PlusNieuws

Amsterdam koopt snackbars, seksshops en cafés op de Wallen: ‘Balans moet worden hersteld’

Meer dan de helft van de etalages in de Oudebrugsteeg is in publieke handen gekomen. Beeld Jakob van Vliet
Meer dan de helft van de etalages in de Oudebrugsteeg is in publieke handen gekomen.Beeld Jakob van Vliet

Met steun van de gemeente koopt de NV Zeedijk van Tours & Tickets negen kapitale panden op de Wallen om de toeristische monocultuur te doorbreken. Snackbars, seksshops en cafés komen hiermee in publieke handen, zoals voorheen raambordelen en coffeeshops werden opgekocht.

Ruben Koops

Na onderhandelingen die ruim een jaar in beslag namen heeft de NV Zeedijk maandag de huurders van negen panden in de Oudebrugsteeg op de hoogte gebracht dat de vastgoedorganisatie zonder winstoogmerk de nieuwe eigenaar is. Met de transactie komt meer dan de helft van de etalages in de steeg in publieke handen.

Het straatje symboliseert het slechtste wat toerisme in Amsterdam te bieden heeft. Churro’s, döner kebab, snackbars, smart- of seksshops en cafés: de winkels in de Oudebrugsteeg zijn 100 procent gericht op bezoekers. Ook het voormalige Accijnshuis, een groot rijksmonument op de hoek van de Oudebrugsteeg en de Beursstraat, een café met escaperooms op de bovenverdieping, maakt onderdeel uit van de vastgoeddeal.

Niet elke toeristische winkel verdwijnt meteen. De escaperooms gaan in elk geval niet meer open, belooft NV Zeedijkdirecteur Janny Alberts, maar tegelijkertijd tempert zij ook de verwachtingen. Want ook als eigenaar kan de NV Zeedijk niet zomaar lopende huurcontracten opzeggen.

Met de transactie is een bedrag van ruim 20 miljoen euro gemoeid. De Rabobank financiert de aankoop, ook de gemeente Amsterdam betaalt mee. De Tourism Group International, moederbedrijf van Tours & Tickets, verkocht de panden voor een marktconforme prijs, maar volgens burgemeester Halsema gunde het bedrijf de vastgoedportefeuille wel aan de NV Zeedijk ondanks belangstelling van beleggers.

Stenen in handen

De transactie markeert de overgang in de aanpak van de binnenstad. In 2017 is uitbreiding van toeristische functies zoals smartshops, souvenirwinkels en wafelbakkers aan banden gelegd, daarna kwamen zittende ondernemers onder een vergrootglas met nieuwe regelgeving zoals een vergunningsplicht.

Nu breekt een fase aan waarin de stad het toeristische aanbod probeert te verkleinen. Soms door regelgeving aan te passen. Zo schrapte de hoofdstad onlangs de toeristische bestemming op ruim 160 panden in postcodegebied 1012 en nu ook door verwerving van panden. De gemeenteraad zegde onlangs 10 miljoen euro toe om het opkopen van toeristisch vastgoed mogelijk te maken.

“De geschiedenis leert ons dat als wij willen sturen in het aanbod winkels, wonen en bedrijven, we de stenen in handen moeten hebben,” zegt burgemeester Femke Halsema. “Dan is het noodzakelijk om deze panden te verwerven als zo'n kans zich aandient.”

Het uitkopen van ongewenste functies kent een lange geschiedenis. In de jaren tachtig en negentig kochten vooral de NV Zeedijk en woningcorporaties verkrotte panden op. Vanaf 2007 werden er tijdens het Project 1012 onder leiding van PvdA-wethouder Lodewijk Asscher en burgemeester Job Cohen tientallen raambordelen opgekocht om ongewenste ondernemers te weren uit de binnenstad. Dit keer past Amsterdam het uitkopen van ondernemers toe om specifiek toeristisch aanbod te verkleinen.

Drijvende kassen nu toeristenwinkels

Burgemeester Halsema kondigt ook aan dat er in 2022 een besluit genomen wordt over de toekomst van de Bloemenmarkt, de reeks bloembollenkramen aan het Singel bij het Muntplein. De tuindersfamilies die hier oorspronkelijk een kraam hadden om bloembollen te verkopen, zijn allemaal vertrokken, waarna de drijvende kassen zonder uitzondering zijn veranderd in uitgebreide toeristenwinkels.

Of de gemeente deze ondernemers gaat uitkopen is nog niet duidelijk, er worden haalbaarheidsstudies uitgevoerd over verschillende scenario’s, zegt Halsema. “Ook dit is een plek waar Amsterdammers niet meer komen en dat betekent dus dat het daar anders moet.”

Terugbrengen van bewoners

NV Zeedijkdirecteur Janny Alberts wil het gebied rond de Oudebrugsteeg in ruwweg drie fases veranderen in een plek waar Amsterdammers weer willen komen. Allereerst wordt de steeg grondig opgeknapt, zoals door de verwijdering van stickers en graffiti, betere reiniging en fellere verlichting.

“Als wij de boel netjes maken is het voor de overige ondernemers moeilijker om zich daar aan te onttrekken, dat gaat opvallen,” zegt Alberts. Daarna wil zij zo snel mogelijk beginnen met het bouwen van woningen op de veelal lege bovenverdiepingen van de panden. Vijftien tot twintig nieuwe woningen is haalbaar, denkt zij. “Het terugbrengen van bewoners op deze plek zorgt ervoor dat de balans herstelt.” In de loop van de jaren zullen aflopende huurcontracten de mogelijkheid scheppen om winkels terug te brengen in de steeg die niet uitsluitend gericht zijn op toeristen.

Lees verder: Hoe de gemeente de binnenstad écht teruggeeft aan Amsterdammers – die wel een beetje geduld moeten hebben.

De Oudebrugsteeg wordt eerst grondig opgeknapt, zoals door de verwijdering van stickers en graffiti, betere reiniging en fellere verlichting. Beeld Jakob van Vliet
De Oudebrugsteeg wordt eerst grondig opgeknapt, zoals door de verwijdering van stickers en graffiti, betere reiniging en fellere verlichting.Beeld Jakob van Vliet