PlusAchtergrond

Amsterdam passeert al in 2030 grens van 1 miljoen inwoners: ‘Strijd om de ruimte in de stad wordt nog harder’

Wat doet de versnelde bevolkingsgroei met Amsterdam? Stedelijk onderzoeker Willem Boterman vraagt zich af of het als stad gaat lukken de groei bij te benen. ‘Er komt een nog hardere strijd om de ruimte in de stad.’

Tim Wagemakers
Het De Mirandabad in Zuid. Willem Boterman vraagt zich af of het voorzieningenniveau in Amsterdam de bevolkingsgroei kan bijbenen Beeld  Peter Elenbaas
Het De Mirandabad in Zuid. Willem Boterman vraagt zich af of het voorzieningenniveau in Amsterdam de bevolkingsgroei kan bijbenenBeeld Peter Elenbaas

In 2030, veel eerder dan verwacht, passeert Amsterdam de grens van één miljoen inwoners. Dat blijkt uit prognoses van statistiekbureaus CBS en PBL. Amsterdam telde vorig jaar 873.300 inwoners, maar zal groeien naar 1.049.200 inwoners in 2035. Daarmee verandert de bevolkingssamenstelling van de stad nog sneller, ziet Willem Boterman, stedelijk geograaf aan de Universiteit van Amsterdam.

175.000 extra inwoners de komende dertien jaar. Hoe verklaart u die versnelde groei?

“Een gedeelte komt door onverwachte ontwikkelingen, denk aan de vluchtelingen uit Oekraïne. Maar het komt vooral door de internationalisering van ons onderwijs en de arbeidsmarkt. Amsterdam loopt daarin voorop in Nederland. Vergeet niet, nog niet zo lang geleden trok de UvA nog aan de bel dat het niet opschoot met de internationale studenten; nu is bijna een kwart van de studenten niet-Nederlands.”

Wat doet dat met de stad?

“Ik vraag me heel erg af of het voorzieningenniveau de groei kan bijbenen. Dan heb ik het over openbaar groen, kinderopvang, zwembaden. Er zijn nog steeds evenveel zwembaden als toen Amsterdam 100.000 mensen minder had. Je ziet dat de druk op alles toeneemt, bij woningen natuurlijk, maar ook bij de huisartsen waar de wachtlijsten groeien. Gezinnen trekken ook de stad uit, al komen er ook gezinnen bij, simpelweg omdat Amsterdam een jonge bevolking heeft. De komende jaren wordt dan ook verwacht dat het aantal basisschoolleerlingen bijvoorbeeld groeit. Dat zorgt dan weer voor extra druk op de scholen.”

In hoeverre is de groei een gevolg van beleidskeuzes?

“Amsterdam is vooral afhankelijk van internationale en landelijke ontwikkelingen. Of Schiphol mag groeien, of de grenzen open of dicht zijn. Je ziet wel dat er de afgelopen jaren keuzes zijn gemaakt die hebben bijgedragen aan de groei. Amsterdam als congresstad willen bijvoorbeeld, de lobby om het medicijnagentschap EMA naar Amsterdam te halen, het actief werven van studenten in het buitenland door universiteiten. Ondertussen is wel doorgedrongen wat de keerzijde hiervan was, maar keuzes uit het verleden kunnen lang doorwerken.”

Tegelijkertijd zijn er internationaal meer steden die boven het miljoen zitten. Spelen daar dezelfde zorgen?

“Zeker, maar het is moeilijk om Londen of Parijs met Amsterdam te vergelijken, want die steden hebben het voordeel dat ze veel groter zijn en een echt hoogstedelijk milieu hebben. Soms hoor ik wel eens dat de Metropoolregio Amsterdam deze rol kan vervullen, maar de bereikbaarheid hier is zoveel slechter. Zolang dat niet op orde is, krijg je met deze groei vooral een nog hardere strijd om de ruimte in de stad.”

De groei zit vooral in expats. Wie zijn zij?

“Naar Amsterdam komen vooral hoogopgeleide arbeidsmigranten die in wetenschap, innovatie of tech werken. Je zult de komende jaren ook meer arbeidsmigranten in bijvoorbeeld de bouw of horeca zien, maar die zullen vaak helemaal niet in de stad kunnen wonen, maar in gemeenten eromheen.”

“Veel expats die hier komen zijn dertigers en van hen zal een gedeelte kinderen krijgen en hier blijven. Maar Amsterdam verandert wel steeds meer in wat ze een short stay city voor high potentials noemen. Die vluchtigheid is iets waarom je je zorgen moet maken, omdat sociale cohesie moeilijker wordt als mensen zich hier maar kort vestigen. De vraag wat de Amsterdamse identiteit is, wordt dan steeds moeilijker te beantwoorden.”

Wat raadt u het stadsbestuur aan: zo goed mogelijk de groei faciliteren, of proberen deze te temperen?

“Dat is lastig. In ieder geval moet nog duidelijker gekozen wat Amsterdam wil zijn als stad: een regionaal centrum of een mondiale speler. Dit stadsbestuur kiest voor verantwoorde groei in een solidaire stad. Dat vereist in ieder geval dat je niet vervreemdt van Den Haag, waar de belangrijkste keuzes gemaakt worden. Door het vestigingsklimaat voor bedrijven te verslechteren zou je een harde klap kunnen uitdelen. Alleen ik heb tot nu toe weinig argumenten gehoord waarom dat op de lange termijn een goed idee is voor een stad die welvarend wil zijn.”

Er komen zware economische tijden aan. Kunnen deze prognoses volgend jaar in de prullenbak?

“Mensen dachten in het begin van de coronacrisis ook dat dit het einde van de groei van de stad zou zijn. Maar zolang de arbeidsmarkt niet structureel wordt veranderd of internationale migratie wegvalt zal de trend zich doorzetten. Ja, als de woningbouw enorm achterblijft kunnen er minder mensen komen wonen. Maar dat zal de stad niet leefbaarder maken. Je krijgt alleen nog maar heftiger competitie om wat er wel is.”