PlusInterview

Amsterdamse boeren over de stikstofcrisis: ‘Heb ik überhaupt nog het recht te bestaan?’

Ook boeren aan de randen van Amsterdam maken zich grote zorgen om de stikstofplannen van het kabinet. Maar ín de stad lijkt het toch niet helemaal het gesprek van de dag. ‘Ja, wij wonen op het platteland, maar we staan allemaal in Amsterdam ingeschreven.’

Marijne Beijen
Jarno van Elten heeft in 2009 de zoogkoeienboerderij van zijn vader overgenomen. ‘Alle boeren zijn boos.’ Beeld Jarno van Elten.
Jarno van Elten heeft in 2009 de zoogkoeienboerderij van zijn vader overgenomen. ‘Alle boeren zijn boos.’Beeld Jarno van Elten.

Jarno van Elten – zoogkoeienbedrijf bij Broek in Waterland

“Mijn vrouw en ik hebben in 2009 de boerderij van mijn vader overgenomen, daarvoor was het bedrijf van mijn twee opa’s. Wat er nu gebeurt is ronduit verwarrend: zoals de overheid wil, is onze bedrijfsvoering gericht op kringloop, extensief en natuurinclusief. Toch zijn wij en veel anderen op de stikstofkaart ingekleurd voor 70 procent reductie. Dan klopt het beleid niet.”

“Alle boeren zijn boos. Intensieve, extensieve, biologische, natuurboeren en zorgboeren. Veel dorpsbewoners staan achter ons. Er zijn ook burgers die ons niet begrijpen. Er is kans dat we elkaar scheef aankijken waarbij de één denkt ‘daar heb je zo’n boer die stikstof uitstoot en het nog verdedigt ook’ en de ander denkt ‘zij vliegen drie keer per jaar en stemmen D66 of GroenLinks’. In een gesprek kan je veel misverstanden ophelderen. Uiteindelijk willen we hetzelfde, zoals een fijne leefomgeving en veilig voedsel van eigen bodem, maar daar heb je elkaar voor nodig.”

“Carola Schouten heeft vijf jaar geleden de transitie in de landbouw ingezet, destijds gingen er geen protesttractoren de weg op. Het was toen vooral de vraag ‘Hoe krijg ik een eerlijke prijs voor een eerlijk product’. Nu is de vraag ‘Heb je überhaupt nog het recht om te bestaan?’

Gert Vendrig bij zijn melkveebedrijf, op anderhalve kilometer van de Zeeburgertunnel: ‘Van de agressie en intimidatie neem ik nadrukkelijk afstand.’ Beeld Gert Vendrig
Gert Vendrig bij zijn melkveebedrijf, op anderhalve kilometer van de Zeeburgertunnel: ‘Van de agressie en intimidatie neem ik nadrukkelijk afstand.’Beeld Gert Vendrig

Gert Vendrig – melkveebedrijf Vendrig – Amsterdam, anderhalve kilometer van de Zeeburgertunnel

“Ik denk dat Amsterdamse boeren niet zo veel verschillen van andere boeren, we zitten in hetzelfde schuitje. Maar wij zijn hier wel echt bijzonder begaan met de natuur: bijna iedereen doet aan weidevogelbeheer en neemt maatregelen om de uitstoot te verminderen. En toch laat de stikstofkaart van de minister zien dat ook wij gemiddeld 47 procent moeten reduceren. We hebben afgelopen jaren juist vaak onze hand uitgestoken: we wíllen meedenken. Maar op deze manier krijg je de kans niet.”

“Van de agressie en intimidatie neem ik nadrukkelijk afstand, dat is heel fout. Wel zijn juist wij degenen die een inhoudelijke bijdrage zouden kunnen leveren aan dit vraagstuk. Maar men lijkt er in Den Haag doof voor te zijn. Ik weet trouwens ook niet of Amsterdammers wel weten hoeveel boeren hier wonen. Ja, wij wonen op het platteland, maar we staan allemaal in Amsterdam ingeschreven.”

Marian Hogenhout heeft een melkveebedrijf in Ouderkerk aan de Amstel. ‘De manier waarop er nu wordt ingegrepen in levens, is zo ontwrichtend.’ Beeld Marian Hogenhout
Marian Hogenhout heeft een melkveebedrijf in Ouderkerk aan de Amstel. ‘De manier waarop er nu wordt ingegrepen in levens, is zo ontwrichtend.’Beeld Marian Hogenhout

Marian Hogenhout – melkveebedrijf Hogenhout – Ouderkerk aan de Amstel, vlakbij de Arena

“Als boer moet je altijd aan de lange termijn denken, een plan maken voor over tien jaar. Dat kan op deze manier niet. Mijn man en dochter zijn vorige week ook naar Stroe geweest, daar ging het er nog redelijk normaal aan toe. Inmiddels gaan de protesten veel te ver. Agressie tegen hulpverleners of intimidatie van politici mag nooit goedgekeurd worden. Dit zorgt er alleen maar voor dat de goodwill voor de boeren verdwijnt, terwijl de meeste mensen juist heel begaan met ons zijn.”

“Wel snap ik ook hoe boos de boeren zijn. Je zal net een nieuwe stal hebben en een goedlopend bedrijf en dan overkomt je dit. Sommigen boeren al generaties lang. Op die manier hebben wij het thuis ook over: hoe moeten we hierin staan? De manier waarop er nu wordt ingegrepen in levens, is zo ontwrichtend. En toch – ik was deze week in Amsterdam bij klanten, toen is het gesprek er eigenlijk niet over gegaan. Het leeft misschien niet helemaal in de stad. Of ze associeren het niet direct met mij. In de dorpen om Amsterdam heen beginnen mensen er juist wel sneller over, die zitten ook dichterbij natuurgebieden natuurlijk.”

Suzanne Kat-Disseldorp heeft een biologische zorgboerderij tussen Zunderdorp en Broek in Waterland. 'Het voelt alsof we vogelvrij zijn verklaard.' Beeld Suzanne Kat-Disseldorp
Suzanne Kat-Disseldorp heeft een biologische zorgboerderij tussen Zunderdorp en Broek in Waterland. 'Het voelt alsof we vogelvrij zijn verklaard.'Beeld Suzanne Kat-Disseldorp

Suzanne Kat-Disseldorp – biologische zorgboerderij Ons Verlangen – Amsterdam, tussen Zunderdorp en Broek in Waterland

“Ik vind het verbazingwekkend hoe arrogant de politiek is. En ook nog met onjuiste gegevens, volgens mij kloppen hun berekeningen over stikstof niet. Ons gras neemt juist veel stikstof óp. Het verschilt hoe ik me erover voel maar ik schipper tussen verdriet, onmacht, boosheid en angst. Voor ons zouden deze plannen betekenen dat het ophoudt. Boeren is een manier van leven. Maar tegenwoordig vinden ze het de verkeerde manier.”

“Afgelopen jaren zijn we al gewend geraakt aan de controle vanuit de overheid. Als boer wil je het ook goed doen en je steentje bijdragen, zoals bijvoorbeeld met emissiearme vloeren. En nu is dat opeens niks meer waard. Het voelt alsof we vogelvrij zijn verklaard. Als de politiek zoiets ingrijpends kan beslissen zonder genoeg fundering, wat kunnen ze dan nog meer?”

Tip Het Parool via WhatsApp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Luister onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad: