Amsterdammers somberder, angstiger en gestrester door coronacrisis

Amsterdammers eten meer fruit en gebruiken minder lachgas, maar ze zijn er in mentale gezondheid in 2020 toch vooral hard op achteruitgegaan. Met de coronacrisis als snelkookpan.

null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

Een hele kleine minderheid, zo’n 5 à 6 procent van de Amsterdammers, voelt zich in de coronacrisis beter dan voor corona. Maar dat is de spreekwoordelijke uitzondering op de regel, want de crisis zorgt bij veel mensen voor stress, eenzaamheid en meer angstige en depressieve gevoelens, blijkt uit de Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2020 van de GGD.

Een keer in de vier jaar zet de GGD de thermometer in de Amsterdamse gezondheid. Hoe fit, zwaar, ziek, gelukkig en eenzaam zijn we? Dit keer viel het meetmoment midden in de tweede golf, in het najaar van 2020. Dat maakt het behalve een momentopname, ook een interessante registratie van wat deze pandemie met Amsterdammers doet. Meer dan tienduizend achttienplussers vulden de vragenlijsten in.

Bijna een kwart (23 procent) van de ondervraagden gaf aan dat zij zich door de coronacrisis depressiever voelen. Ruim een op de vier voelt zich angstiger (27 procent). En van de Amsterdammers tussen de 18 en 34 jaar voelt een derde zich angstiger of depressiever. Nou voelen Amsterdammers zich doorgaans al meer gestrest dan de gemiddelde Nederlander, maar de pandemie joeg dit nog meer aan: ruim een derde van de Amsterdammers had daar door de coronacrisis meer last van.

Volgens wethouder Simone Kukenheim (Zorg) zijn dit ‘zorgwekkende cijfers’. “Ze bevestigen de verhalen die we horen in de stad. Door de coronacrisis zijn veel mensen op zichzelf teruggeworpen en voelen meer Amsterdammers zich somber, gestrest en vermoeid. Maar het is een trend die al langer gaande is. De pandemie heeft er alleen nog meer druk op gezet.” Kukenheim grijpt de cijfers aan om de noodklok te luiden. Ook omdat de geestelijke gezondheidszorg deze stijging helemaal niet aankan en er nu al lange wachtlijsten zijn.

Een gesprek kan helpen

Volgens haar is het aanbod in de geestelijke gezondheidszorg te versnipperd en is er meer overzicht en samenwerking nodig. “We zijn met ggz-aanbieders en de huisartsen in gesprek: hebben wij dat hele veld goed ingericht?”

Kukenheim wil ook meer plekken in de stad waar mensen met lichte en zware psychische problemen makkelijk naar binnen kunnen wandelen voor een gesprek met ervaringsdeskundigen en professionals. “In Amsterdam hebben we al twintig laagdrempelige plekken waar mensen naartoe kunnen als de muren op ze afkomen, maar dat zouden we zeker kunnen uitbreiden naar veertig of vijftig plekken.”

Ook lichtpuntjes

In Amsterdam heeft 9 procent last van ernstige psychische klachten (61.000 Amsterdammers). In 2016 was dit 8 procent. Nog eens 45 procent heeft matige psychische klachten, dat was 41 procent. Deze cijfers stijgen al sinds 2012. Mensen met een laag opleidingsniveau, minimuminkomen, een niet-westerse migratieachtergrond of die werkloos zijn hebben de meeste klachten, maar onder volwassen Amsterdammers tot 35 jaar, studenten en hoogopgeleiden is de toename het grootst, aldus de GGD. Ernstige eenzaamheid is flink toegenomen: van 9 procent in 2008 naar 15 procent in 2020.

Ook hier worden stadsdelen met de grootste achterstanden het hardst getroffen: in Zuid kampt 7 procent van de inwoners met ernstige psychische klachten, waar dit in Nieuw-West en Zuidoost liefst 12 procent is.

De druk op de kinderen neemt ook toe. Amsterdam UMC zag in de coronacrisis het aantal aanmeldingen van kinderen met anorexia flink toenemen. Ook nam het aantal acute meldingen voor de kinder- en jeugdpsychiatrie toe.

De Gezondheidsmonitor laat ook wat lichtpuntjes zien. Zo is het aandeel rokers gedaald van 27 procent in 2016 naar 22 procent in 2020. Door de coronacrisis zegt bijna een derde van de volwassenen tot 65 jaar minder drugs te gebruiken. Tien procent gebruikte juist méér drugs. Er werd minder lachgas gebruikt, meer fruit gegeten en we voelen ons iets, 3 procent, gezonder dan in 2016. 79 procent van de Amsterdammers ervaart de eigen gezondheid als (zeer) goed.

Meer over