PlusAchtergrond

Alleen de vlinder in Amsterdam heeft het moeilijk met de droogte

De aanhoudende droogte zorgt landelijk voor problemen, maar in Amsterdam hoeven mens, flora en fauna zich vooralsnog geen zorgen te maken. Alleen de vlinder heeft het zwaar.

Hans van der Beek
Verdord gras voor het Pieter Nieuwland College aan de Kamerlingh Onneslaan in Amsterdam. Beeld Tammy van Nerum
Verdord gras voor het Pieter Nieuwland College aan de Kamerlingh Onneslaan in Amsterdam.Beeld Tammy van Nerum

Eerst het goede nieuws: over een tekort aan drinkwater hoeven Amsterdammers zich geen zorgen te maken, ook niet als de droogte nog wekenlang aanhoudt.

De aanhoudende droogte in Nederland wordt zo ernstig dat waterbeheerders woensdagmiddag een crisisteam hebben samengesteld en afspraken worden gemaakt voor een eventuele verdeling van water. In Amsterdam zal het vooralsnog zo’n vaart niet lopen. “Drinkwater heeft Amsterdam voldoende,” zegt een woordvoerder van Waternet, “ook als in de rest van het land een tekort komt.”

Waterleidingduinen

Waternet maakt drinkwater uit de Lek en van het grondwater in de Bethunepolder, dat continu wordt aangevoerd. Zolang genoeg water door de Lek en het Amsterdam-Rijnkanaal stroomt, heeft Amsterdam en omgeving voldoende drinkwater.

Bovendien heeft Waternet een extra opslag in de Amsterdamse Waterleidingduinen. In geval van langdurige droogte kan daar tot wel drie maanden extra water vandaan worden gehaald, maar dat was zelfs tijdens de extreme droogte in 2018 niet nodig.

Ook bij de waterschappen verwachten ze vooralsnog geen grote problemen. Wel is de toegang naar de Muidertrekvaart vanaf het Amsterdam-Rijnkanaal dinsdag afgesloten. Dat is gebeurd om het natuurgebied Naardermeer te beschermen tegen het indringen van zout water.

“Dat is de laatste maatregel,” zegt een woordvoerder van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. “Wellicht volgen nog meer maatregelen. We bekijken dat van dag tot dag.”

Noodpompen

Ook die maatregelen worden vooralsnog niet in de directe omgeving van Amsterdam uitgevoerd. De woordvoerder: “Mocht het waterpeil in het Markermeer zakken, dan kunnen noodpompen bij Muiden worden aangezet. Die zijn daar tijdens de droogte in 2018 geplaatst, maar uiteindelijk nooit gaan draaien, omdat het opeens begon te regenen.”

De bladeren van bomen en struiken zien er overal uit alsof het herfst is en grasvelden zijn geel geblakerd. Dat ziet eruit als hittestress, maar dat valt volgens Hans Kaljee, boomexpert bij de gemeente Amsterdam, reuze mee. Kaljee: “Bomen en struiken kunnen vanaf augustus uitstekend met droogte omgaan. De nieuwe knoppen voor de winter zijn dan al gemaakt. Sommigen laten door de droogte hun bladeren vallen, maar dat doen ze om zich te beschermen tegen uitdroging. Dan hoeven ze minder vocht op te nemen.”

Volgens Kaljee zijn bomen en struiken in het westen van Nederland, mits ze in het voorjaar voldoende water hebben gehad, niet snel in de problemen, omdat hier veel water is en condens zit vlak onder het oppervlak. Anders dan bijvoorbeeld op de Veluwe, waar het grondwater onder het zand vaak acht meter diep zit.

Kaljee: “In de Jordaan, Watergraafsmeer en Noord zit het grondwater een halve meter onder de grond. In Nieuw-West en Zuidoost, dat meer met zand is opgehoogd, hebben bomen en struiken het iets zwaarder, en zeker op de taluds in Zuidoost of langs de ringweg A10 die nog hoger ligt, maar ook met die bomen komt het goed.”

Gras heeft zelfs nog een grotere buffer. Kaljee: “Gras kan twee, drie weken geel zijn, maar zodra er water op komt, wordt het weer groen. Gras gaat bij droogte gewoon even in een soort ruststand.”

Slecht vlinderjaar

Volgens stadsecoloog Remco Daalder is er maar één groot slachtoffer van de droogte. “Het is een ontzettend slecht vlinderjaar. Normaal wemelt het eind juni, begin augustus overal van de vlinders, maar vanwege de droogte en de hitte staan de bloemen niet uitbundig te bloeien, en daarom zie je ze ontzettend weinig.”

Sprinkhanen varen zelfs wel bij de droogte, want die eten ook verdorde bladeren. Daalder: “En vogels kunnen vliegen, dus die vinden altijd nog wel ergens water. Al is dit weer niet lekker voor ze. Je kunt het zien. Dan zitten ze met de bek open om te proberen de hitte kwijt te raken.”