PlusInterview

Burgemeester Van der Laan noemde haar school ­‘crimineel’ onveilig, nu vertrekt Ruth Kervezee met een Andreaspenning

Ruth Kervezee: ‘De gemeente is er nu niet meer als vijand, maar als partner.’  Beeld Nina Schollaardt
Ruth Kervezee: ‘De gemeente is er nu niet meer als vijand, maar als partner.’Beeld Nina Schollaardt

Ruth Kervezee gaf vijftien jaar leiding aan scholenkoepel Esprit. Ze had vaak strijd met de politiek, maar vertrekt met een Andreaspenning. ‘Ik ga weg als een gelukkig mens.’

David Hielkema

Nog voordat het interview begint, reikt Ruth Kervezee (64) naar haar tas. Ze haalt daaruit een doosje met haar net uitgereikte Andreas­penning. “Maandag kwam de wethouder langs,” vertelt ze. “Het zegt wel wat dat je uiteindelijk zo gewaardeerd wordt als bestuur.” De prijs is een beloning voor vijftien jaar leiding geven aan scholenkoepel Esprit, die inmiddels veertien scholen in en om Amsterdam telt.

Had Kervezee in 2012 verteld dat ze deze erkenning zou krijgen en ze zou het niet hebben geloofd. De bestuurder lag destijds met de gemeente Amsterdam op ramkoers wegens het Mundus College. Volgens de toenmalige onderwijswethouders Lodewijk Asscher en Pieter Hilhorst (beiden PvdA) waren leerlingen en personeel niet veilig op de school. Burgemeester Eberhard van der Laan deed er nog een schepje bovenop door te zeggen dat het er ­‘crimineel’ onveilig was.

‘De slag om het Mundus’, kopte NRC Handelsblad destijds. Hoe kijkt u hierop terug?

“De titel van het artikel was goed gekozen – ­alsof ik in het spel Stratego zat. Ik kan er nog steeds stil van worden: het ging over de integriteit van het schoolbestuur en dan staat de overheid recht tegenover je. Ik vond dat ik mijn rug recht moest houden voor het Mundus.”

Het conflict speelde tussen 2010 en 2014 en in de correspondentie tussen Esprit en de gemeente is het patroon zichtbaar: de gemeente eiste beterschap, de school vond zichzelf niet ziek. De gemeente mengde zich vervolgens in de benoeming van een nieuwe schooldirecteur en liet de financiën van Esprit Scholen onderzoeken. Uitzonderlijk, want dat is geen gemeentelijke taak.

Wat steekt u het meest van die tijd?

Kervezee blijft even stil. “Hoe ze (Van der Laan, Asscher en Hilhorst, red.) zo hard konden oordelen over het Mundus College zonder dat ze ooit zijn langsgekomen. Op de school werd ­fantastisch gewerkt met geweldige leerlingen, maar we werden vergeleken met een bordeel. Van der Laan zei letterlijk: ‘Wij sluiten bordelen in de stad, we kunnen ook uw school sluiten’.”

“Maar we hebben als bestuur doorgezet. Simone Kukenheim heeft in 2014 als wethouder veel goedgemaakt. Zij is na haar aanstellen snel langsgekomen om de verhouding tussen Esprit en de stad te herstellen. We kregen de gemeente niet als vijand, maar als partner. Moorman heeft die lijn doorgezet.”

Kervezee trad in 2006 aan bij Esprit Scholen. Destijds vielen er 3.000 leerlingen onder de scholenkoepel, inmiddels zijn dat er ruim 8.000. Het aantal scholen is uitgebreid en het onderwijsaanbod is divers. Op het Alasca is het havo/vwo gemengd; op Spring High zijn er klassen voor leerlingen van 10 tot 14 jaar en op de Nieuwe Internationale School zit basisonderwijs en middelbaar onderwijs samen en wordt er in drie talen lesgegeven – ook in het Arabisch.

De gemeente roemt Kervezee, die afgelopen woensdag haar laatste dag had, dan ook voor haar ‘doorzettingsvermogen en lef om buiten de gebaande paden te opereren’, waardoor ‘nieuwe onderwijsvormen en samenwerkingsverbanden’ het licht zagen.

Wat is de basis voor deze nieuwe onderwijsvormen?

“Een kind wordt niet geboren als havo­leerling, het wordt geboren met talenten waarmee het kan doorgroeien. De één kan goed zijn in Frans, de ander is goed in bouwen. Je wilt dat kinderen dit kunnen ontwikkelen op school, maar daar is maatwerk voor nodig. Ik heb daarom vanaf het begin ingezet op sterke teams van schoolleiders die deze gedachten delen.”

“Door de verschillen tussen de scholen is er ook veel kruisbestuiving. Schoolleiders leren van elkaar, bijvoorbeeld van het internationale lesprogramma. Maar ook van de betrokkenheid van ouders: we hebben allerlei culturen in huis, waarvan we kunnen leren. Wat ik bijzonder vind aan deze veertien scholen: we pakken alle ruimte om het elke dag beter te doen, maar onderwijs is nooit af. Gelukkig niet.”

Esprit is de afgelopen vijftien jaar één van de voorlopers geworden in internationaal onderwijs. Waarom heeft u daar op ingezet?

“Toen ik werd aangesteld, had Amsterdam een piepklein stukje internationaal onderwijs. Ik zag op onze scholen dat expats een prachtig curriculum hadden, maar aan de andere kant vluchtelingen vmbo-kader deden. Daartussen zaten de lokale leerlingen met allerlei achter­gronden. Ik wilde internationalisering verder uitbreiden, omdat ik vind dat het de toekomst is. Hieruit is de openbare school Denise ontstaan in West.”

“Deze school doet alles wat Esprit voorstaat. Er is basisonderwijs en middelbaar onderwijs, er wordt in meerdere talen lesgegeven, er komen Amsterdammers, vluchtelingen en expats. Het is een wereldschool. Ik hoop dat mijn kleinkinderen hier naartoe gaan.”

“Een paar jaar geleden hebben we bewust gekozen om de tweede internationale school in Zuidoost te openen, in het Zandkasteel (de voormalige ING-bank, red.). Dat was voor ons de enige optie. Het is goed voor de kinderen daar en dus voor stad. We zoeken met deze scholen een weg in een nieuwe wereld.”

In 2015 werd de rector van het 4e Gymnasium geschorst wegens het bezit en het maken van kinderporno. Hoe kijkt u hierop terug?

“Mijn absolute dieptepunt. Dit hoop je nooit mee te maken. Je wordt gebeld door de politie en dan begint er een nachtmerrie voor de leerlingen, de ouders en de school. Ik moest het toen aan het 4e Gymnasium vertellen in een volle zaal. Het was gruwelijk. Gelukkig kregen we veel steun van de politie en gemeente.”

Kervezee vervult naast haar bestuursfunctie diverse nevenfuncties. Zo is ze bij scholenkoepel Osvo verantwoordelijk voor kansengelijkheid.

Osvo komt jaarlijks in opspraak wegens het loting- en matchingsysteem. Kan dat nu niet eens anders?

“Dit systeem heeft z’n houdbaarheidsdatum gehad. We moeten naar een systeem toe waarin ouders en kinderen meer regie hebben. Laat leerlingen naar scholen gaan van hun eerste keuze. En als dat wegens populariteit niet voor iedereen kan, laat leerlingen dan opnieuw een keuze maken.”

“Het wordt dan meer strategisch kiezen. Je zult zien dat leerlingen eerder kiezen voor een minder populaire school, omdat de kans groter is dat ze daar dan direct worden toegelaten. Vraag en aanbod moeten beter aansluiten.”

De termijn van Rob Oudkerk, voorzitter van de Osvo, loopt volgend jaar af. Wordt dat uw volgende stap?

[Lachend] “Ik heb nog geen idee wat ik ga doen. Ik ga weg bij Esprit als een gelukkig mens. Met een penning en met de kennis dat we de slag om het Mundus hebben gewonnen. De school bestaat nog en we doen het hartstikke goed.”

Meer over