Achtergrond

Constructief gaat boven alles bij de vorming van coalities in Amsterdamse buurgemeenten

Bij het smeden van een nieuwe coalitie geldt: zorgvuldigheid gaat boven snelheid. Maar het zomerreces komt eraan. Hoe staan de Amsterdamse buurgemeenten ervoor?

Patrick Meershoek
Er is kermis in Ouderkerk aan de Amstel, en dat betekent dat iedereen aan het zwieren en zwaaien is, de onderhandelaars van Ouder-Amstel Anders, VVD en GroenLinks incluis. Beeld Dingena Mol
Er is kermis in Ouderkerk aan de Amstel, en dat betekent dat iedereen aan het zwieren en zwaaien is, de onderhandelaars van Ouder-Amstel Anders, VVD en GroenLinks incluis.Beeld Dingena Mol

Constructief. Het woord keert voortdurend terug tijdens een rondgang langs de buurgemeenten waar inmiddels al langer dan een maand wordt onderhandeld over de vorming van een nieuwe coalitie. In de politiek betekent constructief: er is binnenskamers nog niemand met een opgerold verkiezingsprogramma om de oren geslagen. De partijen zitten aan tafel, zijn met elkaar in gesprek over de makkelijke en de moeilijke onderwerpen en hopen op enig moment een nieuw college te presenteren. Wanneer? Misschien in mei, waarschijnlijk in juni, zeker voor het zomerreces.

Waterland

Het smeden van een nieuwe coalitie is als het bereiden van draadjesvlees: je kunt beter geen grote haast of honger hebben. Dat weet Yvonne Gras van Waterland ook. Vorige week hoopte zij al een nieuwe coalitie met PvdA, D66 en VVD te kunnen presenteren. De plaatsing van windmolens in de polder bleek een breekpunt. Gras: “Het is zeer teleurstellend, maar we zijn terug bij af. We praten donderdag in de raad over een concept-bestuursakkoord en kijken welke partijen willen meedoen.”

Amstelveen

Er wordt rustig gebouwd aan een stevige coalitie in Amstelveen. VVD en D66 lieten meteen na de verkiezingen al weten samen verder te willen, en spraken pas deze week een voorkeur uit voor PvdA en Goed voor Amstelveen als partners. PvdA maakte in de vorige periode deel uit van het college, nieuwkomer Goed voor Amstelveen kan met de twee veroverde zetels de coalitie aan een comfortabele meerderheid van 20 van de 37 zetels helpen. De gesprekken verlopen constructief en openhartig, aldus VVD-voorman Herbert Raat.

Landsmeer

Ook ten noorden van de A10 zitten de partijen constructief aan tafel, laat Axel Damme van Lokaal Landsmeer weten. Met uitzondering dan van D66. Die partij verliet twee weken geleden de onderhandelingstafel met de mededeling dat de meeste plannen van Lokaal Landsmeer onrealistisch en onhaalbaar zouden zijn. Dat was weinig constructief, vindt een teleurgestelde Damme. “Het ging puur over de poppetjes, niet over de inhoud.” Zonder de 3 zetels van D66 zal het voor Lokaal Landsmeer lastig worden om de benodigde 8 zetels bij elkaar te sprokkelen.

Ouderkerk aan de Amstel

Er is kermis in Ouderkerk aan de Amstel, en dat betekent dat iedereen aan het zwieren en zwaaien is, de onderhandelaars van Ouder-Amstel Anders, VVD en GroenLinks incluis. “We hebben een weekje vrij,” zegt Paulette Koek-Baks. De fractievoorzitter van Ouder-Amstel Anders is zelf geen groot liefhebber, en dat geeft haar de tijd om na te denken over een netelige kwestie. Echtgenoot Jan moet haar opvolgen als fractievoorzitter, en dat vinden de andere partijen ingewikkeld. Zal raadslid Koek wethouder Koek durven aanpakken als het dualisme erom vraagt?

Zaanstad

De gesprekken lagen ook al even stil in Zaanstad. De aanleiding was triest: het overlijden van Ruud Pauw, de 61-jarige medeoprichter en voorman van plaatselijke politieke partij Rosa. Deze week gingen oud-wethouder Dennis Straat en de Rotterdamse oud-wethouder Jantine Kriens aan de slag als formateurs. Hun taak: van zes partijen een stevige coalitie maken. Samen hebben de Partij voor Ouderen en Veiligheid (POV), PvdA, VVD, Rosa, GroenLinks en CDA 25 van de 39 zetels. POV-voorman Harrie van der Laan. “Voor het zomerreces moet er een coalitie zijn.”

Haarlemmermeer

In Haarlemmermeer zijn vier partijen met elkaar in gesprek: VVD, Haarlemmermeerse Actieve Politiek, CDA en D66. Dit op advies van formateur Pieter Litjens op basis van wat hij in zijn verslag omschrijft als constructieve gesprekken met de afvallers GroenLinks en PvdA. Voorman Jurgen Nobel van VVD wijt het ook aan die constructieve insteek van alle partijen dat de gesprekken zo lang hebben geduurd. “Het was niet eenvoudig om na de eerste gesprekken direct de knoop door te hakken. Zorgvuldigheid gaat boven snelheid.”

Diemen

GroenLinks, D66, Ons Diemen en PvdA werken aan een nieuwe coalitie in Diemen. Hoe daar de gesprekken gaan? Matthijs Sikkes-Van den Berg van GroenLinks: “Die verlopen in goede sfeer. We werken hier met thematafels. Daar gaan de specialisten met elkaar in gesprek. De teksten die zij aanleveren voor een collegeprogramma gaan naar de hoofdtafel met de voormalige lijsttrekkers. Dat werkt goed.” Is er ook al zicht op witte rook? “Mijn collega-wethouder Lex Scholten gaat op 19 mei met pensioen. Hij wil dat er dan een nieuwe coalitie is.”

Almere

Formateur Henk Jan Meijer heeft de lastige klus om in Almere uit een gemeenteraad met 16 fracties een stabiele coalitie te kleien. Om het ingewikkeld te maken hebben vier partijen (PvdA, D66, GroenLinks en Leefbaar Almere) aangegeven niet met PVV of Forum voor Democratie in zee te gaan. En er moet ook een betere relatie tussen college en raad komen. Meijer heeft negen kandidaat-collegepartijen aangewezen: VVD, PvdA, D66, SP, GroenLinks, Leefbaar Almere, Christen-Unie en CDA. Maar tijd gaat het zeker kosten in Almere.

Oostzaan

Is het dan alleen maar gesudder op een laag pitje? Nee, in Oostzaan zijn VVD en PvdA erin geslaagd om binnen anderhalve maand tot een coalitie te komen. Het concept-akkoord gaat deze week naar de raad, en dan worden ook de kandidaat-wethouders bekendgemaakt. “Het ging allemaal heel soepel,” vertelt Rosemarijn Dral van de VVD, vanaf haar vakantieadres. “Beide partijen hechten veel waarde aan het bouwen voor de eigen bevolking en het behoud van onze zelfstandigheid. Op die punten hebben we elkaar meteen gevonden.”

Meer over