PlusReportage

De lokalo’s zijn in opkomst in de buurgemeenten

Terwijl de lokale partijen in Amsterdam geen poot aan de grond krijgen, grijpen ze in buurgemeenten de macht. Het is duidelijk een signaal, maar heel duidelijk is dat signaal nou ook weer niet.

Patrick Meershoek
Inwoners van de gemeente Zandvoort brengen vervroegd hun stem uit in de Red Bull Lounge op het circuit.  Beeld ANP/Robin Lonkhuijsen
Inwoners van de gemeente Zandvoort brengen vervroegd hun stem uit in de Red Bull Lounge op het circuit.Beeld ANP/Robin Lonkhuijsen

De champagne staat koud voor de fractievergadering van donderdag. “Dat hebben we wel verdiend,” zegt Harry van der Laan van de Partij voor Ouderen en Veiligheid die woensdag bij de verkiezingen in Zaanstad als grootste partij uit de bus kwam. “Iedereen was verbijsterd. Ik ook,” vertelt de lijsttrekker eerlijk over de twee zetels winst. Een dag later is er vooral de wens om die winst te verzilveren. “We willen graag een plek in de coalitie. Daar gaan we volgende week over praten.”

De POV deed in 2010 voor het eerst mee aan de verkiezingen en heeft zich sindsdien laten kennen als een partij met een rechts profiel. Van der Laan: “We zijn sociaal waar we sociaal moeten zijn en stevig waar we stevig moeten zijn. Dat wordt niet altijd gewaardeerd, maar we zijn wel duidelijk.” De partij lift ook mee op het landelijke succes van de lokalo’s. De drie lokale partijen in Zaanstad hebben straks veertien zetels in de nieuwe raad. “Een duidelijk signaal,” aldus Van der Laan.

‘Ontstaan uit onvrede’

Een signaal is het zeker, maar wat voor signaal? In het kleine Landsmeer groeide Lokaal Landsmeer door naar vier zetels, en is nu de grootste in de raad. Oprichter Maja van Campen spreekt van een gestage en gezonde groei. “De partij is ontstaan uit onvrede,” vertelt ze. “In Landsmeer maakten gevestigde partijen als VVD en PvdA samen de dienst uit. Ik maakte zelf deel uit van de fractie van de VVD, maar kon het niet meer aanzien. Ik ben in 2014 voor mijzelf begonnen.”

Een stapsgewijze groei is volgens Van Campen een voorwaarde om als partij een serieuze partner te worden. “Als ik lees dat de lokale partij van Barendrecht 20 van de 29 zetels verovert, slaat mij de schrik om het hart. Waar haal je twintig goede raadsleden vandaan? Dat kan niet goed gaan.” Lokaal Landsmeer is klaar voor een plek in de coalitie. “Wij houden alle opties open.” Van Campen zelf neemt afscheid. Lachend: “Ik ben 78 jaar. Het wordt tijd een stapje terug te doen.”

Knutselen

Opvallend is het wel. Terwijl de lokale partijen in Amsterdam geen poot aan de grond krijgen, grijpen ze in tal van buurgemeenten de macht. In elk geval de macht van het getal: of de lokalen ook een plek krijgen in de nieuwe colleges, is afhankelijk van het spel dat volgende week van start gaat: het knutselen aan een coalitie. Voor veel partijen kan het een nadeel zijn dat zij amper bestuurservaring hebben. Aan de andere kant: het zijn de grootste partijen die de dans leiden.

In Zandvoort zit Jerry Kramer nog bij te komen van de schrik. Zijn partij Jong Zandvoort debuteerde bij de verkiezingen en werd meteen de grootste met ruim 17 procent van de stemmen. Dat levert drie zetels in de raad op, evenveel als het CDA en de Ouderen Partij Zandvoort. Die laatste leverde een zetel in, terwijl Gemeentebelangen van het toneel verdween. Een vierde lokale partij in de badplaats, Zandvoort Echt Eén (ZEE) maakt met één zetel zijn entree in de raad.

Ja, probeer daar maar eens chocola van te maken. Kramer houdt het op de behoefte bij de Zandvoortse kiezer aan een nieuw en fris geluid. Ook hij maakte eerder deel uit van de fractie van de VVD en ergerde zich aan de moeizame voortgang bij belangrijke dossiers als woningbouw en parkeerbeleid. “Onze boodschap is dat wij van Zandvoort een bruisende gemeente willen maken waar problemen worden aangepakt. Die boodschap is overgekomen.”

Milieustraat

Waterland Natuurlijk is de enige lokale partij in Waterland, en wordt met vijf zetels de grootste in de nieuwe raad. “Alle lokale partijen hebben momenteel de wind in de rug,” geeft fractievoorzitter Yvonne Gras als verklaring voor de twee zetels winst. “Maar het moet lokaal ook worden waargemaakt. Er was de afgelopen periode veel onvrede over de verhuizing van de milieustraat naar Purmerend. Daarvoor hebben wij van meet af aan gewaarschuwd. Dat heeft zich uitbetaald.”

Het is voor het eerst sinds de vorming van de gemeente Waterland in 1990 dat Waterland Natuurlijk zich de grootste mag noemen. Het was gebruik dat CDA en VVD elkaar afwisselden als grootste fractie. Als natuurlijke partner noemt Gras de VVD, die net als Waterland Natuurlijk in de oppositie zit en een zetel inleverde. Om aan een werkbare meerderheid te komen, zal één van de huidige coalitiepartijen moeten aanschuiven. Gras: “Ik ben al druk aan het rekenen.”

‘Vernederd’

In de gemeente Edam-Volendam zijn de lokale partijen sinds de eeuwwisseling de baas. Deze week was het Volendam ’80 dat met zeven zetels in de netten terugkeerde van zee. “Bizar,” vindt lijsttrekker Angelique Bootsman. “Ik had rekening gehouden met winst, maar drie zetels erbij, dat is ongelooflijk.” Bootsman vermoedt dat de woningbouw een belangrijke rol heeft gespeeld. “Dat was de afgelopen vier jaar een puinhoop.”

De verantwoordelijke partij daarvoor is de Lijst Kras, met wie Volendam ‘80 tegenwoordig strijdt om de hegemonie in het vissersdorp. De concurrent levert drie zetels in, precies het aantal dat Bootsman erbij kreeg. “Het ligt allemaal gevoelig,” zegt ze. “Na de vorige verkiezingen waren de rollen omgedraaid en zijn we vernederd door Kras. Er is sprake van oud zeer. We praten met alle partijen, maar samenwerking ligt niet voor de hand.”

Meer over