PlusArchitectuurrecensie

De nieuwe entree van Amsterdam AMC: veel werkt, maar het is ook architectonische drukdoenerij

Amsterdam UMC, locatie AMC, heeft een nieuwe entree, in een park dat doet denk aan de Nederlandse polders. Het is geen groots statement, maar het werkt: de medische kolos is nu een decorstuk in een groene omgeving.

Jaap Huisman
Het paviljoen, een vliegende schotel met veel gebogen glas en ranke houten spijlen: brutaal contrast met het verweerde beton van de medische torens. Beeld Desiré van den Berg
Het paviljoen, een vliegende schotel met veel gebogen glas en ranke houten spijlen: brutaal contrast met het verweerde beton van de medische torens.Beeld Desiré van den Berg

Eerder dan een gebouw is Amsterdam UMC een organisatie. Een machine. Toen het in 1981 in fasen werd geopend was het − destijds nog AMC − het grootste academische ziekenhuis van Europa met – ook al uniek – aparte torens voor verpleging, medisch onderzoek en onderwijs. Zo’n integrale verknoping was nog niet eerder vertoond. Over de architectuur van Marius Duintjer (ook architect van De Nederlandsche Bank) en Dick van Mourik kunnen we kort zijn: technisch, efficiënt en allesbehalve esthetisch. Kortom, een ziekenhuis dat je alleen gaat waarderen als je het gezond verlaat.

Destijds lag deze kolos in the middle of nowhere met als enige link naar de bewoonde wereld een voetgangersbrug naar het metrostation. De kunststof luifel bood beschutting en de grinten, betonnen schijven waren sobere rustpunten. Opnieuw was schoonheid geen doel of uitgangspunt.

Groene attractie

Vijf jaar geleden schreef Amsterdam UMC een tender uit voor een nieuwe entree en omgeving. Dat was hard nodig, want sinds 1981 zijn de ziekenhuizen een stuk humaner geworden met veel licht, ruimte en kleur. De ontwerpopgave omvatte niet alleen een nieuw paviljoen voor de ingang, maar ook een hellingbaan die over een park zou worden getrokken, het zogenaamde Health Parc.

En zie daar: ineens is het ziekenhuis het decor geworden voor een vriendelijke en uitnodigende omgeving, een park waarin je tussen het struweel zou willen dwalen en waar de paarsblauwe bloemen een attractie zijn voor de insecten. Tussen de groene perken liggen wadi’s, de droge beddingen liggen te wachten op het regenwater. Studio Nuy van Noort liet zich inspireren door het typisch Nederlandse polderlandschap met zijn lange lijnen en perspectieven, hoog opgeschoten berken en glinsterende sloten.

Brutaal contrast

Dan het paviljoen, een vliegende schotel met veel gebogen glas en ranke houten spijlen: een brutaal contrast met het verweerde beton van de medische torens. Maarten van Tuijl en Tom Bergevoet (temp architecten) zijn hiervan de ontwerpers. Dit paviljoen is een verdeelhal tussen het hoofdgebouw en een westelijke toren. Het huisvest een ronde receptiebalie. Via roltrappen kun je afdalen naar het parkeerterrein en het park. Hoe verwelkomend deze nieuwe entree ook is, qua functionaliteit roept het vragen op: zoveel ruimte voor een receptie, een groot uitgevallen ‘bezemkast’ en wat ronde zitjes. Eigenlijk is het een vorm van architectonische drukdoenerij.

Daar staat tegenover dat er buiten, aan de parkkant, een schitterende tribune verbinding aangaat tussen het park, de hellingbaan en de entree. Hier werd het openingsfeest gevierd: een uitgelezen plek voor recepties en bedrijfsfeestjes. Geschuurde boomstammen dienen als zitplekken. Je kunt je voorstellen dat hier zomaar een kleine voorstelling wordt opgevoerd. Iets voor de cliniclowns?

Nat hoofd

Het parcours van het metrostation naar het Amsterdam UMC is onmiskenbaar verbeterd. Het slingert met bankjes aan weerszijden over vijvers, bloem- en grasperken heen. Niets doet terugdenken aan die armetierige luifels, al moeten we nu wel een nat hoofd voor lief nemen. Het Health Parc is een onverwachte toevoeging aan het openbaar groen in Amsterdam. Daarom is het zo jammer dat het parkeerterrein niet in die vreugde deelt, ook al was het de bedoeling van de ontwerpers dat park en parkeerterrein in elkaar zouden overgaan. Asfalt had gecompenseerd kunnen worden met een parkeerveld voor geparkeerde auto’s tussen struiken en bomen. Het is een concessie aan de bereikbaarheid van het ziekenhuis: niet iedereen komt per metro.

Een groene parking zou pas echt een statement zijn geweest. Misschien rukken de pas geplante bomen alsnog op en is geduld hierin een schone zaak.

Meer over