PlusReportage

Bij cultuurprotest zijn barbiers en nailartists de hoofdact: ‘Alles eraf?’

Een nagelstudio tussen de zelfportretten van Van Gogh, dansles in De Brakke Grond en kappersstoelen op het podium. Cultureel Amsterdam deed woensdagmiddag mee met Kapsalon Theater. ‘Voor mij is dit win-win.’

Hans van der Beek
Kappers in het Concertgebouw. Beeld Daphne Lucker
Kappers in het Concertgebouw.Beeld Daphne Lucker

Het Concertgebouworkest, althans een groot deel daarvan, speelt Symfonie nr 2 van Charles Ives, in doordeweekse kleding. Het is ook meer een repetitie dan een optreden, en nóg meer een protestactie. Vooraan het podium, nog voor dirigent Susanna Mälkki, staan twee kappersstoelen. Die zijn de hoofdact vandaag.

In de linker wordt een man met een paar millimeter monnikenkrans bijgewerkt. Dat had thuis ook best met de tondeuse gekund, maar daar gaat het vandaag niet om. Onder de vlag van Kapsalon Theater vermommen 35 theaters en musea in Nederland zich als kapsalon, nagelstudio of gym. Mag niet, vrolijk is het wel.

Het is 10.00 uur en handhaving is nog niet langs geweest. “Ik begreep dat je eerst een waarschuwing krijgt dat het binnen twee uur afgelopen moet zijn. Maar wij stoppen er toch al om 11.00 uur mee,” zegt hoofd communicatie Job Noordhof.

De kalende man is inmiddels klaar. Was het echt nodig? “Het kan altijd netter,” zegt Marcell Vroeijenstijn. “Ik doe het om de culturele sector te ondersteunen. Het gaat om het geestelijk welzijn, en geestelijke gezondheid is ook gezondheid.”

Na afloop verlaten de vijftig cultuursympathisanten de zaal. Op het podium worden de geknipte haren keurig bij elkaar geveegd en kapper Marga Bon ruimt haar spullen op. “In het begin vond ik het heel spannend, maar door de muziek kom je in een flow. Je knipt lekker met de muziek mee. Heel bijzonder.”

De nagels worden onder handen genomen in het Van Gogh Museum. Beeld Daphne Lucker
De nagels worden onder handen genomen in het Van Gogh Museum.Beeld Daphne Lucker

Van Gogh

Om 12.00 uur opent het Van Gogh Museum, speciaal voor een barbier en twee nagelstylisten. Binnen 24 uur kwamen er meer dan 500 aanmeldingen, er kunnen er vanmiddag twee maal tien terecht, voor een gereduceerd tarief. De salon is geopend in de zaal met zelfportretten. De priemende ogen van Van Gogh, wandgroot, kijken toe hoe de nagels van Eline Roest worden gelakt, geïnspireerd op zijn schilderij Vaas met klaprozen (1886).

“Ik mis musea heel erg,” zegt Roest, “dus dit is het ultieme excuus. Dat mijn nagels mooi gelakt worden, is mooi meegenomen.”

Standpunt Halsema

Ook hier is het wachten op handhaving. “Eigenlijk wel,” zegt conservator schilderijen Lisa Smit. “We houden er rekening mee, en zullen er ook zeker gehoor aan geven. We hebben begrip voor het standpunt van Halsema, maar we hopen dat zij ook begrip heeft voor ons.”

Radiopresentator Frank van der Lende, de laatste Nederlandse man met een hardrockkapsel, neemt plaats in de kappersstoel. “Ik heb vanochtend speciaal mijn haar gewassen,” zegt hij.

“Alles eraf?” vraagt barbier Ferry Seksie. “Of alleen een puntje? Voor het beeld?”

Het wordt een puntje.

Van der Lende is een enorme Van Goghfan. “Ik vind het heel erg vet om hier te zijn. Dit zijn twee dingen waar ik van hou. Haar en Van Gogh. Voor mij is dit win-win.”

Cabaretier Freek de Jonge in de Kleine Komedie. Actrice Lies Visschedijk houdt de boel aan kant. Beeld ANP
Cabaretier Freek de Jonge in de Kleine Komedie. Actrice Lies Visschedijk houdt de boel aan kant.Beeld ANP

Kleine Komedie

Voor de deur van De Kleine Komedie staan Jochem Myjer en Bert Visscher als beveiligers. Dat gaat met de slapstick die je kunt verwachten.

Visscher: “Helaas, het is vol, dames en heren.”

Volle stoep: “Nééééé!”

Ook hier nog geen spoor van handhaving. Myjer: “Er komt hier niemand doorheen. En waarom zouden ze komen? We doen niets verkeerds. We zijn een kapsalon.”

Hij heeft een punt. Op het podium staan drie kappersstoelen, naast een vleugel. “We doen vandaag niet wassen, alleen knippen,” roept grote initiator Diederik Ebbinge.

Per uur mogen vijftig mensen binnen. Enkele gelukkigen krijgen een knipbeurt, de rest moet het doen met drie optredens die toevallig tussen die kappersstoelen plaatsvinden.

Freek de Jonge bijvoorbeeld: “Anouk is ook naar de kapper geweest, zag u dat?”

En halverwege zijn act: “Jullie zitten naar die kappers te kijken! Het gaat om mij! Jullie moeten om mijn grapjes lachen!”

De mensen hier komen duidelijk voor de kapper.

Henry van Loon, tegen een man in een kappersstoel: “Je weet toch dat dit geen kappers zijn? Ze zijn allemaal werkeloos. Acteurs.”

Ondertussen haalt Lies Visschedijk nieuwe klanten uit de zaal en veegt de geknipte haren aan kant.

Jasper van der Veen vraagt een applaus voor Myjer en Visscher. “Die houden op dit moment buiten een peloton ME’ers tegen.” Volgens hem heeft Visscher gewonnen.

Dansles in de rode zaal van De Brakke Grond. Beeld Daphne Lucker
Dansles in de rode zaal van De Brakke Grond.Beeld Daphne Lucker

De Brakke Grond

In Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond hebben zeven mensen dansles. Een wel heel expressieve jongeman in het midden doet de vrouw achter hem steeds iets terug deinzen, maar alles voor de kunstdemo.

Het thema van de dans is protest. Dus armen moeten zwaaien als messen. “Alsof ze fruit slicen,” zegt lerares Roma Koolen. En in de buik zit een pannetje water dat aan de kook raakt. “Laat het opborrelen,” zegt Koolen. De muziek is van Billie Eilish, Oxytocin. Het gaat er inderdaad bijzonder expressief aan toe.

Haar werk met dansgroep Collectief Manco ligt stil en daarom alleen al is Koolen bij met deze actie. “Het maakt zichtbaar dat een groot deel van de samenleving stilstaat. Dans en theater geven een kritische blik op wat gebeurt, of het zorgt ervoor dat je het juist even vergeet. Even geëntertaind worden.”

Ook deelnemer Lux Nautilus is blij dat ze heeft meegedaan. “Toen ik het hoorde, heb ik me meteen ingeschreven. Ten eerste is het belangrijk om te sporten en ook theater en cultuur zijn zo belangrijk. En dit toont ook weer de creativiteit en snelheid van de culturele sector. Kapsalon Theater is gewoon in één weekend georganiseerd.”

De gemeente deelt officiële waarschuwingen uit, maar grijpt nergens in.