Plus

Amsterdam UMC krikt zorg op: ‘We zijn efficiënter’

Op de verpleegafdelingen en de ic van Amsterdam UMC liggen nog steeds veel covidpatiënten, maar toch kan het ziekenhuis steeds meer operaties inplannen. ‘We zijn een stapje verder, maar het stuwmeer van patiënten loopt nog altijd op.’

null Beeld Jakob van Vliet
Beeld Jakob van Vliet

Er worden meer hartoperaties gedaan dan een paar weken geleden, in tegenstelling tot tijdens de eerste golf worden er ook orgaantransplantaties met levende donoren gepland. Ook complexe knie- en heupoperaties staan weer op het rooster.

Op 60 tot 70 procent

“Al moeten patiënten met mildere varianten nog wel op hun knie- of heupoperatie wachten,” zegt Dink Legemate, hoofd van de divisie chirurgische specialismen. Het ziekenhuis krikt het aantal operaties op tot 60 of 70 procent van de productie voor corona. Andere ziekenhuizen zoeken ook naar oplossingen om meer patiënten te zien. Zo doet het OLVG meer ingrepen in dagbehandeling, zodat patiënten er niet hoeven te overnachten.

De afgelopen maanden schrapten ziekenhuizen vanwege de toestroom van covidpatiënten ruim de helft van de geplande operaties. Eind december werd dit nog verder aangescherpt. Spoedgevallen werden wel geopereerd.

Nog steeds zijn de ziekenhuizen druk met de covidzorg. In de ziekenhuizen in Noord-Holland en Flevoland liggen circa 280 patiënten op de verpleegafdelingen, blijkt uit cijfers van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (Roaz). Dat waren er rond de jaarwisseling circa 350. Op de ic’s in de regio blijft het aantal patiënten rond de 100 schommelen.

Betere logistiek

De druk in de covidzorg is weliswaar afgenomen, maar is nog steeds hoog, zegt Legemate. Hoe kan het dan dat er ruimte is voor méér gewone zorg? Dat heeft volgens de chirurg te maken met heel veel factoren, waaronder een betere logistiek. “In de eerste golf kwam er een tsunami van covidpatiënten op de ziekenhuizen af. Dan schiet je in een reflex: de covidpatiënten komen binnen en die moeten we gewoon nú behandelen. De andere zorg werd deels platgelegd. Als je daarop terugkijkt, zie je dat er in chaos minder efficiënt wordt gewerkt.”

In de tweede golf is nooit zo rigoureus geschrapt in de gewone zorg als tijdens de eerste golf. De Nederlandse Vereniging voor Thoraxchirurgie deed onlangs nog een noodkreet: in 2020 zijn in Nederland 1900 hartoperaties minder gedaan dan in 2019. Volgens de hartchirurgen leidt het uitstellen van dit soort belangrijke hartoperaties tot meer sterfte en minder kwaliteit van leven.

Plan

Na die eerste golf zijn specialisten en capaciteitsplanners van Amsterdam UMC om de tafel gaan zitten met hoogleraren medische ethiek en huisartsgeneeskunde. Daaruit vloeide een plan om de patiënten in categorieën op urgentie in te delen.

De specialisten sturen nu hun lijst met meest acute patiënten naar de planners, en die gebruiken de categorieënlijst om de patiënten op ernst en urgentie in te roosteren voor een operatie. “Omdat onvoldoende duidelijk was wie voorrang kreeg bij een operatie, gaf dat bij de specialisten spanningen. Dat ging gepaard met emoties. Nu is er duidelijkheid. En behalve dat je dan efficiënter kan plannen, geeft het tevens rust.”

Samenvoegen

Wat ook scheelt is dat nu vaker non-covidverpleegafdelingen, zoals orthopedie en traumachirurgie, samen worden gevoegd. Deze afdelingen lenen veel personeel uit aan de covidafdelingen, waardoor ze zelf ‘instabiel’ worden. Door samen te werken, kunnen ze volgens Legemate efficiënter opereren. Dat leidt weer tot meer ruimte voor nieuwe patiënten.

Ondertussen is het probleem bij lange na niet opgelost, zegt Legemate. Covid is de wereld nog lang niet uit en vroeg of laat moeten de mensen die wachten op een operatie toch worden geholpen. “We zijn een stapje verder, maar het stuwmeer van patiënten loopt nog altijd op. En als we nog een extra coronagolf krijgen, staat alles weer op losse schroeven.”

Meer over