PlusExclusief

Amsterdamse scholen passen overgangseisen 3-havo aan vanwege leerachterstanden

Omdat veel havo 3-scholieren dit schooljaar dreigen niet over te gaan, passen Amsterdamse scholen de overgangseisen aan. De havisten hebben relatief veel last gehad van het coronaonderwijs en zitten doorgaans niet op overgangsniveau. ‘We moeten meer maatwerk leveren dan ooit.’

Raounak Khaddari
De VO-raad krijgt uit het hele land signalen van havisten die kampen met motivatieproblemen, zich slecht kunnen focussen en maar moeilijk aan leren toe komen.  Beeld Evert Elzinga / ANP
De VO-raad krijgt uit het hele land signalen van havisten die kampen met motivatieproblemen, zich slecht kunnen focussen en maar moeilijk aan leren toe komen.Beeld Evert Elzinga / ANP

Een relatief groot deel van de Amsterdamse havo 3-leerlingen gaat dit jaar waarschijnlijk niet over als scholen vasthouden aan de reguliere overgangseisen. Veel Amsterdamse scholen overwegen daar dan ook ruimhartiger mee om te gaan, blijkt uit een rondgang van deze krant.

De gevolgen van ruim twee jaar coronaonderwijs zijn bij alle scholieren goed zichtbaar, maar vooral bij havo 3-leerlingen – 14 à 15 jaar en vol in de puberteit. Ze hebben drie leerjaren last gehad van lockdowns en onderwijs op afstand, met leerachterstanden tot gevolg. Daardoor hebben ze zich leervaardigheden als begrijpend lezen en samenvatten niet goed eigen kunnen maken.

De VO-raad krijgt uit het hele land signalen van havisten die kampen met motivatieproblemen, slecht kunnen focussen en moeilijk aan leren toekomen. Amsterdamse scholen voelen zich daarom genoodzaakt in te grijpen en de overgangseisen te versoepelen. “Anders worden scholieren die slachtoffer zijn van corona afgestraft,” aldus een woordvoerder.

Bespreekzone

Of en hoe de overgangseisen versoepeld worden, verschilt per school: onderwijsinstellingen mogen zelf de overgangsnormen in hun schoolplan vaststellen. Op het Hervormd Lyceum Zuid is de zogenaamde bespreekzone verruimd: álle leerlingen die niet moeiteloos naar het vierde leerjaar overgaan, worden nu besproken. “We kijken naar de leerling én naar het hele beeld,” zegt rector Wilfred Vlakveld. “Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat als twee kinderen precies hetzelfde rapport hebben, de een wel overgaat en de ander niet.” Zo kan een leerling met meer onvoldoendes dan eigenlijk toegestaan na bespreking dus alsnog worden bevorderd naar de volgende klas.

“We moeten buiten de kaders van het ‘normale’ schooljaar gaan denken,” zegt Jan Paul Beekman, rector van het Spinoza Lyceum. Hij heeft verschillende overgangsscenario’s klaarliggen: “Leerlingen kunnen blijven zitten, we kunnen ze kansrijk adviseren of we laten ze met een paar vakken opnieuw starten in 3 havo en met de andere vakken wel op havo 4-niveau. We kijken per kind en moeten nu meer maatwerk leveren dan ooit.”

Zaterdagschool

Veel scholen zijn het er in elk geval over eens dat het te makkelijk en oneerlijk is om alle scholieren die niet voldoen aan de gebruikelijke overgangseisen te laten zitten. “Dat kan demotiverend werken,” zegt Maryse Knook, directeur van de Open Schoolgemeenschap Bijlmer. “We kijken naar hoe kansrijk een kind is. Als we denken dat het volgend jaar nog kan groeien, gaat het alsnog over. We willen niet dat een kind zich de komende jaren kapot gaat vervelen.”

Intussen zetten scholen alle zeilen bij om de havisten – en alle andere leerlingen – bij te spijkeren. Op het Metis Montessori Lyceum worden alle havo 3-klassen vanaf dit jaar tot de bovenbouw gerekend – één jaar eerder dan gebruikelijk – waardoor docenten met hen ‘meegaan’ tot het examenjaar. Dat zorgt voor meer stabiliteit, aldus directeur Huseyin Asma.

Het Hervormd Lyceum Zuid introduceerde zelfs een zaterdagschool, waar leerlingen in vier zaterdagen hun cijfers van twee vakken kunnen opkrikken, en er is elke dag een naschoolse huiswerkklas. De extra mankracht wordt betaald vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO), vanwaaruit 5,8 miljard euro beschikbaar is gesteld om de corona-achterstanden aan te pakken.

Coronagevolgen op meerdere vlakken zichtbaar

Niet alleen de leerprestaties van scholieren zijn getekend door corona, ook de sociaal-emotionele ontwikkeling van scholieren is beïnvloed door de pandemie. Vooral 13- tot 15-jarigen – de groep die geen afscheid kon nemen van de basisschool met een eindmusical of in de brugklas zat toen de scholen werden gesloten – hebben het lastig.

Door schoolsluitingen en andere covidmaatregelen is bij deze generatie de psychische honger niet gestild, zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. “Pubers ontdekken hun eigen identiteit door de interactie met leeftijdsgenoten. Ze zijn gericht op de buitenwereld, ze willen ervaring opdoen. Door de coronacrisis zijn ze geremd in hun leven en als het ware weer teruggeduwd naar binnen.”

Veel scholen zetten de NPO-gelden in om ook op sociaal-emotioneel gebied ondersteuning te bieden.

Meer over