PlusReportage

Bestrijding Japanse duizendknoop verloopt moeizaam in Amsterdam: ‘Als er ook mannelijke planten opduiken, zijn we de sjaak’

Jaike Bijleveld (l) houdt zich bij de gemeente bezig met de duizendknoop. In natuurgebied De Bretten wordt onder andere geprobeerd de plant te verzuipen.  Beeld Jakob van Vliet
Jaike Bijleveld (l) houdt zich bij de gemeente bezig met de duizendknoop. In natuurgebied De Bretten wordt onder andere geprobeerd de plant te verzuipen.Beeld Jakob van Vliet

Ondanks allerlei vormen van bestrijding in Amsterdam, weet de Japanse duizendknoop van geen wijken. Het aantal exemplaren van de schadelijke plant is ook veel groter dan gedacht, zo’n 36 voetbalvelden bij elkaar.

Patrick Meershoek

Eerst maar het goede nieuws: de proeven met de verschillende vormen van bestrijding van de Japanse duizendknoop geven aanleiding tot optimisme. Aan het Piet Kranenbergpad in Amsterdam-Zuid knaagt de Japanse bladvlo vrolijk door en het experiment met verhitting van de aarde in de buurt van het Surinameplein heeft goed gewerkt. Twee ploegen van Pantar houden op ruim honderd plekken in de stad met schoffel en spade de wild woekerende plant in toom.

Alleen: het probleem van de Japanse duizendknoop is in Amsterdam nog veel groter dan gedacht. Mede door alle aandacht voor de invasieve exoot komen er jaarlijks honderden meldingen binnen van nieuwe groeiplaatsen. Was er bij de start van de campagne tegen de plant in 2019 nog sprake van een areaal van 60.000 vierkante meter, zeg maar twaalf voetbalvelden, in de afgelopen twee jaar zijn daar nog 24 voetbalvelden aan toegevoegd.

“En er is ongetwijfeld nog meer,” zegt Jaike Bijleveld die namens de gemeente Amsterdam verantwoordelijk is voor de bestrijding van de lastpak. Bijleveld is duidelijk de juiste vrouw op de juiste plek. Haar naam alleen doet de duizendknoop al sidderen en ze beschikt over het optimisme en het uithoudingsvermogen die nodig zijn om de plaag het hoofd te bieden. En, niet onbelangrijk, ook over een budget van ruim acht miljoen euro om de bestrijding ter hand te nemen.

De Japanse duizendknoop verzuipen

In De Bretten, het langgerekte natuurgebied langs de Haarlemmerweg, wordt onder leiding van Bijleveld een nieuw experiment opgezet om een veld van een slordige 3000 vierkante meter aan Japanse duizendknoop op te ruimen. “Het afgraven met wortel en al is te duur, ook omdat de grond hier verontreinigd is,” legt ze uit. “Dat zou uitkomen op 1,5 miljoen euro voor deze ene plek. In plaats daarvan hebben we drie ton uitgetrokken om een alternatieve methode uit te proberen.”

Of eigenlijk twee methoden. Klassiek is een kleine Amsterdamse waterlinie, waarbij een lap grond een half jaar onder water wordt gezet om de zuurstof uit de aarde te verwijderen. In de woorden van Bijleveld: “Om de duizendknoop te verzuipen.” Meer finesse heeft de op een aangrenzend stuk toegepaste aanpak om de aarde te vermengen met eiwitkorrels, eveneens met het doel de zuurstof te onttrekken. Bijleveld: “Over een jaar weten we welke methode het beste werkt.”

De mannelijke Japanse duizendknoop

Wordt De Bretten het Waterloo van de Japanse duizendknoop? Mogelijk, maar er komen ook verontrustende berichten uit het gebied. Zo zijn er in het duizendknoopbos ook mannelijke planten aangetroffen. Dat kan een gamechanger zijn, vertelt Bijleveld. “Tot nog toe hebben we te maken met vrouwelijke planten die zich via de wortel ongeslachtelijk voortplanten. Als er nu ook mannen opduiken die de vrouwen kunnen bevruchten, zijn we de sjaak.”

In Wageningen wordt plantkundig onderzoek gedaan naar levensvatbaarheid van de bevruchte zaden in het wild. In afwachting van het resultaat blijft de gemeente aandacht vragen voor de woekerplant. Deze maand komt er een cursus online voor particulieren met richtlijnen voor de juiste verwijdering van de duizendknoop. De gemeente trekt op met belangrijke terreinbeheerders zoals Waternet en de provincie. “Die samenwerking komt nu goed op gang,” meldt Bijleveld tevreden.

Beheersbaar houden

Toch, piekerend over die 36 voetbalvelden, de vraag aan de coördinator wat er mag worden verwacht van het offensief tegen de Japanse duizendknoop. “De plant gaat niet verdwijnen,” zegt Bijleveld eerlijk. “Het streven is erop gericht de situatie beheersbaar te houden. We blijven zoeken naar duurzame alternatieven voor mechanische bestrijding en zetten die in op de plekken waar de duizendknoop zich dreigt te verspreiden. En daar zijn we echt nog jaren mee bezig.”

Meer over