PlusAchtergrond

Amsterdam krijgt een ‘schone’ textielfabriek. Wordt de stad een pionier in duurzame mode?

Een nieuwe fabriek in Amsterdam moet textiel gaan kleuren zonder daarbij het milieu extreem te vervuilen, zoals nu in Azië veel gebeurt. Het is een volgend voorbeeld van hoe de regionale kledingbranche probeert te verduurzamen.

Bart van Zoelen
Circotex zal stoffen en garen zonder toegevoegde chemicaliën, zonder water en met 50 procent minder energie produceren. Beeld Getty Images/Image Source
Circotex zal stoffen en garen zonder toegevoegde chemicaliën, zonder water en met 50 procent minder energie produceren.Beeld Getty Images/Image Source

Investeerders steken ruim 9 miljoen euro in een nieuwe Amsterdamse Circotexfabriek voor het kleuren van stof en garen. Het is de bedoeling dat volgend jaar de eerste rollen textiel uit de machines komen. Op den duur gaat het om 2,4 miljoen kilo per jaar, 10 miljoen strekkende meter stof.

Een duurzame kleurfabriek kan veel vervuiling voorkomen. De kledingindustrie is wereldwijd goed voor zo’n 10 procent van de CO2-uitstoot en per kilo textiel worden honderden liters water gebruikt, vooral tijdens het kleuren. In Azië – waar het leeuwendeel van de kleding wordt gemaakt – wordt het afvalwater veelal geloosd in rivieren.

Circotex claimt textiel te kleuren zonder toegevoegde chemicaliën, zonder water en met 50 procent minder energie. De nieuwe fabriek zal overigens maar voor een klein deel voorkomen dat stoffen gekleurd worden in Azië. Het bedrijf zal namelijk niet direct de gigantische fast fashion-industrie bestormen. “Die illusie hebben we niet,” zeggen Reinier Mommaal en Erwin Schols van het merk. Circotex zal zich eerst vooral richten op textiel die wordt gebruikt voor werkkleding en de bekleding van auto’s. Die stoffen worden nu elders in Europa gekleurd, maar ook daar komen bedrijven in het gedrang doordat strenger wordt toegezien op waterverbruik en milieu-uitstoot.

Het plan en het geld zijn er, nu de plek nog: Circotex is op zoek naar fabrieksruimte in Amsterdam – dat is een voorwaarde van het Amsterdams Klimaat- en Energiefonds, een van de financiers. Dat wordt nog een heidens karwei omdat ruimte voor bedrijven in Amsterdam schaars is geworden en vanwege knelpunten op het elektriciteitsnet.

Bloeiende sector

De nieuwe kleurfabriek is een voorbeeld van de manier waarop de Amsterdamse regio de textielbranche probeert te verduurzamen. Het is een bloeiende sector binnen de regionale economie – bij de 2200 modebedrijven is het aantal vestigingen en het aantal banen sinds 2014 verdubbeld.

Qua duurzaamheid is er nog een lange weg te gaan. Twee derde van de afgedankte kleding belandt tussen het huisvuil en dus in een afvaloven. Van de kleding die wel wordt hergebruikt, eindigt een groot deel als poetsdoek of isolatiemateriaal. In het Europees gefinancierde onderzoeksproject Reflow is daarom gezocht naar manieren om de recycling te verbeteren.

In Zaanstad is daarin al veel progressie geboekt met sorteermachines en hakselaars. Die maken kledingstukken die geen tweede leven krijgen in Afrika of Oost-Europa bruikbaar voor Amsterdamse kledingmerken als Brightloops, die daar weer nieuwe stoffen van kunnen maken. Belangrijk, want veel van de hedendaagse fast fashion is van zo slechte kwaliteit dat het nooit een tweede leven krijgt, ook niet buiten Nederland.

Minder concreet

Het tweede speerpunt in de nieuwe toekomstvisie voor de textielbranche van de metropoolregio Amsterdam is minder concreet. Het doel is om duurzame mode aantrekkelijker te maken door middel van een ‘inspirerend circulair modebeeld’. Dat klinkt idealistisch, alsof de consument genoegen moet nemen met kleding die er anders uitziet. Maar dat hoeft geen stap terug te zijn, volgens textielpionier Borre Akkersdijk, die met zijn succesvolle modebedrijf Byborre computers inzet om voor grote modemerken nieuwe stoffen te breien. “Het betekent niet dat creaties er gerecycled moeten uitzien.”

Dat kan wel, overigens. Jeansmerk Scotch & Soda lanceerde vrijdag een nieuwe broek, samengesteld uit snijresten van andere broeken (zie foto onder dit artikel). Ontwerper en lector Fashion, research & technology aan de Hogeschool van Amsterdam Troy Nachtigall houdt het goed voor mogelijk dat de consument zich laat opvoeden. “In Duitsland verandert het koopgedrag omdat men duurzaamheid laat meewegen en dit doorwerkt in de esthetiek. Meer consumenten begrijpen dat een gerecycled product er anders uitziet.”

Maar de ‘circulaire esthetiek’ kan ook leiden tot andere, mooiere kleding, denkt Akkersdijk. Door digitalisering hebben ontwerpers een ongekende artistieke vrijheid, legt hij uit. “Het is heel lastig om consumenten een verandering te laten brengen in hun koopgedrag als esthetisch niets verandert.”

Het kan zijn dat kleding duurder wordt, erkent hij, maar daar krijg je dan ook wat voor terug door bijzondere ontwerpen en de zekerheid dat de stoffen duurzaam geproduceerd zijn. “Wie financieel de mogelijkheden heeft, is ook best bereid daarvoor te betalen,” verwacht Akkersdijk. “Dat zien we bij eten en drinken ook.”

Scotch & Soda lanceerde vrijdag een nieuwe broek, samengesteld uit snijresten van andere broeken. Beeld Courtesy of Scotch & Soda
Scotch & Soda lanceerde vrijdag een nieuwe broek, samengesteld uit snijresten van andere broeken.Beeld Courtesy of Scotch & Soda

Gids voor duurzaam shoppen in Amsterdam

Kringloopwinkels en schoenmakers, maar ook die ene speciaalzaak voor duurzame nachthemden en een boetiek voor Peruaanse fairtradekleding: een nieuwe gids wijst de consument die duurzaam wil shoppen de weg in Amsterdam.

De kaart voor duurzame shopping werd vrijdag gelanceerd door het Belgische duurzame modeplatform Cosh! met de bedoeling lokaal en duurzaam winkelen in Amsterdam makkelijk en toegankelijk te maken. Op de bijbehorende website worden de honderd adresjes nog eens uitgelicht.

Cosh! — afgeleid van Conscious shopping made easy — probeert greenwashing tegen te gaan en zegt de bevoorradingsketen van de merken te onderzoeken op onder meer arbeidsomstandigheden, diervriendelijkheid, transparantie en het gebruik van ecologische of circulaire materialen. Voor de shoppingkaart werkte Cosh! samen met de gemeente Amsterdam.

Wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) is blij met de kaart en verwijst naar de vervuiling die de textielindustrie met zich meebrengt. “De winkels op de kaart voldoen aan strenge voorwaarden zodat we weten dat het echt een verschil maakt als je daar koopt.”

Meer over