PlusReportage

Bloemenmarkt worstelt met identiteitscrisis: ‘Van verse bloemen kun je niet leven’

Het moet anders op de Bloemenmarkt, vinden de inwoners van Amsterdam én de stalhouders. Ze missen bijvoorbeeld bloembakken en bomen in de open ruimte. Maar er is ook onderlinge frictie: niet iedere stalhouder wil cannabiszaadjes verkopen.

Jop van Kempen
Op de Bloemenmarkt verkopen veel stalhouders bloembollen en weinig kleine planten, vooral om tegemoet te komen aan de wensen van toeristen. Beeld Jakob van Vliet
Op de Bloemenmarkt verkopen veel stalhouders bloembollen en weinig kleine planten, vooral om tegemoet te komen aan de wensen van toeristen.Beeld Jakob van Vliet

“Moet je kijken,” zegt Ietje van der Hammen van bloemenstal Ietje. “Er plast gewoon een hond tegen mijn kraam. Er gebeurt hier altijd wel wat.”

Van der Hammen staat al 26 jaar op de Bloemenmarkt. Ze zag de markt langzaam veranderen van een plek voor Amsterdamse bloemen- en plantenliefhebbers in een toeristentrekpleister. “En daar wordt het aanbod op afgestemd.”

Zo verkopen de in totaal zestien stalhouders veel bloembollen en weinig kleine plantjes. Bloembollen zijn langer houdbaar, beter geschikt voor vervoer per vliegtuig en ze vergen minder stookkosten in de stal.

Toeristen kopen geen bosje tulpen

Ook snijbloemen zijn er nauwelijks nog. “Van verse bloemen kun je niet leven,” zegt Daniëlle Snijders van Laddrak Bouquet, die al 35 jaar op de Bloemenmarkt staat. “Toeristen gaan ertussen staan voor een foto, maar ze kopen geen bosje tulpen voor thuis. Amsterdammers kunnen ook bij Albert Heijn terecht. En voor planten rijden ze met de auto naar een tuincentrum. Dat had je 35 jaar geleden niet.”

Veel Amsterdammers vinden dat de Bloemenmarkt toe is aan verandering, zo bleek uit een onderzoek dat de gemeente liet uitvoeren. Ook de stalhouders willen veranderingen, zo kwam in hetzelfde onderzoek aan het licht.

Er moeten meer plantenbakken en bomen komen, vinden ze. Ook bankjes zien ze als een goed idee. Maar een ander soort markt met bijvoorbeeld groente en fruit, aandacht voor verduurzaming of nieuwe plantensoorten? Nee, dat niet. De stalhouders vrezen begrijpelijkerwijs inkomstenverlies.

Beeld van de paasdrukte op de Bloemenmarkt in 1981. Beeld Nationaal Fotoarchief/Fotocollectie Anefo
Beeld van de paasdrukte op de Bloemenmarkt in 1981.Beeld Nationaal Fotoarchief/Fotocollectie Anefo

De Bloemenmarkt in Amsterdam bestaat al 160 jaar. Met schuiten voeren bomen-, planten- en bloementelers in het verleden vanuit de buitengebieden naar het Singel.

De drijvende markt heeft in 1994 plaatsgemaakt voor vaste kramen, die op betonnen blokken in het water staan. Eigenlijk is de Bloemenmarkt nu meer een verzameling winkels dan een echte markt.

75 procent moet groen zijn

Om het karakter van de Bloemenmarkt niet al te zeer aan te tasten, heeft de gemeente via de erfpachtvoorwaarden bepaald dat minimaal 75 procent van de verkoopwaar ‘groen’ moet zijn. Souvenirs als molens, mokken of klompen mogen maximaal 25 procent van het aanbod uitmaken.

Die poging tot sturing leidt niet altijd tot eenduidigheid. Wat te denken van cannabiszaad? Dat is ‘groen’, maar lijkt toch eerder een souvenir dan een serieuze poging om de Nederlandse thuiskwekers te bedienen.

De kwestie cannabiszaad biedt een kijkje op de verdeeldheid onder stalhouders. Waar de ene groep vol voor de commercie en dus ook voor het cannabiszaad gaat, is de andere wat behoedzamer. Dat schisma bleek ook bij de boetes die de gemeente in 2020 oplegde vanwege overtreding van de verhouding tussen ‘groen’ en ‘souvenirs’.

Ook na aanschrijving door de gemeente bleven tien van de zestien kraamhouders in overtreding. Ze kregen boetes die bestonden uit grofweg driemaal de canon. De bedragen varieerden van 35.000 - 58.000 euro.

Laddrak Bouquet verkoopt cannabiszaad en werd in het verleden beboet. Daarmee lijkt het bedrijf aan de commerciële kant van het spectrum te zitten. Wellicht blijkt dat ook uit het feit dat de onderneming vijf van de zestien stallen in eigendom heeft.

Goeden lijden onder de kwaden

Bloemenstal Ietje verkoopt geen cannabiszaad en werd niet beboet. Datzelfde geldt voor buurman Tim van Klink van iBulbs. “De hele Bloemenmarkt wordt over één kam geschoren, maar de stallen verschillen onderling van elkaar,” zegt hij. “De goeden lijden onder de kwaden.”

De stalhouders hebben echter ook een gezamenlijk belang: een beter aanzien van de Bloemenmarkt. Om de kwaliteit van bijvoorbeeld bloembollen te waarborgen (zie kader) hebben de stalhouders onlangs onderling afgesproken dat niemand nog overjarige bloembollen zal verkopen. “Die afspraak is nu twee, drie maanden oud,” zegt Van Klink. “We moeten zien of iedereen zich er op de lange termijn aan houdt.”

ACM doet geen verder onderzoek naar bloembollen die niet uitkomen

In 2019 bleek uit onderzoek dat slechts 1 procent van de tulpenbollen die op de Bloemenmarkt werd gekocht tot bloei kwam. In absolute getallen: uit de 1364 aangekochte en geplante bollen groeiden slechts 14 tulpen. Die kwamen overigens niet overeen met de tulpen op de verpakking.

Het onderzoek was een initiatief van de gemeente Amsterdam en de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB). Drie jaar geleden meldden ze de misleiding bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Die heeft echter geen werk gemaakt van de melding.

“We hebben de gemeente Amsterdam gewezen op manieren om de ACM eigen onderzoek te laten doen,” aldus een voorlichter van de ACM. “Daarbij is het van belang om te weten dat we niet alles in onderzoek nemen.”

De ACM selecteert onder meer op maatschappelijke relevantie en het belang voor Nederlandse consumenten. Overjarige tulpenbollen die grotendeels door buitenlandse toeristen worden gekocht staan daarom niet hoog op de agenda. “De kwestie is misschien meer een taak voor de gemeente en bloemstalhouders zelf,” aldus de ACM-voorlichter.

Meer over