een fabriek in keramiek en porselein, in Kiev. “Ik was een gerespecteerd persoon, had een goede baan en een groot team onder me, ik sloot contracten met bedrijven. Als iemand me op de avond voor ons vertrek had gezegd in welke situatie we zijn beland, had ik hem voor gek verklaard.”

Moeder in Kiev

Ze maakt zich zorgen over haar team van bijna twintig mensen. De kinderen zijn vooral bezorgd over hun vader, die het land niet uit mocht, en over hun vrienden. “Ik heb contact met mijn vrienden. De meesten zijn ook gevlucht,” zegt Nikita (16). Zijn zesjarige zusje Kira zit op de bank en is nog een beetje schuchter.

Hoe lang het gezin in Amsterdam zal blijven, is onduidelijk. “Ik moet nu eerst werk vinden. Als er niet gebombardeerd wordt en er geen atoomoorlog komt, gaan we uiteindelijk terug. Dan zullen we het land vanaf zero opbouwen.”

Toch zit ze met een schuldgevoel in Amsterdam. Ze heeft haar moeder moeten achterlaten in Kiev. “Zij wilde daar niet weg, net als veel andere vrouwen. Dit is mijn huis, zei ze. Maar ik deed dit voor mijn kinderen. Zij moeten veilig zijn. Ik wil hun een goed en normaal leven geven.”

En daarom is er geen tijd te verliezen, vindt ze. Het eerste wat ze direct gaat doen? “Op zoek naar een school voor Nikita.”

‘Maak duidelijke afspraken’

Er zijn verschillende particuliere initiatieven voor Nederlanders die iemand onderdak willen geven. Een officieel centraal punt is er niet, maar de websites RoomForUkraine en Takecarebnb worden veelvuldig genoemd, net als Facebookgroep ‘Oekraïne vluchtelingen NL’.

Takecarebnb heeft ervaring met het koppelen van vluchtelingen aan gastgezinnen. Meer dan 25.000 Nederlandse huishoudens hebben zich inmiddels bij hen gemeld. Op de website staan ook tips om het verblijf tot een succes te maken (‘maak duidelijke, praktische afspraken’, maar: ‘pas op met die beruchte Hollandse directheid’).

Het staat Nederlanders vrij om onderdak te verlenen aan vluchtelingen, het wordt vanuit het kabinet zelfs toegejuicht. Vooralsnog is het niet nodig om de gemeente te informeren dat je iemand in huis hebt genomen. Eerder maakte Amsterdam bekend dat het opvangen van een vluchteling voorlopig geen effect heeft op toeslagen en uitkeringen.

Oekraïeners met een geldig paspoort mogen vrij reizen door Europa. Zij mogen in ieder geval 90 dagen visumvrij blijven, maar deze periode zal steeds worden verlengd zolang de situatie in Oekraïne daarom vraagt. Oekraïense vluchtelingen hoeven in deze periode geen asiel aan te vragen.

Volgens de laatste cijfers van de Verenigde Naties zijn inmiddels ruim 2,5 miljoen Oekraïeners hun thuisland ontvlucht. Het merendeel verblijft in buurlanden, een paar duizend van hen zijn naar Nederland gekomen.
Anna Herter