Nieuws

Archief Janny Brilleslijper naar Verzetsmuseum: ‘Joods verzet is lang onderbelicht geweest’

Het archief van de Joodse verzetsheldin Janny Brandes-Brilleslijper (1916-2003) is overgedragen aan het Verzetsmuseum. Janny en haar zus Lien hielden onder meer Joden ondergedoken in de Gooise villa ‘t Hooge Nest. ‘Die klok heeft mijn vader nog meegegrist.’

Lennart van Der Deure
Rob Brandes overhandigt zijn moeders archief aan het Verzetsmuseum Amsterdam. Beeld ANP
Rob Brandes overhandigt zijn moeders archief aan het Verzetsmuseum Amsterdam.Beeld ANP

Het archief bestaat uit twee dozen vol persoonlijke documenten van de familie en een klok die in de villa heeft gestaan waar Janny en Lien onderduikers verborgen hielden. Tussen de stukken zit onder meer het Joods persoonsbewijs van Janny’s vader en een brief die haar man Bob stuurde nadat hij had gehoord dat Janny het kamp had overleefd.

Collectiebeheerder Filip Bloem (48) is er maar wat blij mee. “Zelf vind ik de poëziebundel mooi, met gedichtjes van de hele familie erin.” Bloem ziet in de bundel het sterke karakter van de familie terug.

Janny Brilleslijper en haar zus Lien (1912-1988) zaten vanaf het begin van de Tweede Wereldoorlog in het verzet. In 1943 ­namen de zussen met hun familie en vrienden hun toevlucht tot een villa in Naarden: ‘t Hooge Nest. Daar vingen de zussen Joden op en verrichtten ze andere verzetsdaden, zoals koeriersdiensten. Nadat ze werden verraden kwamen ze in Auschwitz en Bergen-Belsen terecht, waar ze de zusjes Anne en Margot Frank verzorgden. Beide zussen Brilleslijper overleefden de oorlog.

Onverschrokken Amsterdamse

Sinds 2012 woont auteur Roxane van Iperen (45) in de villa, waar ze in 2018 ‘t Hooge Nest over schreef. Het boek werd een internationale bestseller en belandde onder de naam The Sisters of Auschwitz op de vijfde plek van de non-fictie bestsellerlijst van The New York Times. Van Iperen meent dat het Joods verzet nog steeds onderbelicht is in de geschiedenis, en al helemaal waar het vrouwen betreft. Dat maakt het verhaal van de zussen Brilleslijper volgens haar ook zo bijzonder. “Janny was een Amsterdamse, onverschrokken moeder die veel te verliezen had. Om dan in het Gooi, te midden van NSB’ers en fascisten, verzet te voeren is enorm dapper.”

De zoon van Janny Brandes-Brilleslijper, Rob Brandes (82), is trots dat de archiefstukken een waardig podium krijgen. Hij herinnert zich hoe ze met de familie kort na de oorlog een bezoek brachten aan het huis, waar de klok van zijn vader nog op de schoorsteen stond. “Die heeft hij toen mee gegrist: ‘die is van mij’.”

Het persoonlijke archief was eerst ondergebracht bij de Anne Frank Stichting, waar Janny zich jarenlang voor inzette. Al langer had zoon Rob de wens dat het archief naar het Verzetsmuseum zou gaan. Een andere optie was het Joods Museum, maar Rob vond de documenten en spullen meer op hun plek bij het Verzetsmuseum. Dat museum is momenteel bezig de vaste expositie te vernieuwen. Onder andere de klok zal daarin worden tentoongesteld.

Het poëziealbum van de familie Brilleslijper.  Beeld ANP
Het poëziealbum van de familie Brilleslijper.Beeld ANP
Meer over