PlusAchtergrond

Amsterdam Museum dicht voor verbouwing: ‘Het gebouw is een topstuk uit onze collectie’

Het Amsterdam Museum sluit volgende maand de deuren voor een verbouwing die jaren gaat duren. Stip op de horizon: het jubileumjaar 2025. ‘Daar is alles op gericht, maar zorgvuldigheid is belangrijker dan snelheid.’

Patrick Meershoek
Het huidige charmante, maar weinig publieksvriendelijke doolhof van zalen, trappen en ongelijke vloeren moet transformeren in een licht en ruim opgezet museum dat weer minstens vijftig jaar vooruit kan. Beeld Jan-Kees Steenman/Amsterdam Museum
Het huidige charmante, maar weinig publieksvriendelijke doolhof van zalen, trappen en ongelijke vloeren moet transformeren in een licht en ruim opgezet museum dat weer minstens vijftig jaar vooruit kan.Beeld Jan-Kees Steenman/Amsterdam Museum

Een jaar of zeven geleden was nog sprake van nieuwbouw op een andere plek in de stad, maar het was directeur Judikje Kiers zelf die na haar aantreden in 2016 een lans brak voor een verbouwing van het Amsterdam Museum. En daar is ze nog steeds blij mee, vertelde Kiers donderdag tijdens een toelichting op de gevolgen van de werkzaamheden. “Het gebouw is een topstuk uit onze collectie. Juist de geschiedenis van het Burgerweeshuis maakt dat we hier willen blijven. Een stadsmuseum hoort in het hart van de stad.”

Maar ingewikkeld is het wel. Een grootscheepse verbouwing van een eeuwenoud complex in de historische binnenstad van Amsterdam is iets anders dan een nieuwe badkamer. Samen met de architecten van bureau Neutelings Riedijk is de leiding van het museum nog steeds in gesprek met de leden van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit over het definitieve ontwerp. “Op hoofdlijnen zijn we akkoord, maar er zijn nog een paar punten die nader moeten worden uitgewerkt,” aldus Kiers, die hoopt en verwacht dat ergens in de komende maanden het licht op groen gaat.

Vijf nieuwe zalen

Dan kunnen de eigenlijke werkzaamheden beginnen. Het museum wordt onder meer uitgebreid met vijf nieuwe zalen, een auditorium en een nieuw museumcafé. Het huidige charmante, maar weinig publieksvriendelijke doolhof van zalen, trappen en ongelijke vloeren moet transformeren in een duurzaam, voor iedereen toegankelijk, licht en ruim opgezet museum dat weer minstens vijftig jaar vooruit kan. De drie binnenplaatsen van het voormalige weeshuis blijven beschikbaar als openbare ruimte waar toeristen en funshoppers kunnen uithijgen.

De verbouwplannen worden door erfgoedbeschermers met argusogen gevolgd. Kiers begon haar presentatie met een vogelvlucht langs de vele bouwkundige veranderingen die het complex door de eeuwen heen heeft ondergaan sinds de Zusters van het Gemeenen Leven in de vijftiende eeuw hun intrek namen in het Luciaklooster. Verandering maakt deel uit van de geschiedenis, zo leek de onuitgesproken boodschap aan eventuele bezwaarmakers. Kiers houdt niettemin wel rekening met vertragende procedures. Berustend: “Procedures horen bij het proces.”

Stevig prijskaartje

Aan de hele complexe operatie van herstel, restauratie, reconstructie en vernieuwing hangt ook nog eens een stevig prijskaartje. De gemeenteraad heeft ruim 56 miljoen euro beschikbaar gesteld en het museum zelf start binnenkort met een inzamelactie die nog eens 15 miljoen moet opleveren. Dat moet voldoende zijn, verwacht Kiers, om de werkzaamheden te kunnen afronden. Hopelijk binnen drie jaar, want in 2025 bestaat Amsterdam 750 jaar en het Amsterdam Museum 50 jaar. “Daar is alles op gericht, maar zorgvuldigheid is belangrijker dan snelheid.”

In de tussenliggende jaren blijft het Amsterdam Museum open, zij het op een ander adres. In de komende weken wordt gewerkt aan een nieuwe invulling van de vleugel die het museum in gebruik heeft in de Hermitage. De dertig groepsportretten uit de zeventiende eeuw maken plaats voor een vaste tentoonstelling over de geschiedenis van Amsterdam. Dat verhaal wordt verteld op een eigentijdse, meerstemmige manier, waarbij oude stukken uit de collectie bijvoorbeeld worden gecombineerd met nieuwe perspectieven van jonge kunstenaars.

Proeftuin in de Hermitage

Zo wil het Amsterdam Museum de vleugel in de Hermitage benutten als proeftuin voor het nieuwe museum. Dat gaat ook gepaard met kritisch zelfonderzoek, belooft artistiek directeur Margriet Schavemaker. “Onder de titel Work in progress besteden we aandacht aan het koloniale verleden. Dus ook: hoe gaan we daar als museum mee om? Vorig jaar is het onderzoek verschenen over het aandeel van de stad Amsterdam in slavenhandel en slavernij. Van heel veel namen die in het boek voorkomen, hebben wij een portret in de collectie.”

Naast de vaste tentoonstelling komen er ook wisselende exposities over moderne thema’s. Paroolcolumnist Massih Hutak bedacht een expositie over het stadsdeel Noord, inclusief snackbar en volkstuin, met aandacht voor het proces van gentrificatie en het verzet daartegen. In samenwerking met de organisatie Museum om de Hoek mogen elke zes maanden vier buurtmusea zich presenteren in de Hermitage. Het spits wordt afgebeten door het Multatuli Museum, het Cacaomuseum, het buurtmuseum Indische Buurt en Perron Oost, het kleinste museum ter wereld.

Meer over